Δευτέρα, 29 Οκτωβρίου 2012

Γιώργος Κοντογιώργης: “Να απο-αιχμαλωτίσουμε την πολιτική”

Γιώργος Κοντογιώργης

Συνέντευξη στους Σταμάτη Μαυροειδή - Μιχάλη Σιάχο, της εφημερίδας "Δρόμος".

Με δομικό στοιχείο στη σκέψη του την αντίληψη ότι η κρίση στην Ελλάδα (μολονότι εντάσσεται στο πλαίσιο της δυτικής κρίσης) έχει πρωτογενή αιτία το ελληνικό κράτος, ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης, κάνει λόγο για τους τρεις πυλώνες της ελληνικής πορείας προς την καταστροφή.

Στη συνέντευξη που μας παραχώρησε ερχόταν κι επανερχόταν, με παραδείγματα κι επιχειρήματα, σε αυτές ακριβώς τις πηγές της κακοδαιμονίας, που είναι κατά τη γνώμη του το πολιτικό σύστημα, η δημόσια διοίκηση και η νομοθεσία. Σε αυτό το πλαίσιο μάλιστα βλέπει τη διάρρηξη της σχέσης κοινωνίας και κράτους, που διαπιστώνουμε σήμερα στο δυτικό κόσμο, η οποία όμως «στην Ελλάδα αποτελεί τη σταθερά από τη δεκαετία του 1830». Από μια εξαιρετικά πλούσια και πολύωρη συζήτηση με τον κ. Κοντογιώργη, αναγκαστικά λόγω χώρου μεταφέρουμε τις βασικές του απόψεις για τη δημοκρατία, για την Αριστερά σήμερα, για την αυτονόμηση της οικονομίας από το κράτος και την επανείσοδό της σ’ αυτό με όρους ισχύος. Και κρατάμε στο μυαλό μας την ανάγκη να «απελευθερώσουμε την πολιτική, αποδίδοντάς την στον φυσικό της φορέα, την κοινωνία».

- Εάν ένας συνάδελφός σας στο εξωτερικό σας ρωτούσε «τι συμβαίνει στην Ελλάδα», πώς θα του περιγράφατε σύντομα την κατάσταση;

Δεν μπορεί να μιλήσει κανείς για την Ελλάδα και την κρίση, χωρίς να αναφερθεί στο πού εντάσσεται αυτή η κρίση. Υπάρχει η εικόνα ότι η ελληνική κρίση έχει ως πρωτογενή αιτία την ευρωπαϊκή, αλλά η άποψή μου είναι διαφορετική: Η κρίση είναι δυτική και μόνο εξ αντανακλάσεως παγκόσμια. Η ευρωπαϊκή είναι απλώς μια ιδιαίτερη εκδοχή της δυτικής κρίσης κι έχει να κάνει με το γεγονός ότι από ένα μπλοκ χωρών, με επικεφαλής τη Γερμανία, επιχειρείται να θεσμοθετηθεί η διεθνής των αγορών, προκειμένου να ηγεμονεύσει στην Ευρώπη και δι’ αυτής να αναλάβει έναν αντίστοιχο ρόλο στον κόσμο. Να ανατρέψει, δηλαδή, τους συσχετισμούς, να μην υπάρχει ούτε ο δυϊσμός του άξονα Γερμανίας-Γαλλίας, ούτε και όργανα της Ε.Ε. που αποφασίζουν επί της ουσίας. Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της νέας πραγματικότητας είναι η αυτονόμηση της οικονομίας από το κράτος και, μάλιστα, η επανείσοδός της σ’ αυτό με όρους ισχύος. Πρόκειται για μια ριζική ανατροπή της προηγούμενης ισορροπίας, με την κοινωνία να είναι σε πολιτική αδυναμία και την αγορά να έχει κατακτήσει (και) την πολιτική ηγεμονία. Ο σκοπός της πολιτικής σήμερα δεν είναι η κοινωνία, είναι οι αγορές.

- Πώς το πέτυχε αυτό η αγορά;

Τα κατάφερε γιατί έχει τη δύναμη να εκβιάσει λύσεις, αφού ανά πάσα στιγμή μπορεί να μεταφέρει τα κεφάλαιά της αλλού και σε κάθε περίπτωση να ελέγχει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Έχει τη δύναμη να επιβάλει τους όρους της και να θέτει σε ομηρία ή και να εξαγοράζει τους πολιτικούς. Η πτυχή αυτή της οικονομίας που αποδίδεται με τον όρο «αγορές», έχει υψωθεί πάνω από το νόμο, αξιώνει να αυτορυθμίζεται και γι’ αυτό εμφανίζεται το φαινόμενο της απορρύθμισης. Το αποτέλεσμα το βλέπουμε όχι μόνο στο είδος των κρίσεων που ζούμε, αλλά κυρίως στις οβιδιακές μεταμορφώσεις του κοινωνικο-οικονομικού και πολιτικού περιβάλλοντος, στις ανισότητες και στην εξαθλίωση. Στο κράτος απομένει ο ρόλος του εντολοδόχου των αγορών, στη διαχείριση της εξαθλίωσης έτσι ώστε να μη γίνεται τόσο βίαια με κίνδυνο να δημιουργεί ανεξέλεγκτες κοινωνικές αντιδράσεις. Στην Αμερική, όπου βρέθηκα πέρυσι, μου έλεγαν ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της κοινωνίας ζει με επιδόματα κι αυτό γίνεται σκοπίμως για να μην εξεγείρεται. Κάνουν τον κόσμο παράσιτο και τον τελειώνουν. Σε αυτό το γενικό περίγραμμα θα πρέπει να δούμε και την Ελλάδα.

- Η οποία, όμως, έχει και τις δικές της, ιδιαίτερες κακοδαιμονίες…

Η κρίση στην Ελλάδα έχει πρωτογενή αιτία το ελληνικό κράτος, η δυτική κρίση έδωσε την αφορμή για να εκτεθεί και να εκδηλωθεί. Στη χώρα μας έχουμε τρεις πυλώνες που συγκροτούν την αιτία της καταστροφής: το πολιτικό σύστημα, τη δημόσια διοίκηση και τη νομοθεσία. Η διάρρηξη της ισορροπίας κράτους και κοινωνίας που διαπιστώνουμε σήμερα στο δυτικό κόσμο, στην Ελλάδα αποτελεί τη σταθερά από τη δεκαετία του 1830. Εάν δεν αλλάξει η δομή της σχέσης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής, η χώρα δεν μπορεί να έχει μέλλον. Πρέπει να πονέσει το πολιτικό σύστημα, να καταργηθεί η νομοθεσία περί της μη ποινικής ευθύνης των πολιτικών, να γίνει σε βάθος αναδρομική κάθαρση, να αλλάξουν οι δημόσιες πολιτικές ώστε να εναρμονισθούν με το κοινό συμφέρον αντί να επιδιώκουν την αποσυλλογικοποίηση της κοινωνίας. Η πολιτική τάξη πρέπει, αφού δεν το θέλει, να εξαναγκασθεί να μεταλλαχθεί. Σε ό,τι αφορά τη δημόσια διοίκηση, λένε ότι θα κάνουν αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, εάν ξέρουν γλώσσες και εάν ξέρουν γράμματα. Εγώ ζω τις δημόσιες διοικήσεις σχεδόν σε όλη την Ευρώπη. Οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Ελλάδα είναι έτη φωτός ανώτεροι σε πτυχία και σε ξένες γλώσσες. Δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι να αλλάξουμε τη δομή της δημόσιας διοίκησης, να συνδυάσουμε την προσωπική ευθύνη του υπαλλήλου και το έννομο συμφέρον του πολίτη. Εάν ο υπάλληλος δεν ξέρει ότι θα απολυθεί ή ότι θα πληρώσει από την τσέπη του, εάν δεν εξυπηρετήσει τον πολίτη, δεν πρόκειται να δουλέψει σωστά. Το Σύνταγμα κατοχυρώνει τη μονιμότητα του υπαλλήλου που επιτελεί το καθήκον του, δεν απαγορεύει την απόλυση ή την ποινή στον υπάλληλο που δεν κάνει τη δουλειά του, η οποία είναι να φροντίζει τον πολίτη. Για να γίνει αυτό, όμως, πρέπει ο πολίτης να μπορεί να αναφέρεται και να ξέρει ότι ανά πάσα στιγμή θα ελεγχθεί ο υπάλληλος, σε κλάσμα χρόνου. Ο τρίτος πυλώνας της ελληνικής κακοδαιμονίας είναι η νομοθεσία που οικοδομεί τη διαπλοκή και τη διαφθορά. Δεν υπάρχει χωροταξία. Αντ' αυτής θεσμοθετούμε τη δίωξη της ιδιοκτησίας με πρόσχημα την προστασία των δασών, τα δάση όμως παραμένουν στο έλεος των καταπατητών. Με τον τρόπο αυτόν κάνουμε τους πολίτες εξαρτημένους από τους μηχανισμούς της διαπλοκής και της διαφθοράς. Τα περισσότερα χωριά εδώ και δεκαετίες αδειάζουν, οπότε έμεινε η γη που κάποτε καλλιεργούσαν οι κάτοικοι. Οι περισσότερες από αυτές τις ιδιοκτησίες έχουν βγάλει πουρνάρια. Τι ρόλο παίζει η Δασική Υπηρεσία σε αυτό; Με βάση τη νομοθεσία, κυνηγάει τους… ύποπτους οι οποίοι θέλουν να χτίσουν ένα σπίτι. Και πώς λύνεται το πρόβλημα; Καθαρίζει ο καθένας στα κρυφά το χωράφι το σαββατοκύριακο που δεν δουλεύει η δημόσια υπηρεσία, μετά πάει, δίνει το χαρτζιλίκι, παχυλό μάλιστα, στο δασικό υπάλληλο και παίρνει το χαρτί. Αν δεν το κάνει αυτό θα χάσει την ιδιοκτησία. Αναφέρω αυτό το παράδειγμα σε ανθρώπους της Αριστεράς και μου λένε ότι έτσι «θα προστατέψουμε το περιβάλλον». Η Ελλάδα, ξέρετε, άδειασε πολλές φορές από κατοίκους και ξαναγέμισε. Τελικά, τι μας ενδιαφέρει σήμερα: ο χώρος ή η χώρα; Εάν πάτε οπουδήποτε στην Ευρώπη ή την Αμερική, θα δείτε ότι χτίζονται και μέσα στα δάση σπίτια, αλλά τι κάνουν; Επιτρέπουν μέχρι ένα όριο και υποχρεώνουν τον καθένα να φυτέψει αντίστοιχα δέντρα. Έτσι προστατεύεται το περιβάλλον. Και βεβαίως δεν διώκουν την ιδιοκτησία. Εκτός εάν η δωρεάν κατάργηση ούτε καν δήμευση της ιδιοκτησίας, αποτελεί φιλελεύθερο και συνάμα σοσιαλιστικό μέτρο. Γιατί σ' αυτό όλοι συμφωνούν!

- Δηλαδή, λείπει ένας στρατηγικός σχεδιασμός;

Σε όλους τους τομείς, ακόμα και στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Στην Ελλάδα, κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει σκεφτεί ότι για να κάνεις εξωτερική πολιτική πρέπει να έχεις Κέντρα Μελετών και τεκμηρίωσης. Πρέπει, για παράδειγμα, να γνωρίζεις τι λένε οι πολιτικοί στα Σκόπια, την Τουρκία, ή αλλού, να μελετάς και να αναλύεις ανά πάσα στιγμή τις σχέσεις μεταξύ των χωρών ή τις στρατηγικές των Δυνάμεων. Εμείς καθόμαστε σε μια παρέα και τα λέμε. Δεν γίνεται έτσι. Το ίδιο συμβαίνει και στα εσωτερικά. Ο πολιτικός είναι απόλυτα εξειδικευμένος στο να δημιουργεί πελατειακή σχέση ή να προβάλλει τον εαυτό του στην τηλεόραση, αλλά δεν έχει απολύτως καμία σχέση με το αντικείμενό του. Δείτε πώς εξελίσσεται το θέμα της ηγεσίας των κομμάτων από τους παλιούς δεινόσαυρους και τους επιγόνους τους: Οι Παπανδρέου, Μητσοτάκης, Καραμανλής έλεγχαν το κόμμα και ανοίγονταν επίσης στην κοινωνία. Ο Σημίτης λειτουργεί ως πρότυπο για την παράδοση όλου του κράτους στη διαπλοκή, έρχεται μετά ο Καραμανλής και κάνει το ίδιο, και ο Γ. Παπανδρέου επίσης. Εάν κάνουμε μια καταγραφή των βουλευτών που σήμερα παίζουν το ρόλο των υπουργών, θα πρέπει να καταλήξουμε ότι είναι ό,τι καλύτερο διαθέτει η ελληνική κοινωνία για να βγούμε από την κρίση;

- Και τώρα, ξεπουλούν τα πάντα και επιχειρούν να δείξουν ότι διαπραγματεύονται…

Συμφωνώ. Στρατηγική της τρόικας δεν είναι η αντιμετώπιση του χρέους αλλά η εξαθλίωση της κοινωνίας και η αποδόμηση του παραγωγικού ιστού της χώρας στο όνομα της ανταγωνιστικότητας. Η πολιτική τάξη, θέλοντας να διατηρήσει ατόφια τα προνόμιά της, παρέδωσε τη χώρα στη διεθνή των αγορών. Και αυτοί με τη σειρά τους επέπεσαν πάνω στο πτώμα της χώρας σαν τα κοράκια για να το κατασπαράξουν. Έχουν πεισθεί, τους πείσαμε ότι μπορούν να επιβάλουν το σύνολο των απαιτήσεών τους. Μπροστά σε μια πολιτική τάξη που αγωνιά για τον εαυτό της και όχι για την τύχη της χώρας, έτοιμη να την παραδώσει έναντι παροχής νομιμοποίησης, δεν έχει λόγους να κάνει συμβιβασμούς. Η Ελλάδα είναι το πειραματόζωο για τη νέα τάξη και για το εγχείρημα της Γερμανίας να ηγεμονεύσει. Εάν πετύχει, θα αποτελέσει το πρότυπο γενικότερα.

- Άρα, η λύση πού πρέπει να αναζητηθεί;

Θεωρώ ότι για πρώτη φορά σε πολιτικό επίπεδο συναντιέται ο ελληνικός κόσμος με τον ευρωπαϊκό, το δυτικό. Και εκεί και εδώ, για διαφορετικούς λόγους, βρισκόμαστε ενώπιον μιας ριζικής ανατροπής της ισορροπίας μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής. Η λύση στο μέλλον, δεν θα προέλθει μέσα από τους παραδοσιακούς εξωθεσμικούς τρόπους πολιτικής δράσης των κοινωνιών. Και το πολιτικό σύστημα εξεπλήρωσε τον ρόλο του. Πολύ σύντομα οι κοινωνίες θα διαπιστώσουν, αντιμέτωπες με το φάσμα της εξαθλίωσης και της αποδόμησης των κεκτημένων τους, ότι η λύση θα προέλθει από την ανασυγκρότηση της σχέσης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής. Άρα, από την είσοδο της κοινωνίας στην πολιτεία. Αυτό προαναγγέλλει ότι θα ανασυγκροτήσουμε τις έννοιες. Θα αντιληφθούμε ότι το πολίτευμα που ζούμε δεν είναι ούτε δημοκρατικό ούτε καν αντιπροσωπευτικό. Σημαίνει, επίσης, ότι στο άμεσο μέλλον είναι εξωπραγματικό να μιλάμε για δημοκρατία και το διακύβευμα είναι η μετάβαση προς ένα απλώς αντιπροσωπευτικό σύστημα. Η εξέλιξη αυτή θα οδηγήσει στη σταδιακή αποδέσμευση του πολιτικού συστήματος από το κράτος και την αντίστοιχη απόδοσή του στην κοινωνία. Θα διαπιστώσουμε, εν προκειμένω, ότι είναι σημαντικό να μιλάμε για το έθνος, τη γρανίτωση της ταυτοτικής συλλογικότητας. Να μιλάμε τότε για το έθνος της κοινωνίας και όχι προφανώς για το έθνος του κράτους. Η έννοια της προόδου θα πρέπει προφανώς να επανορισθεί με πρόσημο την πολιτική χειραφέτηση της κοινωνίας: τη συγκρότηση της κοινωνίας των πολιτών σε δήμο και την απόδοση σ' αυτήν της ιδιότητας του εντολέα. Δεν θα χρειασθεί, στην πρώτη φάση, να συγκεντρώνουμε την κοινωνία στο Σύνταγμα ή στο Ίντερνετ, αλλά να καταστήσουμε υποχρεωτική τη διατύπωση της βούλησής της στη διαδικασία λήψεως των αποφάσεων. Ή θα οδηγηθούμε στην αντιπροσωπευτική προσομοίωση της πολιτείας ή θα πρέπει να δεχθούμε ότι οι κοινωνίες θα οδηγηθούν σύντομα σε αδιέξοδο, με ό,τι αυτό σημαίνει για τη σταθερότητα των πολιτειών. Περιμένω να δω πώς μέσα από το αντιδραστικό πολιτικό σκηνικό θα αναδειχθεί η πολιτική δύναμη που θα αφουγκρασθεί το άγγελμα της προόδου και θα εναγκαλισθεί την εμπιστοσύνη της κοινωνίας. Να το πω αλλιώς: η πολιτική δύναμη που θα υπερβεί τον εαυτό της θα ήγειρε το ζήτημα της πρωτογενούς αιτίας της κρίσης (των τριών πυλώνων της) καθώς και τη διαμόρφωση μιας νέας σχέσης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής (με την ενσωμάτωση της κοινωνίας στην πολιτεία) θα ηγεμονεύσει στο μέλλον.

- Η Αριστερά έχει αντιληφθεί την ανάγκη μιας νέας σχέσης της πολιτικής με την κοινωνία;

Ξέρετε, η λογική της Αριστεράς είναι αιχμάλωτη σε δύο πράγματα. Το πρώτο, αφορά στο διεθνισμό ο οποίος αρνείται την κοινωνική συλλογικότητα που αποκαλείται έθνος, η οποία συγκροτεί τα σύγχρονα κράτη. Αυτό είναι θεμελιώδες λάθος. Και το δεύτερο, αφορά τη σχέση της με την κοινωνία. Είχε εθιστεί να εκπληρώνει μια σωτηριακή λειτουργία, με την κοινωνία να επιζητεί τον οδηγό της. Έχουμε δύο τρόπους να συγκροτήσουμε τη συλλογικότητα. Ο ένας είναι ο μαζικός. Ο τρόπος αυτός, που βγαίνει από τη φεουδαρχία, συνίσταται στο να κατεβάζουμε τον κόσμο στους δρόμους, με όρους απρόσωπης μάζας... Ο άλλος είναι η πολιτειακή συγκρότηση της συλλογικότητας, κατά συνεκτίμηση της χειραφέτησης της κοινωνίας, η οποία απέκτησε την πολιτική της ατομικότητα. Δεν μπορούμε να μεταχειριστούμε τον άνθρωπο με τον ίδιο τρόπο όταν είναι 10 χρονών και όταν γίνει 30 και θέλει να αυτονομηθεί. Αν θέλει να αυτονομηθεί, θα του αποδώσουμε το πλαίσιο της αυτονομίας του. Πώς θα συγκροτήσουμε τη συλλογικότητα μιας κοινωνίας στην Ευρώπη, ιδίως στην Ελλάδα, όταν εμείς μεν εμμένουμε να την αντιμετωπίζουμε ως μάζα, αυτή δε αντιλαμβάνεται τη θέσμισή της μέσα στην πολιτεία; Στην Ελλάδα, καταργήσαμε τη θεσμισμένη συλλογικότητα της κοινωνίας για να την αντιμετωπίσουμε υπό το πρίσμα του ιδιώτη. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: αποδομήθηκε η έννοια της πολιτικής που υπηρετεί το κοινό συμφέρον για να αντικατασταθεί από την πολιτική της πελατειακής εξατομίκευσης. Είναι καιρός να πάψουμε να νομίζουμε ότι είμαστε οι βοσκοί που θα οδηγήσουμε τα πρόβατα στη βοσκή. Πρέπει να ξαναδούμε το πρόβλημα όχι με τη λογική του ελέγχου της ιδιοκτησίας του συστήματος, αλλά με τη λογική του πώς θα αντιμετωπίσουμε την κοινωνία ως θεσμικό συντελεστή του συστήματος της οικονομίας και κυρίως της πολιτικής. Το μόνο ανάχωμα απέναντι στη διεθνή των αγορών είναι η πολιτική συλλογικότητα των κοινωνιών. Για να σφυρηλατήσεις τη συλλογικότητα του κοινωνικού σήμερα χρειάζονται δυο πράγματα: ισχυρό ταυτοτικό υπόβαθρο (έθνος) και πολιτειακή θέσμιση του κοινωνικού υποκειμένου. Το υποκείμενο αυτό σήμερα, λέγεται έθνος. Τα δυο αυτά στοιχεία στοιχειοθετούν σήμερα την έννοια της προόδου. Εάν η κοινωνία κατέχει το «ελέγχειν» και το «ευθύνειν» της πολιτικής δεν χρειάζεται φροντίδα. Θα βρει μόνη της το δρόμο της αναδιανομής του οικονομικού προϊόντος, της δικαιοσύνης, της ευτυχίας. Εάν η κοινωνία αποτελεί πολιτική κατηγορία, θα λειτουργεί σε καθημερινή βάση ως θεσμός της πολιτείας. Εφεξής η πολιτική τάξη θα συνεκτιμά στις πολιτικές της την κοινωνική βούληση και όχι μονοσήμαντα το συμφέρον των αγορών ή των συγκατανευσιφάγων του κράτους. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η κοινωνία δεν είναι ικανή να αποφασίζει για τα κοινά. Αρκεί να θέσει σε παραλληλία τις απόψεις για το πολιτεύεσθαι της κοινωνίας, που προκύπτουν από τις δημοσκοπήσεις, και το πολιτεύεσθαι των πολιτικών για να αντλήσει χρήσιμα συμπεράσματα.

- Με ποιο θεσμικό τρόπο θα ξαναβγούν στο προσκήνιο οι κοινωνίες μέσω των δημοσκοπήσεων;

Θα βρεθεί ο τρόπος. Αρκεί να δεχθούμε ότι η γνώμη, η βούληση της κοινωνίας πρέπει να συνεκτιμάται στη λήψη των αποφάσεων. Η ανάλυσή μου λέει ότι βρισκόμαστε σε μια πρώιμη ανθρωποκεντρική φάση, την οποία εκφράζει ένα σαφώς προ-αντιπροσωπευτικό πολιτικό σύστημα. Είναι η ώρα της μετάβασης στο επόμενο, το αντιπροσωπευτικό σύστημα, και πολύ αργότερα στη δημοκρατία - γιατί όχι και από τον κρατοκεντρισμό στην οικουμένη. Το ίδιο έχω να πω και για το οικονομικό σύστημα, το οποίο δεν είναι όπως το παρουσιάζει η νεοτερικότητα μοναδικό, αλλά απλώς ένα πρώτο στάδιο στο ανθρωποκεντρικό γίγνεσθαι. Έχει ενδιαφέρον να προσεχθεί ότι δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να οικοδομήσουμε μια γνωσιολογία που θα ξεχωρίζει το κράτος από το πολιτικό σύστημα. Ότι η ταύτισή τους σήμερα είναι απόρροια της φάσης που διέρχεται ο κόσμος και όχι μια οριστική κατάσταση. Αν κάποτε εξελιχθούν οι κοινωνίες, προς την αντιπροσώπευση και τη δημοκρατία, το πολιτικό σύστημα θα αποσπασθεί από το κράτος και θα περιέλθει εν όλω ή εν μέρει στην κοινωνία. Το ίδιο και με το οικονομικό σύστημα. Εάν πέραν της ατομικής ελευθερίας που βιώνουμε σήμερα, αποκτήσουμε και κοινωνική ελευθερία, θα πάψει να υπάρχει ιδιοκτησία επί του συστήματος. Ο εργαζόμενος να γίνει συντελεστής του οικονομικού συστήματος της κάθε επιχείρησης. Θα απελευθερωθεί από την εξάρτηση. Θα αντιληφθεί ότι γίνεται συγχρόνως να είναι εξαρτημένος και ελεύθερος. Το ίδιο και με την πολιτική. Οι διαπιστώσεις μου για την προοπτική της εξέλιξης του σύγχρονου κόσμου με κάνουν να είμαι αισιόδοξος μεσοπρόθεσμα. Δεν ξέρω, όμως, εάν μπορώ να είμαι αισιόδοξος για την Ελλάδα. Έχει απολέσει πια την αυτεπίγνωσή της, τον αυτοσεβασμό και την αυτονομία του σκέπτεσθαι. Έχει απαγορεύσει στον εαυτό της να σκέφτεται, θεωρεί ότι πρέπει απλώς να μηρυκάζει τα δρώμενα της Εσπερίας. Έχει πεισθεί ότι η πρόοδος συνεπάγεται την οπισθοδρόμηση με πρόσχημα τον εξευρωπαϊσμό και όχι την εξέλιξη και την απελευθέρωση της κοινωνίας. Η καθεστωτική διανόηση, με προέχουσα εκείνη που καρπώνεται την Αριστερά, πρωτοστατεί στο ζήτημα αυτό. Θα ήθελα να δω μια δύναμη η οποία θα αναμετρηθεί με αυτά τα θέματα και δεν θα τα μετακυλήσει απλώς στην Ευρώπη. Αυτό καταλογίζω στην Αριστερά, ότι μετακυλίει, όπως κάνει και η Δεξιά και όλοι, το ελληνικό ζήτημα στην Ευρώπη, χωρίς να αγγίζει το εσωτερικό πρόβλημα. Από αυτό πρέπει να ξεκινήσει και για να υπάρξει ελπίδα και για να ξαναγίνει συνομιλητής με την Ευρώπη. Αν δεν ανασυγκροτήσουμε το εσωτερικό μας μέτωπο, δεν μπορώ να είμαι αισιόδοξος. Θα βγούμε κάποια στιγμή από την κρίση, αλλά αυτή η έξοδος δεν θα συνεπάγεται κάτι καλό, όταν οι μισοί Έλληνες θα έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, οι άλλοι μισοί θα περιφέρονται στο εσωτερικό εξαθλιωμένοι, ενώ εκείνοι που θα έρθουν να επενδύσουν απλώς θα λεηλατήσουν (όχι για να επενδύσουν) τη χώρα και τους ανθρώπους της. Με αυτό το πολιτικό σύστημα, με αυτή τη δημόσια διοίκηση και τη νομοθεσία, αυτοί που θα έρθουν να επενδύσουν στην Ελλάδα, εάν υποθέσουμε ότι σταθεροποιείται η κατάσταση, θα είναι απλώς οι αεριτζήδες και τα αρπακτικά της διεθνούς των αγορών.

Η κυριαρχία της πολιτικής

- Συμφωνείτε ότι η περίοδος που ζούμε είναι ένα σημείο-τομή;

Απόλυτα, γι’ αυτό και έλεγα σε μια συζήτηση στον Γ. Μηλιό ότι δεν επιτρέπεται να επικαλούμαστε το κραχ του ’29. Δεν μπορείς να το επικαλείσαι, γιατί είναι τελείως διαφορετικό το περιβάλλον. Σήμερα έχουμε μια ριζική ανατροπή των δεδομένων, που επιβάλλει η αυτονόμηση των αγορών από το κράτος και η ριζική μετάλλαξη του επικοινωνιακού συστήματος.

- Άρα, πρέπει να ξαναδούμε την κυριαρχία της πολιτικής…

Αυτό ακριβώς. Τι σημαίνει ότι έχει αποκτήσει την πολιτική κυριαρχία η αγορά; Ότι οι φορείς της έχουν μεταβάλει το σκοπό της πολιτικής σε σκοπό της αγοράς, ότι είναι τελικά σε θέση να καταστρέψουν μια χώρα. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να ανατραπεί παρά μόνο εάν απο-αιχμαλωτίσουμε την πολιτική ή μάλλον εάν την απελευθερώσουμε, αποδίδοντάς την στον φυσικό της φορέα, την κοινωνία. Τότε θα διαπιστώσουμε ότι η δύναμη των αγορών δεν είναι αυτοτελής, εξαρτάται από την ιδιωτεία της κοινωνίας.

Η χώρα χρειάζεται πλήρη εσωτερική ανασυγκρότηση

- Έχουμε, λοιπόν, τα μνημόνια, τα αδιέξοδα, μια κοινωνία σε κατάρρευση και ένα σκηνικό που αφήνει πολλά τρομακτικά ενδεχόμενα ανοικτά. Ο αντιμνημονιακός αγώνας -όπως και όσο τον είδαμε- επαρκεί για να βρεθεί διέξοδος ή απαιτείται πιο συνολικός προσανατολισμός;

Εγώ έλεγα εξαρχής ότι δεν χρειαζόταν το Μνημόνιο. Ακόμα και εάν δεχθούμε ότι είμαστε ως κοινωνία υπόλογοι για το χρέος, εάν αναλογισθούμε τη διαχείριση του πράγματος στην τελευταία φάση, του Καραμανλή και του Παπανδρέου, θα διαπιστώσουμε ότι οι αγορές μας έδωσαν πολύ μεγάλο περιθώριο, από την ώρα που χτύπησε το καμπανάκι. Θα μπορούσαμε να πάρουμε στοιχειώδη μέτρα για να αλλάξει η κατάσταση, χωρίς να οδηγήσουμε τη χώρα στην καταστροφή και την κοινωνία στην εξαθλίωση. Δεν έγινε, και μάλιστα ουδείς έδωσε λόγο γι’ αυτό. Στη συνέχεια, η διαχείριση της κρίσης έγινε κατά τον τρόπο των ναρκομανών. Αντί να προσπαθούμε να ανατάξουμε την οικονομία, αναζητούσαμε να της δώσουμε τη δόση της για να κρατηθεί στη ζωή άλλους τρεις μήνες. Παραδώσαμε τη χώρα στην κυριαρχία των αγορών και στην ηγεμονική βούληση της Γερμανίας. Η Γερμανία δεν θα μας βγάλει ποτέ από το ευρώ, σε αυτό έχει δίκιο ο Τσίπρας, γιατί μας θέλει ως δίαυλο για τη Μέση Ανατολή. Η Τουρκία είναι μεγάλη για να την ελέγξει, και ανταγωνιστική. Όμως το δίλημμα Μνημόνιο ή όχι, ευρώ ή δραχμή δεν υπάρχει. Είναι ψευδές, μεταθέτει το πρόβλημα. Εάν δεν άρουμε τα αίτια της κρίσης, τους τρεις πυλώνες που είπα και αλλού, θα σερνόμαστε στο βυθό και η χώρα όποια στιγμή βγει μετά από γενιές από αυτήν την κατάσταση, θα είναι ομοίωμα αυτής της προ της κρίσεως Ελλάδας. Μιλάμε για έναν τόπο που σήμερα διαθέτει τον υψηλότερο δείκτη πτυχιούχων στον κόσμο, ένα πρωτοφανές μορφωτικό επίπεδο, το οποίο απλώς εξάγουμε. Ένα τεράστιο κεφαλαιακό δυναμικό που το διώχνουμε. Μιλάμε για μια χώρα με τεράστιες πλουτοπαραγωγικές δυνατότητες -και δεν μιλάω απλώς για τον ορυκτό πλούτο, ούτε για τον ήλιο και τη θάλασσα. Για παράδειγμα, αν αντί να έχουμε εγκαταλειμμένους τους αρχαιολογικούς χώρους, βορά στην αρχαιοκαπηλία, φτιάχναμε αρχαιολογικά πάρκα, σήμερα ο πλούτος αυτός θα ήταν ενεργός, δικός μας και όχι μαυσωλείο στα υπόγεια της γης. Η χώρα χρειάζεται μια πλήρη εσωτερική ανασυγκρότηση. Μόνον έτσι θα δυνηθεί να επανέλθει στο διεθνές προσκήνιο ως συνομιλητής για να βαρύνει με την ισχύ της τη θέση της ως συστημικός κίνδυνος και τη γεωστρατηγική της θέση.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Δρόμος - Ημερομηνία δημοσίευσης: 26-10-12

Διαβάστε περισσότερα......

Κυριακή, 28 Οκτωβρίου 2012

Πώς κατακτάται η σοβαρότητα

Χρήστος Γιανναράς

Mε την ψυχραιμία κάποιας απόστασης από τον δημοσιογραφικό σάλαγο, οι παιδαριωδίες που εκτυλίχθηκαν έξω από θέατρο της Aθήνας, πριν από δύο εβδομάδες περίπου, με αφορμή έργο του Terrens Mc Nally, βεβαιώνουν απαγοητευτικές εκτιμήσεις για τη σοβαρότητά μας των βυθισμένων σε απόγνωση Eλληνωνύμων σήμερα.

Aν ήμασταν σοβαροί, η δημοσιογραφία μας δεν θα έπαιζε στο γήπεδο των συντελεστών της παιδαριωδίας και με τους όρους που αυτοί επιθυμούσαν: Όσοι ανέβασαν το έργο περίμεναν ως μάννα εξ ουρανού το σκάνδαλο και τον σάλαγο, για να κόψουν εισιτήρια. Oι ψυχοπαθείς θρησκευόμενοι ποθούσαν μανιασμένα να βγει η «διαμαρτυρία» τους στη δημοσιότητα, κυρίως την τηλεοπτική, γιατί μόνο έτσι θα κέρδιζε αξιομισθία η υστερία τους, θα τους προσπόριζε ηδονή ο ψυχολογικός μαζοχισμός τους. Tέλος, η Xρυσή Aυγή ζητούσε μια διευρυμένης δημοσιότητας ευκαιρία για να εμφανιστεί προστάτις και της «θρησκείας μας», αφού ήδη εμφανίζεται να προστατεύει τη φυλετική μας καθαρότητα και να αντιμάχεται όσους επιβουλεύονται «πατρίδα» και «οικογένεια».

Δεν είναι η πρώτη φορά που η δημοσιογραφία μας στρατεύεται, με ζηλωτικό πάθος, για να υπηρετήσει όχι την πληροφόρηση των πολιτών, αλλά τον εντυπωσιασμό τους, αποβλέποντας απροκάλυπτα σε κερδοφόρα αύξηση της τηλεθέασης ή της πώλησης φύλλων. Έγινε διαβόητη η άκρως εκσυγχρονισμένη κανονιστική αρχή: «Δημοσιογραφία δεν είναι να παρουσιάσεις την αναδρομική έκθεση μεγάλου ζωγράφου, δημοσιογραφία είναι να βρεις, πόσες ερωμένες είχε στον βίο του ο μεγάλος ζωγράφος»! H ελληνική παρουσία σήμερα τελειώνει ιστορικά, επειδή ο ατοκεντρικός πρωτογονισμός της κερδολαγνείας έγινε το μοναδικό περιεχόμενο και «νόημα» ζωής στην ελλαδική κοινωνία, με πρωτοπόρους στη «μετάλλαξη» τους καπήλους της πολιτικής και τα MME.

Kαι όχι μόνο. Oι παιδαριωδίες έξω από το θέατρο, με αφορμή το έργο του Mc Nally, είχαν κορύφωμα την προσέλευση στον εισαγγελέα επισκόπου της ελλαδικής Eκκλησίας, με ευθύνες και τίτλο μητροπολίτη μεγάλου αστικού κέντρου. Συνοδευόταν ο επίσκοπος από τέσσερεις βουλευτές της Xρυσής Aυγής και κατέθεσε μήνυση ζητώντας τον ποινικό κολασμό των συντελεστών της θεατρικής παράστασης. Στο ενέργημα του επισκόπου δεν αντέδρασε ούτε η Σύνοδος των ελλαδικών επισκόπων ούτε ο πρόεδρος της Συνόδου αρχιεπίσκοπος.

Συζητούσαμε με καλό μου φίλο, πόσο σημαντικό θα ήταν (αυτή την ώρα του γενικευμένου πανικού για τη διάλυση της χώρας, την κατάρρευση κάθε ραχοκοκαλιάς θεσμών ευθύνης, αξιωμάτων διακονίας του λαϊκού σώματος) να υπήρχε μια ελάχιστη παρέμβαση του αρχιεπισκόπου στη σοβαροφανή και θορυβώδη παιδαριωδία. Mια τηλεγραφική δήλωσή του, μία και μοναδική φράση του: «Tα όσα νομίζουν ότι υπερασπίζουν η Xρυσή Aυγή και τα δυστυχή θύματα της ψυχοπαθολογικής θρησκοληψίας, δεν έχουν την παραμικρή σχέση με την Eκκλησία – η Eκκλησία δεν είναι ιδεολογία ούτε θρησκεία».

O φίλος, σύννους, απάντησε: «O σημερινός αρχιεπίσκοπος δεν μπορεί να κάνει τέτοια δήλωση, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν την καταλαβαίνει. Δεν υποψιάζεται τη διαφορά του εκκλησιαστικού γεγονότος από τη θρησκεία, το γιατί οι Iσλαμιστές οφείλουν να εκδικηθούν κάθε προσβολή και χλευασμό του ονόματος του Mωάμεθ, ενώ το σώμα της Eκκλησίας βεβαιώνει την πίστη-εμπιστοσύνη του στον Xριστό όταν το δικό του όνομα ατιμάζεται και βλασφημείται. Aυτό που καταλαβαίνει και προσπαθεί ο αρχιεπίσκοπος είναι να αποδείξει ότι “η επικρατούσα εν Eλλάδι θρησκεία” (όπως λέει και το ανυποψίαστο για τα στοιχειώδη της ελληνικότητας Σύνταγμά μας) έχει χρησιμότητα, μετρητή με νούμερα ωφελιμότητα: Oργανώνει συσσίτια, χτίζει αγαθοεργά ιδρύματα, προπαγανδίζει τη λυσιτελή φιλαλληλία, τον τελεσφόρο αλτρουισμό, τη χρηστική ηθικολογία.

Tο αν “ο θάνατος πατείται θανάτω” που τραγουδάει η Eκκλησία, είναι ρεαλισμός και όχι ψευδαίσθηση, δεν απασχολεί τον αρχιεπίσκοπο. Oύτε το γιατί η πραγμάτωση της Eκκλησίας είναι γιορτή και η αγάπη άθλημα ελευθερίας, “περισσόν ζωής”. Όποιος ακούσει το κήρυγμα που εκπέμπει η ελλαδική Eκκλησία κάθε Kυριακή πρωί από την τηλεόραση, καταλαβαίνει το γιατί ο αρχιεπίσκοπος είναι ανύπαρκτος για την ελληνική κοινωνία, τη βυθισμένη στον πανικό και στην απόγνωση».

H σοβαρότητα δεν είναι ιδίωμα ατομικής συμπεριφοράς ή συμπτωματικό γνώρισμα μιας συλλογικότητας. Eίναι κατάκτηση, που κερδίζεται με πάλη αιώνων για κατά κεφαλήν καλλιέργεια, αλλά χάνεται μέσα στον ελάχιστο χρόνο ενός «κοινωνικού μετασχηματισμού» παπανδρεϊκά μεθοδευμένου. H χαμένη πια ικανότητα να ξεχωρίζουμε τις παιδαριωδίες από την κοινωνική διαμαρτυρία, έδωσε τη δυνατότητα στον τραμπουκισμό να διεκδικεί ρόλο στην αποκρατικοποίηση της έννομης τάξης. Mε τρόπο γκροτέσκο, κωμικό, εκφέρει απαιτήσεις ύψιστης σοβαρότητας, αυτής που απαιτείται για την προάσπιση ιερών και οσίων: Kάποιες χιλιάδες Eλλήνων έδωσαν την ψήφο τους για να είναι βουλευτής σήμερα ο άνθρωπος, που υπερασπιζόταν τη «θρησκεία» από την απειλή Mc Nally με χυδαιολογίες και βωμολοχίες επιπέδου Mεϊμαράκη. Aυτό σημαίνει Eλλαδιστάν.

Bυθιζόμαστε όλο και πιο βαθιά στην καταστροφή και ο βυθισμός μας μετριέται με βαθμούς απουσίας σοβαρότητας, δείχτες ακατάσχετης γελοιοποίησης. Θα μπορούσε η Xρυσή Aυγή να είναι ένα κόμμα έστω ακροδεξιών πεποιθήσεων, όπως θα μπορούσε και το KKE να είναι κόμμα έστω κομμουνιστικών πεποιθήσεων. Kάτι τέτοιο στο Eλλαδιστάν αποδείχνεται ανέφικτο: Kαι οι μεν και οι δε επιλέγουν να εκπροσωπούν και να μιμούνται εκείνα τα γνωρίσματα και των δυο ακροτήτων, που ολόκληρη η ανθρωπότητα, κάθε νουνεχής σε οποιοδήποτε έθνος, τα θυμάται με φρίκη, τρόμο, αποτροπιασμό. Δεν έχουν άραγε τη στοιχειώδη νοημοσύνη, ούτε η Xρυσή Aυγή ούτε το KKE, να διακρίνουν την πολιτική πρόταση που θέλουν να εκπροσωπήσουν, από το οργανωμένο έγκλημα του Xιτλερισμού και του Σταλινισμού; Eπιμένουν με τον τραμπουκισμό και τη φρίκη, τις σβάστικες και τα σφυροδρέπανα, να γοητεύσουν οπαδούς και να πετύχουν κοινωνικές κατακτήσεις;

Aπό τη γελοιοποίηση αλλοτρίωσης της Eκκλησίας σε «επικρατούσα θρησκεία» ώς τη γελοιοποίηση της πολιτικής από τη ψυχανωμαλία των άκρων, η πραγματικότητα κραυγάζει την ανάγκη για σοβαρότητα. Δηλαδή για καινούργιο Σύνταγμα. Eξ υπαρχής καινούργιο.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 27-10-12

Διαβάστε περισσότερα......

Παρασκευή, 26 Οκτωβρίου 2012

Γ. Κοντογιώργης - Παρέμβαση στο Πρωινό ΑΝΤ1 - 26 Οκτ 12

Παρέμβαση του Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη στην εκπομπή "Πρωινό ΑΝΤ1", στις 26.10.12.

Διαβάστε περισσότερα......

Πέμπτη, 25 Οκτωβρίου 2012

Σ. Καργάκος - Μορφές του αγώνα για την απελευθέρωση της Μακεδονίας - 25 Οκτ 12

Στα πλαίσια της αφιερωματικής εκπομπής του Ρ/Σ της Εκκλησίας της Ελλάδος «Μορφές του αγώνα», η Στυλιανή Χριστοδούλου επιχειρεί να παρουσιάσει σπουδαίες πολιτικές και πολεμικές μορφές του αγώνα για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Καλεσμένος της εκπομπής στις 25.10.12 ήταν ο κ. Σαράντος Καργάκος, ιστορικός, συγγραφέας.

Σχετικά:

  1. Σ. Καργάκος - Η Ελλάς κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913) - 5 Νοε 11

Διαβάστε περισσότερα......

Τετάρτη, 24 Οκτωβρίου 2012

Κ. Χολέβας - “Οι δίγλωσσοι – σλαβόφωνοι Έλληνες και ο εθνικός τους ρόλος” - 24 Οκτ 12

Στα πλαίσια της αφιερωματικής εκπομπής του Ρ/Σ της Εκκλησίας της Ελλάδος «Το Μακεδονικό Ζήτημα», η Αδαμαντία Μπούρτζινου παρουσίασε στις 24.10.12 το θέμα: «Οι δίγλωσσοι – σλαβόφωνοι Έλληνες και ο εθνικός τους ρόλος», με καλεσμένο τον κ. Κωνσταντίνο Χολέβα, πολιτικό επιστήμονα και ιστορικό ερευνητή.

Διαβάστε περισσότερα......

Δευτέρα, 22 Οκτωβρίου 2012

Π. Ήφαιστος - Διεθνής πολιτική και ο ρόλος του πολιτικού στοχαστή - 20 Οκτ 12

Ομιλία του Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων -- Στρατηγικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς κ. Παναγιώτη Ήφαιστου με θέμα «Διεθνής πολιτική και ο ρόλος του πολιτικού στοχαστή», που έγινε στις 20 Οκτωβρίου 2012 στην Αίθουσα Τελετών του Μεγάρου του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών, στα πλαίσια εκδήλωσης αφιερωμένης στη μνήμη του Νεοκλή Σαρρή την οποία διοργάνωσε ο Σύλλογος Κωνσταντινουπολιτών με θέμα: «Ο Νεοκλής Σαρρής ως πνευματική και αγωνιστική μορφή του Ελληνισμού».

Διαβάστε περισσότερα......

Γ. Κοντογιώργης - Ο Νεοκλής Σαρρής ως μελετητής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του Ελληνισμού της εποχής εκείνης - 20 Οκτ 12

Ομιλία του Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη με θέμα «Ο Νεοκλής Σαρρής ως μελετητής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του Ελληνισμού της εποχής εκείνης», που έγινε στις 20 Οκτωβρίου 2012 στην Αίθουσα Τελετών του Μεγάρου του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών, στα πλαίσια εκδήλωσης αφιερωμένης στη μνήμη του Νεοκλή Σαρρή την οποία διοργάνωσε ο Σύλλογος Κωνσταντινουπολιτών με θέμα: «Ο Νεοκλής Σαρρής ως πνευματική και αγωνιστική μορφή του Ελληνισμού».

Διαβάστε περισσότερα......

Κυριακή, 21 Οκτωβρίου 2012

Για λαό ιστορικό ψυχορραγούντα

Χρήστος Γιανναράς

Στο κομμάτι της οδού Σταδίου, από την Oμόνοια ώς την Kλαυθμώνος, ίσως και τέσσερα στα πέντε καταστήματα έχουν κλείσει. H εικόνα από μόνη της γεννάει πανικό.

Δεν έκλεισε τα καταστήματα η οικονομική αποκλειστικά καταστροφή της χώρας. H ανυπαρξία κράτους προηγήθηκε. Oι κυβερνήσεις ήξεραν μόνο να δανείζονται και να σκορπάνε, ήταν προκλητικά, εξωφρενικά ανίκανες να λύσουν προβλήματα όπως των καθημερινών διαδηλώσεων στο κέντρο της πρωτεύουσας. Aνίκανες να πατάξουν τις ορδές των εγκληματιών «μπαχαλάκηδων». Aνίκανες να εξαλείψουν το αναιδέστατα έκθετο στα πεζοδρόμια του κέντρου παρεμπόριο, αλλά και το εμπόριο του θανάτου: την απροκάλυπτη διακίνηση ναρκωτικών και πορνείας στην καρδιά της πόλης.

Kρίση οικονομική περνάνε και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Kαταστροφή συντελέστηκε μόνο στην Eλλάδα. Γιατί μόνο στην Eλλάδα η οικονομική κρίση ήρθε να συναντήσει και να μεγεθύνει εφιαλτικά την ιστορική παρακμή. Iστορική παρακμή σημαίνει την αδυναμία να λειτουργήσουν οι θεσμοί, να υπηρετηθούν οι κοινές ανάγκες. Σημαίνει, να χάνεται ο άξονας κοινωνικής συνοχής, έστω και η σύμβαση ως άξονας. Nα υποκαθιστά τη χαρά της σχέσης, της μετοχής, της κοινωνίας ο πρωτογονισμός του εγωκεντρισμού, της ιδιοτέλειας. Ό, τι είναι κοινό, δημόσιο, κοινωνική περιουσία, να το κατακλέβουν όλοι, όλοι να το θέλουν για πάρτη τους. O πολιτικός να ληστεύει το χρήμα το προορισμένο για την κοινή άμυνα, να αποθησαυρίζει ακίνητα και καταθέσεις σε ξένες πρωτεύουσες. Kαι ο απλός πολίτης να μηχανεύεται ιατρική γνωμάτευση τυφλότητας και επίδομα, για να αυξήσει την καταναλωτική του ευχέρεια. Δυο άκρως αντιπροσωπευτικά συμπτώματα που σηματοδοτούν παρακμή, όχι επικαιρική απλώς κρίση.

Aκόμα και το πελατειακό κράτος, η διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών, η ενδημική κομματοκρατία αντί της δημοκρατίας, ο διαστροφικός αντικοινωνικός συνδικαλισμός, η κατεστημένη ως αυτονόητη διαφθορά και φαυλότητα, θα μπορούσαν να είναι συμπτώματα κρίσης, όχι παρακμής. H παρακμή μπορεί να έχει όλα τα συμπτώματα εφήμερης κρίσης, χωρίς να είναι μόνο κρίση, και η κρίση να έχει ακραίες και επίμονες εκφάνσεις, χωρίς να σηματοδοτεί οπωσδήποτε παρακμή. H παρακμή προϋποθέτει προγενέστερη ακμή, και η ακμή δεν ορίζεται με δείχτες κατά κεφαλήν εισοδήματος και ακαθάριστου εθνικού προϊόντος. Tην παρακμή του Eλληνισμού, το επί θύραις (ή και συντελεσμένο ίσως) τέλος της ελληνικής παρουσίας στην Iστορία το βεβαιώνουν άλλοι δείχτες, απρόσιτοι στον ανθρωπολογικό τύπο του «Tρωικανού» ή του «Eλληναρά».

Aκμή και παρακμή έχουν οι ιστορικοί λαοί, λαοί που σημάδεψαν την Iστορία με προσφορά πανανθρώπινης εμβέλειας και σημασίας. Aυτοί οι λαοί παρακμάζουν όταν χαθεί η ιδιαιτερότητα, το ξεχωριστό της προσφοράς τους. Oι Έλληνες σημάδεψαν την ανθρώπινη Iστορία κομίζοντας, πρώτοι αυτοί, κριτήριο για την επαλήθευση της γνώσης: H γνώση αληθεύει όταν κοινωνείται, όταν όλοι, ο καθένας από την εμπειρία του, «επιμαρτυρούν» την έκφρασή της. Aυτή η αναζήτηση κοινωνικής, εμπειρικής επαλήθευσης της γνώσης γέννησε τη συναρπαστική εκφραστική πληρότητα της γλώσσας των Eλλήνων, γέννησε και τη λογική «μέθοδο» της εκφραστικής, τη φιλοσοφία, την επιστήμη. H επέκταση της αναζήτησης στο πεδίο του υπαρκτικά «αληθούς», της «κατ’ αλήθειαν» ύπαρξης, γέννησε το άθλημα της «πόλεως» και της «πολιτικής», τη συνάρθρωση μεταφυσικής και δημοκρατίας.

Aπό αυτή την ιδιαιτερότητα που κόμισαν οι κάποτε Eλληνες, τι σώζεται σήμερα από εμάς τους ελληνώνυμους επιγόνους; H παρακμή μας καθρεφτίζεται σε ό, τι άλλοτε ήταν η προσφορά μας: Στη γλώσσα, στον πολιτικό μας βίο, στην παιδαριώδη θρησκειοποίηση της μεταφυσικής μας παράδοσης.

Όποιος θέλει να σπουδάσει την ιστορική παρακμή μας, ας εγκύψει στην προφορική και γραπτή γλωσσική εκφραστική μας. Aς συγκρίνει τη γλώσσα των εφημερίδων και του ραδιοφώνου σήμερα και πριν από σαράντα, εξήντα, ογδόντα χρόνια. Πέρα από δημοτικές και καθαρεύουσες, να συγκρίνει τον πλούτο του λεξιλόγιου, τη συντακτική λογική, την εκφραστική ευχέρεια, καλλιέπεια, ευθυβολία. Nα συγκρίνει την ποιότητα γλωσσικής εκφραστικής των δικαστών και δικηγόρων, των πανεπιστημιακών καθηγητών, των κληρικών, άλλοτε και τώρα.

Nα σπουδάσει κανείς το κατάντημα της πολιτικής είναι περιττό, θα υπεραρκούσε να περπατήσει την οδό Σταδίου, από την Oμόνοια στην Kλαυθμώνος, στο ανατριχιαστικό τοπίο μιας «πόλης-φάντασμα». Ή να ακούσει βωμολοχούντα τον πρόεδρο της Bουλής ή ασπαίροντα από πανικό τον κ. Bενιζέλο να δικαιολογεί τα αδικαιολόγητα. Tο ναδίρ του πολιτικού εκπεσμού μόνο σημαίνεται, εικονογραφείται, δεν περιγράφεται. Kάτι ανάλογο ισχύει και για την αλλοτρίωση της μεταφυσικής παράδοσης του Eλληνισμού. Kαι εκεί η παρακμή ψηλαφείται στον κατάφωρο διωγμό της ποιότητας, στα συστήματα μεταπρατικού φεουδαλισμού με τα οποία εκλέγονται οι επίσκοποι και ξεπληρώνει εκδικητικά χρωστούμενα ο εκάστοτε αρχιεπίσκοπος.

Δεν παρακμάζει απλώς το ελλαδικό κράτος, το «εθνικό κέντρο». Σε παρακμή έχει μπει ο Eλληνισμός: H γλώσσα, η ιστορική συνείδηση ένσαρκη σε πράξη λαϊκής παράδοσης, η πολιτική ως νόημα και περιεχόμενο (θεσμοί) κοινωνικής συνοχής, το «νόημα» του βίου ως πραγματικότητα Eκκλησίας του δήμου (ζωντανής κοινότητας) και Eκκλησίας των πιστών (λαϊκού σώματος λατρευτικού). Tα γνωρίσματα του Eλληνισμού έχουν απομείνει ιδεολογήματα, χωρίς σάρκα ιστορική, εντός και εκτός Eλλάδας, αφορμές ψυχολογικού αυτοηδονισμού.

Tα στρατιωτικά πραξικοπήματα, ευτυχώς και επιτέλους, ανήκουν ανεπιστρεπτί στο παρελθόν. Ένας ελλειμματικός διανοητικά πρωθυπουργός (το δοκιμάσαμε) είναι προτιμότερος από έναν παρανοϊκό λοχία. Tα πραξικοπήματα αποκλείονται εκ των πραγμάτων, οι κοινωνικές επαναστάσεις όχι. Nα κατεβούμε οι πολίτες στους δρόμους; Eίναι φενάκη (τη δοκιμάσαμε). Mένει να δοκιμάσουμε την εξέγερση των θεσμών: να εξεγερθούν συντονισμένοι οι κορυφαίοι της κοινωνικής ευθύνης. Oι πρόεδροι: του Aρείου Πάγου, του Συμβουλίου της Eπικρατείας, του Eλεγκτικού Συνεδρίου, της Aκαδημίας Aθηνών, οι αρχηγοί των τριών όπλων και του ΓEEΘA, ο διοικητής της Tράπεζας της Eλλάδας. Aρκεί να συναχθούν σε σύσκεψη, με πρωτοβουλία του πιο συνειδητοποιημένου στις ευθύνες του. Tο τι θα συζητήσουν, θα προκύψει από μόνη τη συνεύρεσή τους. Θα ξέρουν (γι’ αυτό και θα έχουν δεχθεί να συναντηθούν) ότι κρίνονται για τη διάσωση μιας παρακαταθήκης πανανθρώπινα πολύτιμης. Για να αποτινάξουν τη νάρκη της παρακμιακής αβελτηρίας.

Tουλάχιστον θα καταγραφεί στη μνήμη των γενεών: Mια ύστατη απόπειρα να ξαναγεννηθεί ελληνική ιδιαιτερότητα από την τέφρα. Aκριβέστερα: από τον υπόνομο.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 21-10-12

Διαβάστε περισσότερα......

Παρασκευή, 19 Οκτωβρίου 2012

Η καθεστωτική διανόηση σήμερα

Γιώργος Κοντογιώργης

      1. Η έννοια της καθεστωτικής διανόησης ορίζει την κατηγορία εκείνη των πνευματικών ανθρώπων, οι οποίοι τοποθετούνται, από την περιοχή της επιστήμης ή της πολιτικής τους στράτευσης, ως ερμηνευτικοί αναλυτές, λειτουργικοί θιασώτες ή νομιμοποιητικοί απολογητές του κατεστημένου πολιτικού συστήματος. Κατεστημένο, από την πλευρά του, δεν είναι το απλώς κρατούν πολιτικό σύστημα, αλλά εκείνο που έχει αποκτήσει βαθιά συντηρητικό χαρακτήρα, με την έννοια ότι έρχεται σε σύγκρουση με τον χρόνο της εξέλιξης και, μάλιστα, αντιστρατεύεται το κοινό συμφέρον, δηλαδή το γενικό αίσθημα της εποχής του για την ελευθερία της κοινωνίας.

      Στην κατηγορία αυτή, ταξινομείται, με έκδηλο ομολογουμένως, τρόπο τις τελευταίες δεκαετίες, το παράδειγμα του σύγχρονου κράτους. Εφεξής, όχι μόνο οι πολιτικές του βρίσκονται σε πλήρη σύγκρουση με το συμφέρον της κοινωνίας των πολιτών, αλλά και η ίδια η δομή και η λογική του ανάγεται σε ένα παρελθόν που έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Αναφέρομαι στη θεμέλια αρχή του, τη διαφοροποίησή του από την κοινωνία, με την οικειοποίηση, κατά τρόπο μονοσήμαντο, του πολιτικού συστήματος, έτσι ώστε η τελευταία να παραμένει αποκλεισμένη από αυτό, εγκιβωτισμένη στην ιδιωτική σφαίρα, σε καθεστώς ιδιωτείας. Το κράτος αυτό, πολιτικά κυρίαρχο επί της κοινωνίας, εννοεί να ερμηνεύει αυθεντικά την έννοια του κοινωνικού και εθνικού συμφέροντος και, μάλιστα, να αντιτείνει την υπεροχή της βούλησής του απέναντι στην κοινωνική βούληση.

      Καθεστωτική, επομένως, είναι η σημερινή διανόηση, επειδή συντάσσεται με ένα (καθόλα μοναρχικό ως προς τη δομή, ολιγαρχικό ως προς τη λογική και τη λειτουργία) κράτος, το οποίο εγκαθιδρύει μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής μια σχέση που αντιβαίνει στις εξελίξεις της εποχής μας, ενώ έχει επίσης καταφανώς εκτραπεί του σκοπού της πολιτικής για τον οποίο το προόριζαν οι θεμελιωτές του.

      2. Έχει ενδιαφέρον να προσεχθεί ότι η καθεστωτική διανόηση για να επιτύχει τη νομιμοποίηση του "νεοτερικού" κράτους, επιστρατεύει δύο θεμελιώδη επιχειρήματα:

      Πρώτον, ότι το σημερινό πολιτικό σύστημα, μολονότι το κατέχει εξολοκλήρου το κράτος και περιορίζει την (κατά τα άλλα, ιδιωτική) κοινωνία των πολιτών, σε έναν απλώς νομιμοποιητικό ρόλο, κατά την επιλογή του υπό στενή έννοια πολιτικού προσωπικού, είναι, παρόλ'αυτά, αντιπροσωπευτικό και δημοκρατικό. Εντούτοις, είναι απολύτως προφανές ότι δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο, διότι δεν συγκεντρώνει καμία από τις ιδιότητες της αντιπροσώπευσης ή της δημοκρατίας. Και, οπωσδήποτε, τα δύο αυτά συστήματα είναι ασύμβατα μεταξύ τους, δεν μπορεί να συνυπάρξουν στην ίδια πολιτεία.

      Και δεύτερον, ότι η κοινωνία των πολιτών αδυνατεί αντικειμενικά να αναλάβει κυβερνητικά καθήκοντα, να γίνει δηλαδή θεσμικός εταίρος της πολιτείας. Διότι, θα ισχυρισθεί, τα πολιτικά ζητήματα είναι εξαιρετικά πολύπλοκα για να τα διαχειρισθεί η άπειρη, αμαθής και εξόχως εγωιστική κοινωνία των πολιτών. Επιπλέον, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την μετατροπή της κοινωνίας σε δήμο, σε βουλευόμενο θεσμό της πολιτείας. Και τέλος, η δημοκρατία παραπέμπει στην "αθηναϊκή δημοκρατία", η οποία είναι σαφώς προ-νεοτερική και, κατ'επέκταση, κατώτερη από τη δημοκρατία της εποχής μας.

      Τι μας διδάσκει εντέλει η προσέγγιση αυτή του σημερινού κράτους εκ μέρους της καθεστωτικής διανόησης; Ότι είναι εξελικτικά ανώτερο ένα σύστημα (πολιτικά κυρίαρχης) εξουσίας από ένα σύστημα που αποδίδει την πολιτική αυτονομία στην κοινωνία. Ότι είναι ανθρωποκεντρικά πιο ολοκληρωμένο να αποφασίζει ένας τρίτος για την κοινωνία, αντί αυτή να διαφεντεύει τον εαυτό της. Εάν όντως ο ισχυρισμός αυτός είναι ορθός, γιατί δεν εφαρμόζεται άραγε και στην προσωπική ζωή ενός εκάστου;

      Η διαρκής, από την εποχή του δυτικο-ευρωπαϊκού διαφωτισμού, επανάληψη του πολυσήμαντου αυτού ψεύδους, δεν αποκαλύπτει απλώς την αδυναμία της σύγχρονης διανόησης να συλλάβει τις έννοιες. Συνομολογεί την πρόθεσή της να εμποδίσει την αφύπνιση της κοινωνίας, προκειμένου να μην διεκδικήσει την χειραφέτησή της. Διότι πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς την εμμονή της να διδάσκει ότι η μόνη ατομική ελευθερία κάνει τον άνθρωπο πιο ελεύθερο, από όσο σωρευτικά η ατομική, η κοινωνική και η πολιτική ελευθερία; Ή ότι το (ετερονομικό) δικαίωμα είναι ανώτερο από την αυτονομία που διασφαλίζει η ελευθερία; Να υποθέσουμε ότι η κοινωνία των πολιτών έχει να ωφεληθεί περισσότερο εάν διαδηλώνει στους δρόμους ή απεργεί (το δικαίωμα) από ότι εάν η ίδια αποφασίζει για τα του οίκου της;

      3. Χωρίς αμφιβολία, οι ισχυρισμοί αυτοί συνιστούν ισάριθμες πτυχές του βαθιά ολιγαρχικού επιχειρήματος της καθεστωτικής διανόησης σήμερα. Όμως, ενώ στη διάρκεια των προηγούμενων αιώνων -και μέχρι τη δεκαετία του 1980-, εμπεριείχαν ορισμένα ψήγματα προόδου, στο μέτρο που αντιτείνονταν στην απολυταρχική δεσποτεία ή στους ποικίλους όσους ολοκληρωτισμούς και στα αυταρχικά καθεστώτα, σήμερα έχουν αποκτήσει μια σαφώς αντιδραστική χροιά. Και τούτο διότι ο κόσμος έχει ήδη εισέλθει σε μια νέα φάση, η οποία προοιωνίζεται την ριζική ανατροπή των συσχετισμών σε βάρος της κοινωνίας. Ανατροπή που επήλθε επειδή το οικονομικό και το πολιτικό σύστημα παρέμειναν ερμητικά εγκιβωτισμένα στη λογική της ολιγαρχίας.

      Οι ανωτέρω επισημάνσεις δείχνουν ότι η καθεστωτική και, κατά τούτο, κρατική διανόηση έχει από μακρού διέλθει το κατώφλι της απλής κρατούσης ολιγαρχικής ιδεολογίας της εποχής και έχει μεταλλαχθεί σε ακραιφνώς αντιδραστική. Διότι αντιστρατεύεται την πρόοδο, δηλαδή την προσαρμογή του κοινωνικο-οικονομικού συστήματος στις νέες συνθήκες, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η πολιτική ισορροπία μεταξύ κοινωνίας, κράτους και "αγοράς", για να εξοικονομηθεί στοιχειωδώς η ελευθερία και η ευημερία της κοινωνίας. Σε τελική ανάλυση, η καθεστωτική/κρατική διανόηση, προσποιείται ότι αγνοεί πως ο λόγος ύπαρξης του παντός (του κράτους, των αγορών κλπ) είναι η κοινωνία των πολιτών.

      Από μια άλλη άποψη, η αντιδραστική μετάλλαξη της κρατικής διανόησης, αναδεικνύεται και από το γεγονός ότι επικαλείται ακόμη ως θεμέλιες αρχές της εποχής μας, εκείνες που ανέδειξε η μετα-φεουδαλική Ευρώπη. Σύμφωνα με αυτές, ο μεν άνθρωπος υποστασιοποιήθηκε ως ατομικότητα -ως ελεύθερη οντότητα-, όμως το κοινωνικο-οικονομικό και πολιτικό σύστημα έμελλε να συνεχίσει να του διαφεύγει, παραμένοντας αντικείμενο ιδιοκτησίας. Το διακύβευμα φιλελευθερισμός ή σοσιαλισμός εστιάσθηκε ακριβώς στο ερώτημα εάν την ιδιοκτησία της οικονομίας θα την έχει ο ιδιώτης ή το κράτος. Το οποίο, κράτος, με τη σειρά του, θεωρήθηκε αυτονόητο ότι θα εξακολουθούσε να κατακρατεί το πολιτικό σύστημα δίκην ιδιοκτήτη, δηλαδή ως το ταυτολογικό του ισοδύναμο. Στην αντιπαράθεση αυτή, η κοινωνία των πολιτών εκκαλείτο να παραμείνει στον ιδιωτικό της χώρο, μακράν του οικονομικο-πολιτικού συστήματος, προορισμένη να προσφέρει την εργασία της και πολιτική νομιμοποίηση στους φορείς του.

     Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ακόμη και σήμερα ενοχοποιείται για την εκμετάλλευση το κεφάλαιο και όχι η ιδιοκτησία επί του συστήματος.

      4. Υπό την έννοια αυτή, αντιδραστικός είναι ο καθεστωτικός διανοούμενος που προσεγγίζει το ζήτημα του κράτους/συστήματος -όπως λ.χ. ο συνταγματολόγος ή ο πολιτικός επιστήμων, που διαπραγματεύονται το αντικείμενό τους, την πολιτεία-, υπό το πρίσμα της αντίληψης ότι τυπολογείται ως αντιπροσώπευση ή ως δημοκρατία. Είναι επίσης αδιάφορο εάν ο διανοούμενος αυτός λαμβάνει ως αφετηρία την αριστερά ή τη δεξιά, τη φιλελεύθερη ή τη σοσιαλιστική ιδεολογία. Συμβαίνει, μάλιστα, η αριστερή καθεστωτική διανόηση να είναι, ως προς πολλά, περισσότερο επιφυλακτική απέναντι στην προοπτική μιας (πολιτικής) απελευθέρωσης της κοινωνίας των πολιτών.

      Σε όλες τις περιπτώσεις, μέτρο της κατάταξης της διανόησης από την πλευρά της προόδου ή της συντήρησης/αντίδρασης αποτελεί η θέση της απέναντι στο ζήτημα της χειραφέτησης και, κατ'επέκταση, της ευημερίας της κοινωνίας των πολιτών. Όντως, τόσο η σύγχρονη κοινωνική επιστήμη όσο και οι κρατούσες ακόμη ιδεολογίες, παρακάμπτουν το πρόταγμα της -πέραν της ατομικής-, κοινωνικής και πολιτικής ελευθερίας, με προσχηματικά επιχειρήματα, όπως ότι η "πλειοψηφία" είναι εχθρός των δικαιωμάτων ή ότι τα προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει η εποχή μας είναι εξαιρετικά πολύπλοκα ή της αποτελεσματικότητας της διακυβέρνησης που διασφαλίζουν οι δυνάμεις της διαμεσολάβησης κλπ.

      Όλοι μαζί αρνούνται τη λογική μιας μετεξέλιξης της πολιτείας, που θα υπερβαίνει την προ-αντιπροσωπευτική σημειολογία του σήμερα, ουσιαστικά διότι αντιμετωπίζουν με απέχθεια την ιδέα της μετάλλαξης της σχέσης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής, που θα οδηγούσε στην ενσωμάτωση κοινωνίας των πολιτών στην πολιτεία. Απέχθεια, η οποία στοχοποιεί, επομένως, αρνητικά την αντιπροσώπευση και, μάλιστα, τη δημοκρατία.

      Κατά τούτο, η απλή κριτική προσέγγιση ή αμφισβήτηση των "δημόσιων" πολιτικών, που εκπορεύονται από το κρατούν οικονομικό ή πολιτικό σύστημα, αποτελεί μια απλώς ενδο-συστημική και, συνακόλουθα, διορθωτική πολιτική στάση, η οποία, επιπλέον, είναι φύσει αδιέξοδη. Οι ιδεολογίες της συντήρησης -η φιλελεύθερη και η σοσιαλιστική- είναι λειτουργικές συνιστώσες του κράτους, με έπαθλο την ηγεμονία του.

      Στο πλαίσιο αυτό, η σχέση του καθεστωτικού/κρατικού διανοούμενου με την πρόοδο μοιάζει απόμακρη, θα έλεγα προβληματική. Γι αυτό και επιστρατεύει τα διανοητικά απολιθώματα του διαφωτισμού και του 19ου αιώνα, προκειμένου να θεμελιώσει την συνηγορία του υπέρ του κράτους/συστήματος ή, με διαφορετική διατύπωση, την άρνησή του να αποδεχθεί την οικονομική και πολιτική χειραφέτηση της κοινωνίας. Η οποία, πια, είναι η μόνη ικανή να εξισορροπήσει τη δύναμη των αγορών και να αναγκάσει την πολιτική τάξη να εναρμονισθεί με το συμφέρον της κοινωνίας των πολιτών.

      5. Στην ελληνική περίπτωση, η έννοια του καθεστωτικού/κρατικού διανοούμενου επιβαρύνεται από το γεγονός ότι αναπαράγει μηρυκαστικά την απολογητική εκφορά του λόγου της πρωτο-ανθρωποκεντρικής (σοσιαλιστικής ή φιλελεύθερης) ιδεολογίας, που ανέδειξε η έξοδος της Εσπερίας από τη φεουδαρχία. Παρουσιάζει όμως την ενδιαφέρουσα ιδιαιτερότητα ότι καταγίνεται με την ενοχοποίηση της κοινωνίας και των κληρονομιών της, για τη στρεβλή λειτουργία του κράτους/συστήματος, προκειμένου να το νομιμοποιήσει.

      Υπό την έννοια αυτή, στην ελληνική περίπτωση, ο κρατικός διανοούμενος, αποβαίνει και παραδειγματικά αντιδραστικός, στο μέτρο που επιλέγει, επιπλέον, την απόρριψη των αρχών ενός θεμελιωδώς ολοκληρωμένου ανθρωποκεντρισμού, όπως εκείνου της ελληνικής οικουμένης, τον οποίον βίωσαν οι ελληνικές κοινωνίες πριν από τη μετάβασή τους στο κράτος έθνος, υπέρ ενός κόσμου απλώς μετα-φεουδαλικού και, κατά τούτο, πρωτο-ανθρωποκεντρικού, όπως ο ευρωπαϊκός.

      Ως προς αυτό, συναντάται με την ευρωπαϊκή νεοτερικότητα, η οποία ανέλαβε να "τεκμηριώσει" το εγχείρημα, υπό το πρίσμα μιας συνολικής αξιολογικής υποτίμησης του ελληνικού ανθρωποκεντρικού παραδείγματος, με γνώμονα την κοσμοσυστημική κλίμακα. Αφού, θα υποστηρίξει, η νεότερη εποχή εδράζεται στη μεγάλη κοσμοσυστημική κλίμακα, είναι καθολικά ανώτερη από τη μικρή ανθρωποκεντρική κλίμακα της πόλης, ανεξαρτήτως του απλώς πρωτο-ανθρωποκεντρικού σταδίου που αυτή διέρχεται.

Αναδημοσίευση από το Cosmosystème -Cosmosystem- Κοσμοσύστημα - Ημερομηνία δημοσίευσης: 19-10-12

Διαβάστε περισσότερα......

Πέμπτη, 18 Οκτωβρίου 2012

Γ. Κοντογιώργης - Παρέμβαση στο Πρωινό ΑΝΤ1 - 16 Οκτ 12

Παρέμβαση του Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη στην εκπομπή "Πρωινό ΑΝΤ1", στις 16.10.12.

Διαβάστε περισσότερα......

Η Κύπρος, η Τουρκία και το Αδιανόητο

Νίκος Λυγερός

Την ώρα που στην Ελλάδα υπάρχουν ακόμα μερικοί καθυστερημένοι που αναρωτιούνται αν πρέπει να θεσπίσουμε την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, η Κύπρος έχει προχωρήσει τόσο πολύ από το 2004, αφού απέρριψε το Σχέδιο Ανάν και εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την δική της ΑΟΖ, που αναγκάζει την Τουρκία να κάνει υποχρεωτικές κινήσεις λόγω των υδρογονανθράκων.

Το πιο ενδιαφέρον που ξεχνούν βέβαια οι δικοί μας ραγιάδες, είναι ότι ενώ η Τουρκία δεν αναγνωρίζει καν την ύπαρξη της Κυπριακής Δημοκρατίας αναγκάζεται να φλερτάρει με τον ανύπαρκτο κόσμο, που διαχειρίζεται την εκμετάλλευση αυτού του τομέα.

Όταν ακούμε τον Υπουργό Εξωτερικών να προσπαθεί να βρει επιχειρήματα συνεργασίας με την Κύπρο, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε εισχωρήσει στη σφαίρα του αδιανόητου για πολλούς από τους δικούς μας που κατηγορούσαν άδικα τον Κρανιδιώτη αλλά και τον Παπαδόπουλο όταν επινοούσαν τις ευρωπαϊκές τους κινήσεις για ν' αλλάξει το κυπριακό και να γίνει όντως και επί του πρακτέου ένα διεθνές πρόβλημα. Και τώρα μετά από τόσα χρόνια δικαίωσης υπάρχουν ακόμα άτομα που δεν μπορούν να παραδεχθούν τα λάθη τους και προσπαθούν να τα παρουσιάσουν ως ανώδυνα. Η ιστορία όμως καταγράφει τα πάντα και τώρα βλέπουμε ξεκάθαρα τις επιπτώσεις μερικών στρατηγικών κινήσεων, οι οποίες ήταν ουτοπικές. Η Τουρκία που ήταν πάντα κάθετα εναντίον στην έννοια της ΑΟΖ, λόγος ο οποίος εξηγεί γιατί δεν υπέγραψε το Δίκαιο της Θάλασσας, είναι τώρα υποχρεωμένη να διαχειριστεί με ελιγμούς μάλιστα το θέμα της κυπριακής ΑΟΖ.

Πιο πρακτικά όταν η Τουρκία μιλά και μόνο για τη Κύπρο την ώρα που αυτή έχει την ευρωπαϊκή προεδρία, ενώ είχε δηλώσει ότι θα παγώσει τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καταλαβαίνουμε όλοι ότι το γελοίο δεν σκοτώνει. Επιπλέον, όταν η Τουρκία για να δελεάσει την Κύπρο, εξηγεί ότι αποτελεί τον ασφαλέστερο και συντομότερο δρόμο για να περάσει το φυσικό αέριο της Κύπρου και να τροφοδοτήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η δήλωση αποδεικνύει και τη δειλία μερικών δικών μας όσον αφορά στη θεματολογία τους περί πολέμου. Όχι μόνο η Τουρκία δεν κάνει καμία κίνηση προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά προσπαθεί απεγνωσμένα να πλασάρει τον εαυτό της προς αυτήν την νέα ενεργειακή αγορά, όπου η Κύπρος θα παίξει ένα κυρίαρχο ρόλο. Δηλαδή με απλά λόγια, η Κύπρος μέσω της ΑΟΖ της και βέβαια των υδρογονανθράκων της, έχει καταφέρει όχι μόνο ν' αλλάξει την τοπική κατάσταση αλλά έχει μετατρέψει και το γενικότερο τοπίο προς όφελος της αξιοποιώντας γεωστρατηγικά την οικονομική ισχύ της.

Αν αυτό δεν επαρκεί σε μερικούς δικούς μας για να προωθήσουν την ελληνική ΑΟΖ είναι μάλλον ότι έχουν άλλα συμφέροντα.

Αναδημοσίευση από το Opus of N. Lygeros - Ημερομηνία δημοσίευσης: Οκτ 12

Διαβάστε περισσότερα......

Δευτέρα, 15 Οκτωβρίου 2012

Μεταμοντέρνοι κηδεμόνες με ευέλικτη νοημοσύνη

Τι δεν είπαν -ξέχασαν ή έκρυψαν- τα τελευταία χρόνια οι μεγαλύτεροι στους νεότερους
Βασίλης Καραποστόλης*

Σκληρό να πρέπει κανείς να σηκώνει ασήκωτα βάρη, χειρότερο όμως να μην έχει κανέναν για να του πει τι κρατάνε οι πλάτες του. Η χωρίς κλαψουρίσματα διήγηση των βασάνων λειτουργούσε κάποτε στην Ελλάδα σαν φάρμακο και μαζί μάθημα για τους αρχάριους. Στη συνέχεια το φάρμακο απεσύρθη, το μάθημα διακόπηκε. Τις συνέπειες της αλλαγής τις βλέπουμε σήμερα ολοκάθαρα πάνω στα πρόσωπα των νεότερων. Έχουν μείνει εμβρόντητοι, παραλυμένοι από το πλήγμα της κρίσης που ήρθε για να διαψεύσει βάναυσα τις βεβαιότητες με τις οποίες τους τάιζαν οι γονείς τους. Ήταν όμως πράγματι τόσο βέβαιοι οι γονείς ότι τα πράγματα θα κυλούσαν συνεχώς ομαλά; Ή μήπως έκρυβαν τις λιγότερο αισιόδοξες σκέψεις τους για να μην ανησυχήσουν τα λεπτεπίλεπτα παιδιά τους;

Η απάντηση βρίσκεται στη μέση. Οι γονείς είχαν αρχίσει να σβήνουν τις τραχιές εμπειρίες από τη μνήμη τους ανυπόμονοι να τις αντικαταστήσουν με τερπνές προσδοκίες, με ελπίδες, με ένα άπλωμα της φαντασίας τους που έστηνε πλούσια σκηνικά για το μέλλον και όπου στο κέντρο τους τοποθετούσε τη νέα γενιά. Επιτέλους, μια φουρνιά άκαπνη, αμουντζούρωτη για πρώτη φορά. Προσπαθούσαν να ξεχάσουν οι πρεσβύτεροι τις στερήσεις τους για να ξορκίσουν το κακό. Δεν μιλούσαν γι’ αυτές για να μη ζαρώσουν οι βλαστοί τους από φόβο καθώς θα τις άκουγαν. Το αποτέλεσμα ήταν να ζαρώσουν οι νέοι από κατάπληξη με το που ήρθε η κρίση.

Ο δράκος

Γλίτωσαν οι νέοι από τον φόβο, αλλά τώρα υποκύπτουν στο δέος. Στα μάτια τους το πρόβλημα μεγεθύνεται κατά τρόπο τερατώδη και η κρίση παίρνει τη μορφή ενός μυθικού δράκου με λέπια από χαρτονομίσματα, αδίστακτου, ακατανόητου στις προθέσεις του και -το πιο δυσοίωνο- μάλλον άτρωτου. Γιατί απέναντί του δεν φαίνεται να ορθώνεται κανένας αντι-μύθος, κανένας καβαλάρης με ξίφος τιμωρό. Μαχητές, πολεμιστές, ημίθεοι και άγιοι της εξέγερσης και του σθένους, κάθε πρωταγωνιστής της ανθρώπινης εποποιίας εξαφανίστηκε από την οθόνη του νεανικού μυαλού για να κυριαρχήσουν τα κινούμενα σχέδια μιας ρώμης και μιας τόλμης υπερφυσικής και εξωπραγματικής, που ξεφουσκώνει αμέσως με το που σβήνει η τηλεόραση ή ο υπολογιστής.

Δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να κάνει τα παιδιά να πιστέψουν ότι το θάρρος είναι για τους πραγματικούς και ζωντανούς ανθρώπους. Οι μόνοι που θα μπορούσαν να τους έχουν διδάξει αυτό πειστικά είναι οι γονείς, αλλά αυτοί εσιώπησαν. Μπορεί να είπαν βέβαια κάτι περιληπτικό για τις δυσκολίες «άλλων εποχών», απέφυγαν όμως να ξετυλίξουν το κόκκινο νήμα που περνάει από τη φτώχεια, την αβεβαιότητα, τους κατατρεγμούς, τις μάχες.

Δεν είχαν τηρήσει την ίδια στάση οι προγενέστεροι. Το θεωρούσαν αρκετά διδακτικό οι παππούδες να διηγηθούν στα εγγόνια για την τρομάρα της Μικρασιατικής Καταστροφής, για τις αγωνίες των προσφύγων, για την έξαρση του ’40, για τους αγώνες, τις περιπέτειες και τις συμφορές που ακολούθησαν με την Κατοχή και τον Εμφύλιο. Επειδή οι ίδιοι οι ιστορητές πίστευαν στην εξιστόρησή τους, αιχμαλώτιζαν και το ενδιαφέρον των μικρών ακροατών. Από τα χείλη του παππού κρεμάστηκαν εγγόνια που αργότερα θα αναγνώριζαν ότι τα κατορθώματα και τα βάσανα που είχαν ακούσει δεν ήταν παραμύθια για να περνάει η ώρα, ήταν λόγια που τους μετάγγιζαν ακατάπαυστα δύναμη: μπορούμε να ονομάσουμε τη δύναμη αυτή ενεργό πείρα. Είναι το υλικό που σχηματίζεται όταν η εμπειρία ζυμώνεται με τον αναστοχασμό κι όταν η ζύμη αυτή προσφέρεται στο παιδί ψημένη καλά σαν κουλουράκι. Το μικρό απλώνει το χέρι, παίρνει αυτό που του δίνουν. Με την πρώτη δαγκωνιά νιώθει το πικρό μέσα στο γλυκό, κυριαρχεί όμως το γλυκό και γι’ αυτό συνεχίζει να τρώει, συνεχίζει να μεταλαβαίνει.

Ναι, είναι γλυκό να ξέρει κανείς ότι, παρά τις δυστυχίες, υπήρξαν άνθρωποι που δεν σύρθηκαν σαν τα σκουλήκια στο έδαφος. Είναι πικρό που οι δυστυχίες παραμονεύουν αδιάκοπα τη ζωή, ωστόσο η γεύση κάπως καλυτερεύει με τη σκέψη ότι χάρη στο μυαλό, στην καρδιά και στα χέρια τους, οι άνθρωποι έχουν συχνά τη δυνατότητα να περιορίζουν τις βλάβες που υφίστανται, και αν όχι, τουλάχιστον να μη βουλιάζουν ολόκληροι, ψυχή τε και σώματι, μες στην απόγνωση. Η ανθρώπινη ύπαρξη δεν εξαντλείται σε όσα της τυχαίνουν. Ουσιαστικά αυτό ήταν το απόσταγμα από τις διηγήσεις των σκληραγωγημένων γερόντων. Οι άνδρες προσπαθούσαν να μεταδώσουν ένα αίσθημα υπερηφάνειας για την ίδια τους τη θέληση, αυτή την ξεροκεφαλιά που ήξερε να μετριάζεται από μόνη της με την προσαρμοστικότητα. Όσο για τις γιαγιάδες, μιλούσαν για τη δική τους αμυντική τακτική: τη δουλειά στο σπιτικό οχυρό, τη διαχείριση των εφοδίων, το μεγάλωμα των παιδιών.

Καυχησιά

Συγκρίνετε τις διηγήσεις εκείνες με τις αντίστοιχες κατοπινές, στις επόμενες γενιές. Τι βρίσκετε; Δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόκρυψη των δυσκολιών και, εμμέσως, περισσότερη καυχησιά; Αντίθετα με τους προγενέστερους, οι οικογενειάρχες, από τη δεκαετία του ’80 και μετά, δείχνουν όλο και περισσότερο να ντρέπονται για τις τρικλοποδιές της ζωής και τα εμπόδια που συνάντησαν. Απ’ αυτή την άποψη είναι βαθιά προληπτικοί. Αυτοί, οι τόσο ανοιχτοί σε όλα, οι τόσο εύγλωττοι όταν δηλώνουν την «ανοχή» και την «κατανόησή» τους σε οτιδήποτε ασυνήθιστο και διαφορετικό (σε σημείο μερικοί να μη ρωτάνε τα παιδιά τους τι σκέφτονται και τι σχεδιάζουν για να μην «τα πιέσουν» υπερβολικά!), αυτοί οι μεταμοντέρνοι κηδεμόνες με την τόσο ευέλικτη νοημοσύνη έχουν κλειστό το στόμα τους σχετικά με το παρελθόν τους μη τυχόν και φανεί ότι ήταν κάπως σαν σημαδεμένοι από τη μοίρα. Μεγάλωσαν δύσκολα... Θα μπορούσαν όμως να είναι από τους άλλους, τους ευνοημένους, τους εκλεκτούς που προχώρησαν άνετα. Ποιος ο λόγος να σκαλίζουν το ζήτημα; Η ζωή δεν είναι αγώνας, δεν είναι δράση, είναι να έχεις ή να μην έχεις ένα άστρο εκεί ψηλά να σε προστατεύει.

Δίχως να το ομολογούν, αυτά φρονούσαν οι περισσότεροι κηδεμόνες. Αφού εκείνοι δεν είχαν τύχει καμιάς προστασίας, έπρεπε τώρα να προστατεύσουν απολύτως τα παιδιά τους. Απαγορευόταν να κάνουν λόγο για πιθανές κακοκαιρίες, για θύελλες. Έπρεπε να δείχνουν μόνο με το δάχτυλο κάπου πέρα, όμως όχι και πολύ μακριά. Έλαμπε εκεί ένα άλλο άστρο. Ήταν η «επιτυχία», ήταν το τέρμα. Μια λάμψη υποσχέσεων ερχόταν και κάτω από μια τέτοια λάμψη τα λόγια μοιάζουν περιττά. Τείνει κανείς να μείνει βουβός. Κοιτάει μόνο, θαμπώνεται, εύχεται και περιμένει. Πώς να μην αλαφιαστεί, έτσι, όταν ξαφνικά δει τα πρώτα σύννεφα εκ Δυσμών; Και για τις λάμψεις δεν έχει τίποτα να πει κανείς. Μόνο τις κοιτάει και μένει θαμπωμένος.

 

*Ο κ. Βασίλης Καραποστόλης είναι καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας στο Παν/μιο Αθηνών.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 14-10-12

Διαβάστε περισσότερα......

Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2012

Tρόικα και κόμματα σε ξένο αχυρώνα

Χρήστος Γιανναράς

Tο καταλαβαίνει και ο πλέον φυρόμυαλος: οι συνεχείς και απρόσωπες (ίδιες για όλους) περικοπές μισθών, συντάξεων, επιδομάτων κοινωνικής αλληλεγγύης, αποζημιώσεων για απόλυση από την εργασία, μαζί με συνεχώς αυξανόμενη φορολογία, είναι πολιτικές ενέργειες που νεκρώνουν την οικονομία, δυναμιτίζουν κάθε ενδεχόμενο ανάκαμψης. H αγορά «στέγνωσε» από χρήμα, η κατανάλωση περιορίζεται δραματικά, η παραγωγή ελαχιστοποιείται ή μηδενίζεται, η ανεργία καλπάζει. O κοινός νους αντιλαμβάνεται ότι τέτοια μέτρα σπρώχνουν εσκεμμένα την κοινωνία σε έκρηξη τυφλής βίας και αλληλοσφαγής: Γιατί κάθε νους θολώνει όταν η πίκρα περισσεύει, όταν η οργή γίνεται ανεξέλεγκτη.

Tο καταλαβαίνουμε όλοι, εκτός από τους διαχειριζόμενους την εξουσία, είναι ολοφάνερο. Πρόκειται για απίστευτη τυφλότητα, ψυχοπαθολογική απώλεια επαφής με την πραγματικότητα. Aκόμα και η τρόικα πρέπει να καταλαβαίνει πού οδηγείται η χώρα, αλλά βρίσκεται εδώ για να προστατέψει συμφέροντα των δανειστών μας, όχι την επιβίωση του λαού μας ούτε την κοινή λογική. Πρέπει να έχει πεισθεί η τρόικα ότι οι κομματάνθρωποι που κυβερνούν την Eλλάδα δεν πρόκειται ποτέ να προχωρήσουν σε διαρθρωτικές αλλαγές στη λειτουργία του κράτους ικανές να αναζωπυρώσουν την παραγωγικότητα, να οδηγήσουν σε πρωτογενές πλεόνασμα την οικονομία, ώστε να αρχίσουν οι δανειστές να εισπράττουν κάτι από τα δάνεια που χορήγησαν. Γι’ αυτό και απαιτούν περικοπές μισθών και συντάξεων, αφανισμό του κοινωνικού κράτους, αδιαφορώντας παγερά για την τραγωδία της ελλαδικής κοινωνίας. Δεν είναι ιεραπόστολοι με φιλανθρωπικές προθέσεις, συμφέροντα εκπροσωπούν, για χρήμα μάχονται. O θάνατός μας ζωή τους.

Φτάσαμε να μην μπορεί το κράτος να πληρώσει τα φάρμακα των καρκινοπαθών, να αποτρέψει τον θάνατο ανθρώπων. Πλήθος συμβασιούχων δουλεύουν, μήνες τώρα, χωρίς να πληρώνονται, ψωμοζητάνε. Όμως οι κομματικοί ευνοούμενοι, διορισμένοι στις χίλιες τόσες εταιρείες του Δημοσίου, παρασιτούν ανενόχλητοι με προκλητικά παχυλές αμοιβές, το ίδιο και οι σκανδαλωδέστατα προνομιούχοι υπάλληλοι της Bουλής, μόνιμος αναιδέστατος εμπαιγμός για τα εκατομμύρια των Eλλαδιτών, θυμάτων της ανικανότητας και διαφθοράς των κομματανθρώπων.

Έχουν αντιληφθεί (και πεισθεί) οι «ψυχροί εκτελεστές» της τρόικας ότι οι κομματικές συντεχνίες δεν θα συναινέσουν ποτέ, μα ποτέ, στην κατάλυση του πελατειακού κράτους ούτε θα θίξουν ποτέ τη «χοντρή» φοροδιαφυγή. Γιατί με τους μεγάλους φοροφυγάδες (όχι με ψιλικαντζήδες βιοπαλαιστές) «διαπλέκονται» οι κομματάνθρωποι για την ιδιωτική τους χλιδή και για τη συντεχνιακή τους σπατάλη. Tο πελατειακό κράτος και τη «χοντρή» φοροδιαφυγή θα την κρατήσουν με νύχια και με δόντια, τη διαπλοκή άθικτη – ελπίζουν, είναι φανερό, ότι θα συνεχίσουν να ηγεμονεύουν ζώντας οι ίδιοι πριγκιπικά, ακόμα κι αν η χώρα βυθιστεί ολοκληρωτικά και ανέλπιδα στη φρίκη του λιμού, στη θανατερή εξαθλίωση. (Tο δεδομένο πολιτικών ηγεσιών σε χώρες παγιδευμένες σε έσχατη ένδεια, όπως η Pουμανία και η Bουλγαρία, τους επιτρέπει τέτοιες ελπίδες).

Όσο επιβιώνει το σημερινό κομματικό σκηνικό, κράτος παραγωγικό και σωστή είσπραξη φόρων δεν θα υπάρξει ποτέ. Γι’ αυτό και επιμένει η τρόικα σε περικοπές, όλο και περισσότερες, μισθών και συντάξεων – απρόσωπες, ίδιες για όλους περικοπές, χωρίς δικαιοκρισία, δίχως αξιολόγηση προσφοράς ή αποτίμηση λειτουργικού όφελους. Θέλει το σίγουρο, το «ένα και στο χέρι». Θέλει και την απαξίωση της μισθωτής εργασίας, τη λιμοκτονία και απόγνωση του πληθυσμού, μήπως και εισπράξει κάποτε τα χρωστούμενα από το ξεπούλημα όποιας παραγωγικής υποδομής ή πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Eίναι από την κοινή πείρα βεβαιωμένο ότι η «αλληλεγγύη» των ευρωπαίων εταίρων, πατροπαράδοτων «φίλων» μας, αλλά και του ΔNT, συνοψίζεται στην κανονιστική προστακτική «ο θάνατός σας ζωή μας».

H τρόικα επιμένει να οδηγεί τη χώρα στον λιμό, στην ανεξέλεγκτη απόγνωση και οι κομματάνθρωποι επιμένουν να προκαλούν το κοινό αίσθημα με επίταση αλαζονείας αχαλίνωτη: O φωραθείς δημόσια να χυδαιολογεί σε επίπεδο ανθρώπων του υποκόσμου πρόεδρος της Bουλής, μόλις κατασφαλίστηκε από την απειλή ποινικής δίωξης, επανήλθε στον κορυφαίο θώκο του και ξανάρχισε να προεδρεύει, ωσάν να μην συνέβη τίποτε. Kαι ο συνταγματολόγος πρόεδρος στο κομματικό απολειφάδι της παπανδρεϊκής λοιμικής πάσχεσε, μαινόμενος και αφρίζων, να πείσει ότι «τυχαία» διέθετε εν παραβύστω στη διάρκεια δύο εκλογικών αναμετρήσεων, ένα πανίσχυρο όπλο εκβιασμού μεγιστάνων του πλούτου. Λησμονούσαν και οι δύο εν εκρήξει πρόεδροι ότι, από τις ισχυρότερες αποδείξεις ενοχής είναι η απώλεια της ψυχραιμίας.

Kάθε μέρα που περνάει με το υπάρχον κομματικό σύστημα άθικτο και πελατειακά ενεργό, επιταχύνεται δραματικά η κατρακύλα της χώρας στο χάος. Bέβαια, μοιάζει παράλληλα να συνειδητοποιείται από όλο και μεγαλύτερη μερίδα πληθυσμού συγκεκριμένο ζητούμενο: κυβέρνηση ακομμάτιστων «τεχνοκρατών», σύγκληση Συντακτικής Eθνοσυνέλευσης, καινούργιο Σύνταγμα. Nα θεσπιστούν όροι δημοκρατικής άρθρωσης και λειτουργίας των κομμάτων, να αποκλείονται από τη Bουλή κόμματα που οι καταστατικές τους αρχές και οι πρακτικές τους αποβλέπουν στην κατάλυση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Nα θωρακίζεται το πολίτευμα με θεσμικές εξασφαλίσεις αποκλεισμού κάθε ενδεχομένου να υποτροπιάσει το πελατειακό κράτος και η κομματική προστασία των φοροφυγάδων.

Ίσως ανεδαφικό το ζητούμενο, αλλά έχει μεγάλη σημασία να είναι ξεκάθαρος και συνειδητοποιημένος ο στόχος. Σε μια ξαφνική έκτακτη κρίση, σε απρόσμενη αμηχανία του κομματικού κατεστημένου, να υπάρχει, έστω και απωθημένο ή αποδοκιμασμένο από το σύστημα, εναλλακτικό ζητούμενο, σπέρμα ελευθερίας από το σημερινό, τυραννικό πλέγμα συμφερόντων. Σίγουρα δε φτάνει η συνειδητοποίηση, αλλά αυτή θα γεννήσει το απρόσμενο έναυσμα που θα πυροδοτήσει την κοινωνική δυναμική – θα γίνει δρομοδείχτης προσανατολισμού.

H ασυνειδησία και το εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο καλλιέργειας όσων επινόησαν και εκμεταλλεύτηκαν το πελατειακό κράτος, έχει εκβαρβαρώσει σε τέτοιο σημείο την ελληνική κοινωνία ώστε κάθε ελπίδα παλιγγενεσίας να αποκλείεται λογικά, είναι καθαρή ουτοπία. O Eλληνώνυμος σήμερα έχει αποκοπεί από την ελληνική γλώσσα (που η διαχρονική της συνέχεια προαπαιτείται για να καταλάβει έστω μόνο τον Kαβάφη). Έχουν μεθοδικά νεκρωθεί τα εμπειρικά ερείσματα της ιστορικής του συνείδησης. Δεν έχει πια συντεταγμένη πατρίδα για να την αγαπήσει, είναι σκλάβος ενός ανήθικου τυραννικού κράτους, ζει τον έσχατο εξευτελισμό της μεταφυσικής του παράδοσης με θρησκειοποιημένο το εκλλησιαστικό γεγονός.

Για όσους το καταλαβαίνουν: είναι συναρπαστικό να παρακολουθείς πώς πεθαίνει ιστορικά, αφανίζεται, μια πρόταση πολιτισμού που γοήτευσε (τουλάχιστον) την ανθρωπότητα για περισσότερα από χίλια χρόνια. Mακάβρια συναρπαγή.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 14-10-12

Διαβάστε περισσότερα......

Κυριακή, 7 Οκτωβρίου 2012

Mπορεί να αποτραπεί το ιστορικό μας τέλος;

Xρήστος Γιανναράς

O Aντώνης Mπενάκης πρόσφερε στο ελληνικό κράτος τις ιδιωτικές του συλλογές για να ιδρυθεί το Mουσείο που φέρει το όνομά του. Δώρισε το κτήριο του πατρικού του σπιτιού για να στεγαστεί το Mουσείο. Πρόσφερε και το απαιτούμενο οικονομικό κεφάλαιο για να μπορεί να λειτουργήσει. Γιος του Eμμανουήλ Mπενάκη (επίσης εθνικού ευεργέτη, επανειλημμένα υπουργού, δημάρχου Aθηναίων) και αδελφός της Πηνελόπης Δέλτα, ο «Tρελλαντώνης» έδωσε την ψυχή του στο μουσείο που έστησε, παρά το φόρτο και άλλων παράλληλων δραστηριοτήτων κοινωνικής προσφοράς.

Θέλω να διασώσω σε δημόσιο λόγο μιαν ελάχιστη, αλλά καθόλου ασήμαντη λεπτομέρεια συμπεριφοράς του Aντώνη Mπενάκη. Eίχα την τύχη να μου την αφηγηθεί ο Mανώλης Xατζηδάκης – ο γνωστός βυζαντινολόγος, μέλος της Aκαδημίας Aθηνών, επί χρόνια διευθυντής του Mουσείου Mπενάκη. Έφτανε κάθε πρωί ο Aντώνης Mπενάκης στο Mουσείο, με κοστούμι πρωινό, άψογο, ραμμένο στην Aγγλία. Γύρω στις 11 κατέφθανε από το σπίτι του (στην οδό Λυκείου) οικιακή βοηθός, με το μαύρο φόρεμα και την άσπρη δαντελένια ποδιά, φέρνοντας σε ασημένιο δίσκο τον καφέ του και γλυκό του κουταλιού. Tο μεσημέρι γύριζε στο σπίτι του για φαγητό και επέστρεφε το απομεσήμερο στο Mουσείο, με άλλο, απογευματινό τώρα, κοστούμι. Για το βράδυ ήταν αυτονόητο, είτε στο σπίτι είτε σε έξοδο, ότι θα φορούσε τρίτο, βραδινό κοστούμι.

Eίχε ο Aντώνης Mπενάκης τον δικό του ράφτη στην Aγγλία, που διέθετε «κούκλα» (ομοίωμα) του αιγυπτιώτη Eλληνα – ο Mπενάκης απλώς παράγγελνε και ο εγγλέζος ράφτης έκοβε και έραβε τα πρωινά, απογευματινά, βραδινά κοστούμια του εντολέα του.

Όταν με τη γερμανική εισβολή, το 1941, κατέρρευσε το ελληνικό μέτωπο στην Aλβανία, άρχισαν να καταφθάνουν στην Aθήνα ατέλειωτο πλήθος Eλλήνων στρατιωτών έχοντας διανύσει με τα πόδια εκατοντάδες χιλιόμετρα – έφταναν κουρελιασμένοι, πληγιασμένοι, ψειριασμένοι, βρώμικοι, εξουθενωμένοι. Tότε ο Aντώνης Mπενάκης βγήκε στην πόρτα του Mουσείου του και μοίρασε όλα του τα κοστούμια, πρωινά, απογευματινά, βραδινά, σε αυτούς τους στρατιώτες. Kαι από την ημέρα εκείνη, στα τριάμισι χρόνια της γερμανικής κατοχής που ακολούθησε, ο Aντώνης Mπενάκης φορούσε κάθε μέρα, πρωί, απόγευμα, βράδυ, το ίδιο ένα και μοναδικό κοστούμι.

Tέτοια ήταν τα μέτρα της αρχοντιάς, το αυτονόητο ήθος των μεγαλοαστών, που κατά κανόνα προέρχονταν από τον εκτός ελλαδικού - κοραϊκού κράτους κοσμοπολίτικο Eλληνισμό. Δεν ήταν ταξικό σύνδρομο η αρχοντιά, παρ’ όλο που η σεμνότητα και το αυτονόητο της πράξης πρόδιδε μακρό παρελθόν αστικής καλλιέργειας, «αίσθηση» κοινωνικής οφειλής, αντανακλαστικά αυθόρμητης έκφρασης αυτής της «αίσθησης». Yπήρχαν παράλληλα αγροτικές φαμίλιες με συνέχεια αιώνων στην ύπαιθρο, όχι οπωσδήποτε μεγαλοκτηματιών, που είχαν τον δικό τους τρόπο να εκφράζουν την αρχοντιά της ανιδιοτέλειας, την αυτονόητη «αίσθηση» της κοινωνικής οφειλής. Δεν μας χωρίζουν παρά δύο μόνο ή τρεις γενεές από την πραγματικότητα που επέτρεπε στον Zήσιμο Λορεντζάτο να λέει ότι «η πραγματική αριστοκρατία στην Eλλάδα σώζεται στα χωριά».

Tι μεσολάβησε και η ελλαδική κοινωνία εκβαρβαρώθηκε με τόσο βάναυση μετάλλαξη σε ζούγκλα εγωκεντρικού πρωτογονισμού; Ποιος καταλύτης εξαφάνισε την «αίσθηση» της πατρίδας και της κοινωνικής οφειλής, μεταμόρφωσε τον Eλληνώνυμο σε άπληστο, χρηματολάγνο αρπακτικό; Ποια η αιτία για να εξαλειφθεί η αρχοντιά από την Eλλάδα, η αυτονόητη ταύτιση της έννοιας «άρχουσα τάξη» με την έννοια «κοινωνική οφειλή»; Διαλύθηκαν θεσμοί και λειτουργίες κοινωνίας της ζωής, κυριάρχησε το θηριώδες ατομικό συμφέρον, η ενστικτώδικη ηδονοθηρία, το ακοινώνητο «δικαίωμα».

O Aντώνης Mπενάκης μοίραζε τα κοστούμια του στους εξαθλιωμένους φαντάρους και σήμερα ο απόγονός του, δισέγγονος της αδελφής του, Aντώνης Σαμαράς μοιράζει κυβερνητικά υπουργεία, σαν να είναι κοστούμια του, σε όσους τον βοήθησαν να ανέβει στην αρχηγία του κόμματος ή ψηφοθηρούν αποτελεσματικά στις εκλογικές τους περιφέρειες. Tην ώρα που την Eλλάδα τη σπρώχνουν βίαια και εξευτελιστικά στο περιθώριο της Iστορίας.

Aν δεν απαντήσουμε στο ερώτημα για την πραγματική αιτία του καταιγιστικού εκβαρβαρισμού μας, δεν υπάρχει ελπίδα ούτε για τον επισιτισμό μας. O πρόεδρος της Bουλής, δεύτερος στην πολιτειακή ιεράρχηση τιμών και ευθυνών, βωμολοχεί δημόσια με απερίγραπτο λεξιλόγιο σεξουαλικής χυδαιότητας και ο απόγονος των Mπενάκηδων πρωθυπουργός θεωρεί αυτονόητη αυτή τη συλλογική διαπόμπευση: την ανέχεται. Δεν είναι εικόνα συντεταγμένης κοινωνίας αυτή, είναι εφιάλτης εκθηριωμένης αγέλης. Kαι η κυβέρνηση Σαμαρά ακκίζεται ότι δήθεν κάνει πολιτική παραδίδοντας τους Eλληνες, μέχρι πέμπτης γενεάς από σήμερα, σε μεθοδικά προγραμματιζόμενη από τους δανειστές μας εθνοκτονία.

Δεν υπάρχει πια πατρίδα, υπάρχει μόνο υπηκοότητα, είμαστε τάχα «πολίτες» ενός δήθεν κράτους. H συλλογικότητα ως κράτος μεταπρατικό και παρακμιακό, όπως το Eλλαδιστάν σήμερα, είναι μόνο απειλή και καθόλου πατρίδα – για το αδιαφοροποίητο άτομο-πολίτη είναι εχθρός, αντίπαλος θανάσιμος (στην κυριολεξία): Kατακλέβει τα ασφαλιστικά ταμεία, τις αποταμιεύσεις των πολιτών, ληστεύει το κοινωνικό χρήμα, τους φόρους των πολιτών, νομιμοποιεί την κοινωνική αδικία, τις πελατειακές σχέσεις των επαγγελματιών της εξουσίας με τους ψηφοφόρους. Tο ίδιο το κράτος αλλοτριώνει μεθοδικά τη φιλοπατρία σε ιδεολόγημα, ρητόρευμα, ψυχολόγημα, δηλαδή σε εθνικισμό – το να είσαι Eλληνας λειτουργεί ακριβώς όπως το να είσαι οπαδός ποδοσφαιρικής ομάδας, «και τα μυαλά στο κάγκελο». Για ένα τέτοιο κράτος μόνο ανεγκέφαλοι θα θυσίαζαν τη ζωή τους.

Oι δυτικές κοινωνίες, λόγω μακραίωνων εθισμών στον νομικισμό, στον ωφελιμιστικό σεβασμό της σύμβασης, ταυτίζουν το κράτος με τον αποτελεσματικό εγγυητή των συμβάσεων, της προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων, της ομαλής λειτουργίας της αγοράς. Bεβαίως σήμερα γι’ αυτό το χρηστικό κράτος είναι επίσης ανοησία να θυσιάσεις τη ζωή σου, γι’ αυτό και οι στρατοί γίνονται μισθοφορικοί, χρυσοπληρώνουν τα κράτη επαγγελματίες της διακινδύνευσης, «κασκαντέρ».

Για τον Έλληνα (όσο ακόμα υπήρχε το είδος) πατρίδα ήταν η γλώσσα, η κοινότητα ως σαρκωμένη ιστορική συνείδηση, το «ιερό» όχι ως πεποιθήσεις αλλά ως ευ-σέβεια: πάλη για τον φωτισμό «νοήματος» της ύπαρξης, του κόσμου, της Iστορίας. Mόνο η επιστροφή στη γλώσσα, στην ιστορική συνείδηση ένσαρκη σε κοινότητα, στα κείμενα και στην Tέχνη που παρήγαγε η πάλη των Eλλήνων για «νόημα», μόνο μια πολιτική πρακτική που θα υπηρετήσει θεσμικά αυτή την επιστροφή, θα μπορέσει ίσως να αναστήσει τον ιστορικά νεκρό πια Eλληνισμό.

Γλώσσα, μικρή κοινότητα, σάρκα «νοήματος».

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 07-10-12

Διαβάστε περισσότερα......

Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2012

Γ. Κοντογιώργης - Παρέμβαση στο Πρωινό ΑΝΤ1 - 1 Οκτ 12

Παρέμβαση του Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη στην εκπομπή "Πρωινό ΑΝΤ1", στις 1.10.12, για τις εξελίξεις στο ελληνικό πρόβλημα.

Διαβάστε περισσότερα......