Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2011

Αγτζίδης - Οι σύγχρονες συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής - 25 Σεπ 11

Ομιλία του Δρος Σύγχρονης Ιστορίας - Συγγραφέα κ. Βλάση Αγτζίδη με θέμα "Οι σύγχρονες συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής", με την οποία ξεκίνησε ο Α! Κύκλος Διαλέξεων 2011-12 του Συνδέσμου Επιστημόνων Πειραιώς με γενικό τίτλο "Θέματα Ιστορίας".

Αναδημοσίευση από το Σύνδεσμο Επιστημόνων Πειραιώς - Ημερομηνία δημοσίευσης: 29-09-11 και την Πειραϊκή Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα......

Casus Belli - Μαριάς - Το Μνημόνιο της χρεωκοπίας και ο άλλος δρόμος - 29 Σεπ 11

Οικονομική ανάλυση του Καθηγητή Θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Νότη Μαριά στα πλαίσια της εκπομπής Casus Belli της 29 Σεπ 11.

Σχετική αρθρογραφία / βιβλιογραφία:

  1. Νότης Μαριάς, Το Μνημόνιο της χρεωκοπίας και ο άλλος δρόμος, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη, 2011
  2. Dr. Δημήτριος ΑΝΤΩΝΙΟΥ PhD, FRCS, PhilLevA (Oxford), Μήνυση κατά των βουλευτών της Ελληνικής Βουλής, του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για εσχάτη προδοσία κατά της Ελλάδος, 27.5.10
  3. Nότης Μαριάς: "Μνημόνιο- Από την υπερχρέωση στην υποθήκευση της Ελλάδας", 19.5.11
  4. Νότης Μαριάς: "Η Γερμανία μεθοδεύει «ελεγχόμενη πτώχευση» της πατρίδας μας", 15.9.11
  5. Die Welt: «Χρωστάμε στους Έλληνες ακόμα; - Ανοιχτοί λογαριασμοί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο προς την Αθήνα», 19.9.11
  6. Κάποιοι ήθελαν να φέρουν το ΔΝΤ..., 28.9.11

Διαβάστε περισσότερα......

Το ζήτημα των συνόρων: ένα υπόδειγμα διπλωματικής στρατηγικής

Ιωάννης Καποδίστριας  
Ιωάννης Καποδίστριας
πίνακας του Διονύσιου Τσόκου
 

Κώστας Χατζηαντωνίου

Όταν στις 8 Ιανουαρίου 1828, εννέα μήνες μετά την εκλογή του από την Γ΄ Εθνική Συνέλευση, ο Ιωάννης Καποδίστριας αποβιβάζεται στο Ναύπλιο, η κατάσταση στην Ελλάδα είναι τραγική. Η μεγάλη του προσφορά στην αναζωογόνηση της Επανάστασης, στην οργάνωση της διοίκησης, στην αντιμετώπιση του οξύτατου οικονομικού προβλήματος και στην ανασύνταξη των ενόπλων δυνάμεων είναι γνωστή. Κορωνίδα του έργου του υπήρξε ωστόσο ο αριστοτεχνικός τρόπος με τον οποίο χειρίστηκε τα εξωτερικά ζητήματα και η διπλωματική του στρατηγική που οδήγησε από μιαν αυτόνομη και υποτελή στο σουλτάνο ηγεμονία που θα περιλάμβανε μόνο την Πελοπόννησο (όπως αρχικά οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις σχεδίαζαν) σε ένα ανεξάρτητο κράτος το οποίο συμπεριέλαβε τελικά τη Στερεά Ελλάδα, την Εύβοια και τις Κυκλάδες. Διότι κάτι τέτοιο δεν ήταν διόλου αυτονόητο το 1828.

Στις αρχές του 1828 οι περισσότερες περιοχές που είχαν ελευθερωθεί τα πρώτα χρόνια του Αγώνα, κατέχονταν πλέον από τις οθωμανικές δυνάμεις ή βρίσκονταν υπό την άμεση απειλή τους. Τα συγκροτημένα στρατόπεδα των επαναστατών κινδύνευαν να διαλυθούν, η εσωτερική κατάσταση ήταν χαώδης και το μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου ευρίσκετο υπό τον έλεγχο του Ιμπραήμ. Ο Κιουταχής κατείχε σχεδόν ολόκληρη τη Στερεά Ελλάδα που κινδύνευε έτσι να παραμείνει υπό τουρκική κυριαρχία αν το ελληνικό ζήτημα ρυθμιζόταν επί τη βάσει του de facto εδαφικού ελέγχου των δύο εμπολέμων και η Τουρκία είχε την τόλμη να αποδεχθεί άμεσα, τότε, στις αρχές του 1828, την πρόταση των Δυνάμεων για αυτόνομο ελλαδικό κράτος.

Η πολιτική ύπαρξη της Ελλάδος αναγνωρίστηκε επισήμως για πρώτη φορά με το Πρωτόκολλο της Αγ. Πετρουπόλεως στις 4 Απριλίου 1826. Η Μεγάλη Βρετανία και η Ρωσία συμφώνησαν τότε να προωθήσουν τη δημιουργία ενός ελληνικού κράτους το οποίο θα ήταν αυτόνομο και φόρου υποτελές στο σουλτάνο. Το Πρωτόκολλο αυτό ήταν επικίνδυνα ασαφές, ιδιαίτερα στο ζήτημα των συνόρων καθώς υπαινισσόταν ότι θα περιλάμβανε τις επαρχίες που συνεχιζόταν η επανάσταση ή όπου είχαν de facto εγκατασταθεί πολιτικές αρχές. Παράλληλα υπήρχε αναφορά σε εξαγορά «τουρκικών» περιουσιών, μέτρο πρακτικά ανεφάρμοστο, με δεδομένη την τεράστια αξία τους και την παντελή έλλειψη πόρων στο υπό σύστασιν κράτος. Η συνθήκη του Λονδίνου της 6ης Ιουλίου 1827 επαναλάμβανε τους όρους του Πρωτοκόλλου της Πετρουπόλεως αλλά με ένα σοβαρότατο επιπλέον μυστικό άρθρο που έκανε λόγο για εξαναγκασμό της Τουρκίας να δεχθεί τη μεσολάβηση των Δυνάμεων. Η συνθήκη αυτή, πέρα από την ηθική της σημασία, οδήγησε στην επιβολή ανακωχής και στον αποκλεισμό των ελληνικών παραλίων, γεγονότα που προκάλεσαν τον Οκτώβριο του 1827 τη ναυμαχία του Ναυαρίνου και μερικούς μήνες αργότερα, τον ρωσοτουρκικό πόλεμο.

Η διπλωματική στρατηγική του Καποδίστρια

Η κεντρική επιδίωξη του Καποδίστρια ήταν διττή. Αφ’ ενός να μεταστρέψει την απόφαση των δυνάμεων για αυτονομία προς την πλήρη ανεξαρτησία χωρίς δεσμεύσεις (όπως ο φόρος υποτέλειας ή συμμετοχή της Πύλης στην εκλογή του ηγεμόνα) και αφ’ ετέρου να εξασφαλιστεί η ευρύτερη δυνατή εδαφική βάση για αυτό το κράτος ώστε και βιώσιμο να είναι αλλά και να συμπεριλάβει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα του ελληνικού πληθυσμού. Γνώριζε ότι οι δυσκολίες θα ήταν μεγάλες και θα προέρχονταν όχι μόνο από τους Οθωμανούς αλλά και από τις μεγάλες Δυνάμεις. Η γεωπολιτική σημασία του ελληνικού χώρου όπου διασταυρώνονται συμφέροντα και επιδιώξεις αλλά και η καχυποψία για την επαναστατική φύση του ελληνικού εγχειρήματος, σε μια εποχή αντεπανάστασης, γεννούσαν πρόσθετα εμπόδια.

Θεμελιώδης αρχή της διπλωματικής στρατηγικής του Καποδίστρια υπήρξε η πολιτική ίσης φιλίας προς τις τρεις Δυνάμεις (Ρωσία, Αγγλία, Γαλλία). Γνώριζε ότι αποκλίσεις και άστοχοι χειρισμοί σε αυτό το ζήτημα μπορούσαν να οδηγήσουν στη μη εφαρμογή της συνθήκης του Λονδίνου αλλά και να προκαλέσουν μιαν αρνητικότατη για τα ελληνικά συμφέροντα διαμάχη των Δυνάμεων μεταξύ τους. Πρόκειται για μιαν αρχή γνήσιας πολιτικής εθνικής ανεξαρτησίας που δεν συνίσταται σε τυχοδιωκτική ρητορεία κατά των ισχυρών αλλά σε αναγνώριση της πραγματικότητας και ασφαλή πλοήγηση μέσα από τη θάλασσα των διεθνών αντιθέσεων.

Δεύτερη αρχή διπλωματικής στρατηγικής του Καποδίστρια υπήρξε η μεθοδολογία του «διά βαθμών προχωρείν», σύμφωνα με τις υπάρχουσες κάθε φορά συνθήκες και δυνατότητες. Έτσι, γράφοντας προς τον Τσάρο Νικόλαο στις 3 Ιουλίου 1827 (πριν δηλαδή τη συνθήκη του Λονδίνου, το Ναυαρίνο και τον ρωσοτουρκικό πόλεμο), ο Καποδίστριας φαίνεται να αποδέχεται την υποτελή αυτονομία και δεν θέτει καθόλου ζήτημα συνόρων. Πράξη ευφυέστατη αφού το ζητούμενο σε εκείνη τη φάση ήταν να υπάρξει μια διεθνής δέσμευση των δυνάμεων για απόσχιση της Ελλάδος από την οθωμανική αυτοκρατορία. Τρεις μήνες αργότερα, όταν η συνθήκη του Λονδίνου έχει κυρωθεί και οι ειδήσεις από την Ελλάδα είναι ενθαρρυντικές, ο Καποδίστριας προχωρεί στο επόμενο βήμα. Στις 3 Οκτωβρίου, σε απάντησή του προς τον Ουίλλιαμ ΄Ορτον, του αγγλικού υπουργείου Εξωτερικών, διαμαρτύρεται έντονα για τυχόν περιορισμό των εδαφών που θα δοθούν στην Ελλάδα και διεκδικεί ευρύτατη περιοχή: από τον Αμβρακικό ως τον Θερμαϊκό, «επί γραμμής διαπερώσης την Θεσσαλία και τη Μακεδονία… προστιθεμένων δε και των νήσων του τε Αιγαίου και της ελάσσονος Ασίας». Μάλιστα, χωρίς να προβάλλει ρητές διεκδικήσεις, στην αρχή του ιδίου εγγράφου, ομιλεί για τα ιστορικά δίκαια του Ελληνισμού, στην Κύπρο, την Κρήτη και σε περιοχές της Μικράς Ασίας.

Από το 1828, όσο η κατάσταση εξελίσσεται θετικά στο πεδίο της μάχης, τόσο ο Κυβερνήτης θα γίνεται τολμηρότερος στην προβολή των ελληνικών διεκδικήσεων. Στην Αγγλία η νέα συντηρητική κυβέρνηση Ουέλλιγκτων είναι αρνητική στις ελληνικές διεκδικήσεις, φοβούμενη μήπως η εξασθένηση της Τουρκίας ευνοήσει την προώθηση της Ρωσίας. Βρετανικά αρχεία αποδεικνύουν ότι το Λονδίνο αντιδρά συστηματικά στις ευνοϊκές για την Ελλάδα ρωσικές προτάσεις, όπως η πρόταση για κοινή στρατιωτική δράση των Δυνάμεων που ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντάντλεϋ απέρριψε τον Φεβρουάριο του 1828 με το έωλο επιχείρημα ότι «θα θέση εις συναγερμόν την Ευρώπην και θα φέρη εις την επιφάνειαν πάθη επικίνδυνα διά την ειρήνην της».

Παρά την αγγλική αντίδραση, την άνοιξη του 1828 ο αυτοκράτωρ Νικόλαος ήταν αποφασισμένος να λύσει δυναμικά το ελληνικό ζήτημα. Ο άκριτος τουρκικός φανατισμός και η απειλητική νότα του σουλτάνου στα τέλη του 1827 τον βοηθούσε. Στις 29 Φεβρουαρίου 1828 ο πρέσβης του στο Λονδίνο Λίβεν επέδιδε στο αγγλικό υπουργείο Εξωτερικών έγγραφο με το οποίο ανήγγελλε ουσιαστικά ότι η Ρωσία θα προχωρούσε έστω μονομερώς σε πόλεμο προκειμένου να υποχρεώσει την Τουρκία να αποδεχθεί τη συνθήκη του Λονδίνου. Ουέλλιγκτων και Ντάντλεϋ σκέφθηκαν πως ήταν μια ευκαιρία να αποδεσμευθεί η Αγγλία από τη συνθήκη αυτή αλλά η πίεση των υπουργών Στρατιωτικών Πάλμερστον και Οικονομικών Χάσκισον για συνέχιση της συνεργασίας με τη Ρωσία, ώστε να μη χαθεί από κάθε επιρροή η Ελλάδα, οδήγησαν σε μια χαλαρή αντίδραση, με έκφραση λύπης και ευχές για την σύντομη λήξη των εχθροπραξιών που άρχιζαν στις 14 Απριλίου.

Η Αγγλία αρχικά προσπάθησε να προσεταιριστεί τη Γαλλία για χωριστή συμφωνία. Με τη διακοίνωση της 24ης Μαρτίου του Ντάντλεϋ προς τον πρέσβη της Γαλλίας στο Λονδίνο Πολινιάκ, γινόταν λόγος για περιορισμό των ορίων του ελληνικού κράτους μόνο στην Πελοπόννησο και τις παρακείμενες νήσους, για φόρο υποτέλειας της Ελλάδος προς την Πύλη, για αποζημίωση των Τούρκων ιδιοκτητών γης, ακόμη και για συμμετοχή της Τουρκίας στη διαδικασία ανάδειξης της εκτελεστικής εξουσίας εν Ελλάδι. Η κυβέρνηση Μαρτινιάκ ευτυχώς απέρριψε την αγγλική πρόταση ως αντιβαίνουσα προς τη συνθήκη του Λονδίνου αφού ο αποκλεισμός της Ρωσίας και κάθε απειλής χρήσης βίας, θα οδηγούσε σε ακύρωσή της και τελικά σε όξυνση της τουρκικής αδιαλλαξίας. Το Παρίσι θα αντιπροτείνει την αποστολή αγγλογαλλικής δυνάμεως στην Πελοπόννησο, συμπερίληψη στα όρια της Ελλάδος της Αττικής και της Εύβοιας και οικονομική βοήθεια. Όμως το Λονδίνο θα απορρίψει αυτές τις αντιπροτάσεις επιμένοντας στις θέσεις του.

Η ανεξάρτητη πολιτική Καποδίστρια βρήκε τη σφοδρή αντίδραση της αγγλικής πολιτικής, ομολογούν ηγετικά στελέχη των αγγλοφίλων όπως ο ιστορικός Σπυρίδων Τρικούπης ή ο Ν. Δραγούμης ο οποίος παρατηρεί στις Ιστορικές Αναμνήσεις του πως «εμίσουν οι Άγγλοι τον Κυβερνήτην ουχί νομίζοντες φρονούντα τα των Ρώσων, αλλ’ ως επιδιώκοντα την εντελή ανεξαρτησίαν της χώρας και την επέκτασιν των ορίων, α μετά την πτώσιν των Ουίγων, ηξίουν να στήσωσιν οι Τόρεις κατά τον Ισθμόν της Κορίνθου». Αρκετά χρόνια αργότερα ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Άμπερντην θα παραδεχθεί, σε επιστολή του προς τον Τρικούπη, ότι «ουδέποτε ο Καποδίστριας συνέλαβε την ιδέαν να θυσιάση την Ελλάδα εις την Ρωσίαν. Καταδιώξασα αυτόν η Αγγλία και τον άνδρα ηδίκησε και την υμετέραν πατρίδα εζημίωσε». Αυτά αργότερα. Διότι σε έγγραφό του της 25ης–5–1828 προς το Ρώσο πρέσβη Λίβεν, τόνιζε πόσο αρνητικό γεγονός ήταν ο ρωσοτουρκικός πόλεμος και δήλωνε τη σταθερή του αντίθεση σε ό, τι εξασθενίζει την Τουρκία.

Η Πελοπόννησος ελεύθερη

Ο Άμπερντην δέχθηκε τελικά τη νέα σύγκληση της διασκέψεως του Λονδίνου για τις 3 Ιουνίου. Η προσπάθεια της Τουρκίας να διασπάσει τις τρεις Δυνάμεις αποτυγχάνει και η διάσκεψη, στις οδηγίες προς τους τρεις πρέσβεις στην Πύλη αναφέρει πως τα ελληνικά σύνορα «θα έδει να περιλάβουν το μεγαλύτερο τμήμα του επαναστατήσαντος πληθυσμού, να καθορίζονται σαφώς και να προστατεύονται ευκόλως». Με επιστολή προς τον ίδιο τον Ουέλλιγκτων στις 24 Ιουνίου, ο Ρεΐς εφέντη επιμένει σε μυστική ρύθμιση από Αγγλία και Τουρκία «για την ειρήνευση της Πελοποννήσου» (όπως πονηρότατα περιορίζει το εδαφικό ζήτημα) αλλά ο Ουέλλιγκτων θέτει ως προϋπόθεση την αποδοχή από την Πύλη της συνθήκης της 6ης Ιουλίου 1827. Στο μεταξύ η Διάσκεψη αποφάσιζε την αποστολή γαλλικού στρατού στην Πελοπόννησο, όπως ο Καποδίστριας είχε εκμαιεύσει, συνιστώντας στο Παρίσι να μην αφήσει στη Ρωσία την αποκλειστική δόξα της στρατιωτικής συνδρομής στην Επανάσταση.

Πριν φθάσει ο γαλλικός στρατός για να επιβάλει την απομάκρυνση των αιγυπτιακών δυνάμεων, υπεγράφη στην Αλεξάνδρεια η συνθήκη που προέβλεπε ειρηνική τους αποχώρηση. Και αυτή η εξέλιξη προήλθε από τη διπλωματική ευφυία του Καποδίστρια που εκμεταλλεύθηκε τον ανταγωνισμό Αγγλίας και Γαλλίας για επιρροή στο νεότευκτο κράτος. Για να μη καταστραφεί πλήρως η Πελοπόννησος από τις νέες μάχες αλλά και για να μη λάβει ξένος στρατός τις δάφνες και τους τίτλους του απελευθερωτή, ο Καποδίστριας σπεύδει στη Ζάκυνθο, συναντά το ναύαρχο Κόδριγκτων και τον πείθει ότι θα ήταν προς το συμφέρον της Αγγλίας να προλάβει τους Γάλλους, σπεύδοντας στην Αίγυπτο για να πείσει το Μωχάμετ Άλη να διατάξει εκκένωση της Πελοποννήσου. Ο Κόδριγκτων μετέβη στην Αλεξάνδρεια όπου στις 9 Αυγούστου 1828 υπεγράφη συνθήκη που προέβλεπε άμεση αποχώρηση των αιγυπτιακών στρατευμάτων. Τρεις εβδομάδες αργότερα αποβιβάζονταν στο Πεταλίδι και την Κορώνη η γαλλική δύναμη. Η Πελοπόννησος ήταν ελεύθερη.

Οι εξελίξεις ήταν πλέον ραγδαίες. Πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου έφθαναν στον Πόρο οι πρεσβευτές παρά τη Πύλη Στράτφορδ Κάνιγκ, Γκυγιεμινό και Ριμπωπιέρ. Οι πληροφορίες για τις οδηγίες που είχαν ως προς το ζήτημα των συνόρων ήταν λίαν ανησυχητικές. Ανέφεραν ως μέγιστη παραχώρηση, «μάλλον υπέρμετρη και αποκλειστέα», τη γραμμή από τον κόλπο του Βόλου ως τις εκβολές του Αχελώου. Οι θετικές εξελίξεις στο ζήτημα της Πελοποννήσου, ενθάρρυναν τον Καποδίστρια να προβάλει στις 11 Σεπτεμβρίου με εμπιστευτικό υπόμνημα προς τους πρέσβεις τολμηρότερες διεκδικήσεις. Στο υπόμνημα αυτό ορίζονταν ως «τα μάλιστα συνεσταλμένα όρια της Ελλάδος τα από του κόλπου του Βόλου αρχόμενα και αφίνοντα μεν εις τους Τούρκους την Θεσσαλίαν και πολύ της Ηπείρου μέρος, διά δε των ισχυροτάτων ορεινών όγκων φθάνοντας εις Σαγιάδαις». Πιο κάτω διευκρινίζονταν ότι φυσικά όρια για να εξασφαλιστεί η άμυνα και η ανάπτυξη του νέου κράτους θα ήταν η ευθεία γραμμή που αρχίζει από τις υπώρειες του Ολύμπου στον Θερμαϊκό και φτάνει μέσω Χασίων- Μετσόβου- Χορμόβου- Σαμαρίνας- Γαρδικίου στο Παλέρμο της Χιμάρας. Νότιο όριο ορίζονταν η Κρήτη.

Ο Καποδίστριας επικαλούμενος απόρρητο άρθρο της συνθήκης του 1827 για αναπροσαρμογή των όρων αν η Τουρκία δεν αποδεχόταν τη μεσολάβηση, ζητεί διεύρυνση των συνόρων ώστε να είναι ικανό το νέο κράτος να αντιμετωπίσει την τουρκική εχθρότητα και να διασφαλιστεί η ειρήνη. Ο Κυβερνήτης χωρίς να απορρίπτει ρητά την αυτονομία και την επικυριαρχία του σουλτάνου κάνει λόγο στο ίδιο υπόμνημα «περί όντως ανεξαρτησίας». Η μάχη του φάνηκε να δικαιώνεται όταν οι τρεις πρέσβεις παρά τις οδηγίες των κυβερνήσεών τους, θα υιοθετήσουν τη γραμμή κόλπου Βόλου- κόλπου Άρτας που απέδιδε έτσι στην Ελλάδα ολόκληρη τη Στερεά, η οποία βρισκόταν ακόμη υπό τουρκική κατοχή. Πρότειναν επίσης απόδοση της Εύβοιας ενώ συνηγορούσαν και υπέρ της παραχώρησης Σάμου και Κρήτης. Η γνωμάτευση των πρέσβεων που θα υποβαλλόταν στη διάσκεψη για να ληφθεί επίσημη απόφαση, υπήρξε άλλη μια επιτυχία του Καποδίστρια που βρισκόταν συνεχώς στον Πόρο πιέζοντας τον παλαιό του φίλο πρέσβη Στράτφορδ Κάνιγκ, εξάδελφο του Τζωρτζ Κάνιγκ ο οποίος είχε συντελέσει καίρια στην αλλαγή της βρετανικής στάσης το 1825. Έμενε να υπερκεραστεί η αντίδραση του Άμπερντην που επέμενε σε ένα υποτελές στο σουλτάνο κρατίδιο, με όρια μέχρι τον Ισθμό.

Μόλις έφθασαν στο Λονδίνο οι ειδήσεις για τη γνωμάτευση των πρέσβεων, ο Άμπερντην κάλεσε τους πρέσβεις Πολινιάκ και Λίβεν και τους έπεισε να υπογράψουν νέο Πρωτόκολλο (4/16 Νοεμβρίου 1828) με το οποίο Πελοπόννησος, παρακείμενες νήσοι και Κυκλάδες ετίθεντο υπό προσωρινή εγγύηση των τριών Αυλών «έως αποφασισθή οριστικώς η τύχη της Ελλάδος με συγκατάθεσιν της Πύλης». Αν και διευκρίνιζαν ότι δεν καθορίζουν τα οριστικά σύνορα της Ελλάδος, ο διαχωρισμός αυτού του χώρου και η αναφορά σε τουρκική συναίνεση, προδιέγραφε σοβαρότατο κίνδυνο. Επιπρόσθετα απαγορευόταν ρητά η συμμετοχή του γαλλικού σώματος σε επιχειρήσεις πέραν της Πελοποννήσου και αποφασιζόταν η αποχώρησή του. Αξίζει να σημειωθεί η εντονότατη αντίδραση του Άμπερντην στο θέμα της Κρήτης το οποίο χαρακτηρίζει «σπουδαιότερο από το όλο ελληνικό ζήτημα» (σχετική επιστολή προς τον Ουέλλιγκτων στις 28 Οκτωβρίου 1828) και η απόλυτη αναφορά σε έγγραφο της 8ης Δεκεμβρίου πως «η βρετανική κυβέρνηση ουδέποτε θα επιτρέψει να περιέλθει η σπουδαία αύτη νήσος εις το κράτος του Καποδίστρια ή σε οιανδήποτε άλλη δύναμη».

Η εξασφάλιση της Στερεάς Ελλάδας

Στις 14 Δεκεμβρίου 1828 ο Καποδίστριας με νέο μυστικό υπόμνημα προς τον Τσάρο Νικόλαο κατορθώνει να αποσπάσει την υποστήριξή του για τη συνοριακή γραμμή Παγασητικού- Αμβρακικού αλλά και τη μεταστροφή προς την επιλογή της ανεξαρτησίας της Ελλάδος. Την ίδια εποχή, ντόπιοι ολιγαρχικοί κύκλοι προσεγγίζουν τους πρέσβεις και να τους παρακαλούν… να μην ακούν τον «ρωσόφρονα» Κυβερνήτη αλλά να αποφασίσουν να κλείσουν τάχιστα το ζήτημα των συνόρων έστω και με τη στενότερη εκδοχή [Σπηλιάδης, τ. Η΄, σ. 174]. Την κρίσιμη εκείνη στιγμή η εκστρατεία υπό τον Αυγουστίνο Καποδίστρια (την άνοιξη του 1829) που επιτυγχάνει να απελευθερωθεί ολόκληρη η Δυτική Στερεά, θα έχει ευεργετικά αποτελέσματα. Υπογράφεται το νέο Πρωτόκολλο του Λονδίνου (10/22 Μαρτίου 1829) που θέτει τα σύνορα στη γραμμή Παγασητικού- Αμβρακικού, όριο που δεχόταν πλέον και το Λονδίνο, παρά την αρχική αντίδραση με επιχειρήματα όπως ότι «ούτε οι Τούρκοι θα δέχονταν αυτά τα σύνορα ούτε οι Έλληνες ήταν σε θέση να τα κατακτήσουν». Το αρνητικό ήταν ότι το Πρωτόκολλο αυτό επέμενε σε επικυριαρχία του σουλτάνου στο νέο κράτος (που θα ήταν κληρονομική ηγεμονία) και σε καταβολή φόρου υποτέλειας ενώ αξίωνε επίσης και την ανάκληση των ελληνικών δυνάμεων από τη Στερεά.

Καθώς οι Τούρκοι δεν δέχονταν ούτε καν την υποτελή αυτονομία της Πελοποννήσου, η διπλωματική ευφυία του Καποδίστρια για άλλη μια φορά διέβλεψε πως η καθυστέρηση, ενώ συγχρόνως θα συνεχίζονταν οι στρατιωτικές επιτυχίες τόσο της Επανάστασης όσο και των Ρώσων στο μέτωπο της Θράκης, θα βελτίωνε έτι περαιτέρω την κατάσταση για την Ελλάδα. Έτσι όταν ο πρέσβης Ντώκινς επιδίδει το Πρωτόκολλο και αξιώνει άμεση ανάκληση των ελληνικών δυνάμεων από τη Στερεά, ο Κυβερνήτης αρνείται περίτεχνα να συμμορφωθεί. Αιτιολογώντας την κωλυσιεργία με την απάντηση της 11ης Μαΐου 1829 υποστηρίζει πως η ελληνική άρνηση απορρέει από το πνεύμα της συνθήκης της 6ης Ιουλίου 1827 αφού η ανακωχή που τηρούν οι τουρκικές δυνάμεις δεν είναι η προβλεπόμενη από τη συνθήκη αλλά «αμυντική στάσις κατ’ αρέσκειαν μεταθέσιμος» ενώ προβάλλει τις δεσμεύσεις των εθνικών συνελεύσεων υπό τις οποίες τελεί και οι οποίες τον εμποδίζουν «να μετακομίση εντός της Πελοποννήσου και των παρακειμένων νήσων τα δυστυχή πλήθη των εκείθεν του Ισθμού επαρχιών».

Ακολουθεί νέο υπόμνημα Καποδίστρια, στις 24 Μαΐου, με το οποίο αποκρούει την τουρκική συμμετοχή στην εκλογή ανωτάτου άρχοντος και την αποζημίωση των γαιοκτησιών υπενθυμίζοντας προσφυώς την υποθήκη που βαραίνει τις γαίες αυτές για να συναφθούν τα δύο αγγλικά δάνεια. Προς τούτοις χαρακτηρίζει ενόπλους πληθυσμούς εντοπίων και όχι ελληνικά στρατεύματα τις δυνάμεις που ήλεγχαν τη Στερεά, οπότε δεν είχε τη νομική δυνατότητα να επιβάλει σε αυτά την αποχώρηση. Ο Κυβερνήτης φροντίζει συγχρόνως να κατοχυρωθεί με απόφαση της Δ΄ Εθνικής Συνελεύσεως του Άργους που εγκρίνει τους χειρισμούς του και θέτει ως όρο οποιασδήποτε συμφωνίας την επικύρωσή της από αυτήν. Η νίκη του Υψηλάντη στην Πέτρα (12 Σεπτεμβρίου 1829) κι η Συνθήκη της Αδριανουπόλεως (που είχε καταληφθεί από ρωσικά στρατεύματα), θα επισφράγιζαν το θρίαμβο της Επανάστασης. Η Τουρκία αναγκαζόταν να αποδεχθεί τόσο τη συνθήκη του 1827 όσο και το Πρωτόκολλο του 1829 για τα όρια κόλπου Βόλου- κόλπου Άρτας.

Η αυτονομία γίνεται ανεξαρτησία

Είκοσι μήνες μετά την άφιξη του Ι. Καποδίστρια, ένας αγώνας που όταν ήρθε ξεψυχούσε, τώρα έφτανε σε νικηφόρο τέρμα. Συγχρόνως, το αυξημένο γόητρο της Ρωσίας στους Έλληνες αλλά και η τόσο εύκολη κατάρρευση της τουρκικής άμυνας, γεννούσε στο Λονδίνο ανησυχίες. Ένα ισχυρό νεοελληνικό κράτος θα μπορούσε κάποτε να διαδεχθεί την οθωμανική αυτοκρατορία; Το ερώτημα αυτό απασχολεί τον Άμπερντην που αιφνιδίως τον Νοέμβριο του 1829 θα ταχθεί υπέρ της πλήρους ανεξαρτησίας της Ελλάδος. Έτσι στις 3 Φεβρουαρίου 1830 η διάσκεψη του Λονδίνου θα διακηρύξει την πολιτική ανεξαρτησία της Ελλάδος περιορίζοντας όμως τα σύνορα μεταξύ των εκβολών του Σπερχειού στο Μαλιακό και των εκβολών του Αχελώου, εν είδει ανταλλάγματος προς την Τουρκία. Η Ελλάδα ήταν πλέον ανεξάρτητο κράτος αλλά νότα των Δυνάμεων αξίωνε με τρόπο ιταμό την εκκένωση όσων επαρχιών δεν συμπεριελήφθησαν σε αυτό.

Ήταν η κρισιμότερη καμπή. Η Ελλάδα έπρεπε αφ’ ενός να αποδεχθεί το Πρωτόκολλο για να κερδίσει οριστικά την ανεξαρτησία της αλλά και να μην εφαρμόσει τους εδαφικούς όρους, αποφεύγοντας συγχρόνως τη ρήξη με τις Δυνάμεις χωρίς την οικονομική βοήθεια των οποίων το νέο κράτος δεν θα μπορούσε να οργανωθεί. Οι χειρισμοί που απαιτούνταν ήταν πραγματικά λεπτότατοι. Την ιστορική εκείνη στιγμή, η εσωτερική ηρεμία που είχε επικρατήσει από τις αρχές του 1828 κι είχε αποδειχθεί πολύτιμη για τις εθνικές επιτυχίες, αρχίζει να κλονίζεται. Ιδιοτελείς ή με πρόωρες ιδεολογικές αγκυλώσεις δυνάμεις που πλήττονται από την ίδρυση ισχυρής κεντρικής κυβέρνησης και τη δημιουργία σύγχρονου εθνικού κράτος, επιδίδονται στην υπονόμευση, τις ραδιουργίες και τις διαβολές, μη διστάζοντας να συνεργάζονται με το εξωτερικό, κυρίως με την αγγλική πολιτική που ενθαρρύνει ασμένως κάθε διαπραγματευτική αποδυνάμωση του Καποδίστρια και της Ελλάδος ώστε να καταδειχθεί ότι οι Έλληνες είναι ανώριμοι για το εκτεταμένο κράτος που απαιτούν.

Ο Καποδίστριας δεν πτοείται. Οργανώνει τη διπλωματική άμυνα με τη μέθοδο της διγλωσσίας (Κυβερνήτης και Γερουσία). Στην απάντησή του προς τη διακοίνωση των Δυνάμεων, με απαράμιλλη διπλωματική τέχνη, εξαίρει την αναγνώριση της ανεξαρτησίας αλλά περιγράφει και τη δυσκολία για «τελεία και άμεσον προσχώρησιν εις τα δεδογμένα» ενώ στο ζήτημα της μοναρχίας διεκδικεί τα συνταγματικά δικαιώματα του λαού όπως είχαν θεσπιστεί από τις εθνικές συνελεύσεις. Στο ζήτημα της εκκένωσης των επαρχιών που δεν κατακυρώνονταν στην Ελλάδα δηλώνει ότι είναι έτοιμος να την εφαρμόσει, όταν αποσυρθούν και οι Τούρκοι από την Αττική και την Εύβοια, έλθει οροθετική επιτροπή και παρασχεθούν στην ελληνική κυβέρνηση μέσα για να αντιμετωπίσει το προσφυγικό ζήτημα που θα δημιουργηθεί. Με την αναβολή αυτή άνοιγε το δρόμο για τη ματαίωση της εκκένωσης.

Οι πιέσεις θα ενταθούν στην Ελλάδα μετά την Ιουλιανή επανάσταση στη Γαλλία, την πτώση του Καρόλου Ι΄ και την άνοδο του Λουδοβίκου Φιλίππου που θα επιφέρει στροφή της Γαλλίας από τη συνεργασία με τη Ρωσία σε στενότερη συνεργασία με την Αγγλία. Συγχρόνως ο νέος υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας Πάλμερστον αλλάζει στρατηγική. Δέχεται μεν να παραχωρηθεί στην Ελλάδα ολόκληρη η Στερεά αλλά παράλληλα προκρίνει την ανατροπή του Καποδίστρια. Το νέο κράτος πρέπει να είναι απολύτως ελεγχόμενο. Μπορεί η αναβλητική πολιτική του Καποδίστρια για την εκκένωση των δύο επαρχιών να δικαιώθηκε από την εξέλιξη των γεγονότων και να διέσωσε αυτές τις επαρχίες που προσκυρώθηκαν στο ελληνικό κράτος (ο Κυβερνήτης ήταν αυτός που προκάλεσε τη σκόπιμη καθυστέρηση Γαλλίας και Ρωσίας να στείλουν εκπροσώπους για χάραξη της συνοριακής γραμμής, παρουσία που είχε θέσει ως προϋπόθεση για να πραγματοποιηθεί η εκκένωση), για τον ίδιο όμως ήταν η αρχή του φυσικού του τέλους.

Οι συνέπειες

Τον Ιούλιο του 1831 η διάσκεψη των Δυνάμεων για το ελληνικό ζήτημα στο Λονδίνο, αποφάσιζε την αποστολή σχεδίου οδηγιών προς τους πρέσβεις των στην Πύλη. Σε αυτό θα ετίθετο επίσημα το ζήτημα της βελτίωσης των βόρειων ελληνικών συνόρων. Δυο μήνες αργότερα υπεγράφετο στο Λονδίνο το Πρωτόκολλο της 14ης Σεπτεμβρίου 1831, το οποίο αναγνώριζε ρητά ότι η οριζόμενη στο Πρωτόκολλο της 3ης Φεβρουαρίου 1830 συνοριακή γραμμή της Ελλάδος «παρουσίαζε πολύ σοβαρά ελαττώματα στο δυτικό τομέα της και δεν παρείχε τα μέσα προς εμπέδωσιν της αμοιβαίας ασφάλειας μεταξύ Ελλάδος και Οθωμανικής αυτοκρατορίας». Οι πρέσβεις στην Πύλη εντέλλονταν να πιέσουν αυτήν για αποδοχή της συνοριακής γραμμής Βόλου- Άρτης, που είχε οριστεί με το πρότερο Πρωτόκολλο της 10ης Μαρτίου 1829 και την οποία η Πύλη είχε δεχθεί με τη συνθήκη της Αδριανουπόλεως. Ήταν προφανές για κάθε αναγνώστη του Πρωτοκόλλου ότι τα επιχειρήματα τα οποία περιλαμβάνονταν σε αυτές τις οδηγίες αντλούνταν σαφέστατα από αυτά του Καποδίστρια, όπως είχαν εκφραστεί με τα υπομνήματά του.

Την ίδια εποχή, η σκανδαλώδης εύνοια των στασιαστών της Ύδρας και της Μάνης από τους αντιπρέσβεις της Αγγλίας και της Γαλλίας, καθώς και από τους ναυάρχους, πείθει και τον πλέον δύσπιστο για την υπονόμευση του Κυβερνήτη που θα πλήρωνε με την ίδια του τη ζωή τον διπλωματικό του θρίαμβο. Δεκατρείς μέρες μετά το Πρωτόκολλο της 14ης Σεπτεμβρίου 1831 ελληνικά χέρια έκοβαν το νήμα της ζωής του. Ο θάνατός του στέρησε το Έθνος από το μοναδικό στήριγμα ασφάλειας και προοπτικής, είχε δε μακροπρόθεσμα τραγικές συνέπειες. Το πρόωρο τέλος του Κυβερνήτη υπήρξε μια από τις πρωτογενείς αιτίες που το αίτημα εθνικής ολοκλήρωσης και πολιτικού εκσυγχρονισμού, παρέμεινε μέχρι τις ημέρες μας τραγικά αδικαίωτο.

 


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αρχείον Ι. Καποδίστρια, Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών, Κέρκυρα 1976- 1985.
Δαφνής Γρ., Ιωάννης Καποδίστριας, Εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 1976.
Δεσποτόπουλος Αλέξανδρος, Ο Κυβερνήτης Καποδίστριας και η απελευθέρωσις της Ελλάδος, Αθήνα 1954.
Ενεπεκίδης Π., Ρήγας- Υψηλάντης- Καποδίστριας, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1965.
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους [Συλλογικό], Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1975.
Καποδίστριας Ιωάννης, Υπόμνημα [Apercu de ma carriere publique depuis 1798 jusqu’ a 1822], Δημοσιεύθηκε με τον τίτλο «Αυτοβιογραφία Ιωάννου Καποδίστρια» από τον Μ. Λάσκαρι, Αθήνα 1940
Κούκκου Ελένη, Ο Καποδίστριας και η Παιδεία, Αθήνα 1972.
Κουλούρη Χρ. – Λούκος Χρ., Τα πρόσωπα του Καποδίστρια, Εκδόσεις Πορεία, Αθήνα 1996.
Μαρκεζίνης Σπυρ., Πολιτική Ιστορία της Συγχρόνου Ελλάδος, Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα 1968.
Παπαγεωργίου Στέφανος, Η στρατιωτική πολιτική του Καποδίστρια, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1986.
Παπαρρηγόπουλος Κ., Ιστορία του ελληνικού έθνους, Αθήναι 1885-1887.
Πετρίδης Π., Η διπλωματική δράσις του Ιωάννου Καποδίστρια, Θεσσαλονίκη 1974.
Σπηλιάδης Νικόλαος, Απομνημονεύματα, Ινστιτούτο Χ. Τρικούπης, Αθήνα 2007.
Στούρτζα Ρωξάνδρα, Απομνημονεύματα, Εκδόσεις Ιδεόγραμμα, Αθήνα 2006.
Τιρς Φρ., Η Ελλάδα του Καποδίστρια [De l’ etat actuel de la Grece- 1833], Ελληνική έκδοση, Αθήνα 1972.
Τρικούπης Σπυρίδων, Ιστορία της ελληνικής επαναστάσεως, Αθήνα 1968.
Φιλήμων Ι., Δοκίμιον περί της ελληνικής επαναστάσεως, Αθήναι 1859.

Αναδημοσίευση από την Ενωμένη Ρωμηοσύνη - Ημερομηνία δημοσίευσης: 29-09-11 και το περιοδικό Ιστορία τ.505 Ιούλιος 2010

Διαβάστε περισσότερα......

Πέμπτη, 29 Σεπτεμβρίου 2011

Βιβλιοπαρουσίαση - Γιανναράς - Η πολιτική γονιμότητα της οργής - 23 Σεπ 11

Για το βιβλίο του «Η πολιτική γονιμότητα της οργής» (Επιφυλλίδες 2010), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιανός, ο Χρήστος Γιανναράς είχε ανοιχτή συζήτηση με τους αναγνώστες του, την Παρασκευή 23 Σεπτεμβρίου 2011 στον IANO.

“Η οργή του πολίτη για τους αυτουργούς της οικονομικής καταστροφής και παντοδαπής διάλυσης που βιώνει η χώρα, θα αποδειχθεί γόνιμη αν μια κρίσιμη κοινωνική μάζα αφυπνιστεί στην ανάγκη προτεραιοτήτων ποιότητας της ζωής και "νοήματος" της ζωής, πέρα από την καταναλωτική αποχαύνωση.”

Αναδημοσίευση από το Αντίφωνο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 29-09-11

Διαβάστε περισσότερα......

Τετάρτη, 28 Σεπτεμβρίου 2011

Όνειρα σε άλλη γλώσσα

Ελλάδα, 2010. Ντοκιμαντέρ. Σκηνοθεσία - σενάριο: Λουκία Ρικάκη. Μοντάζ: Γιάννης Δαρίδης. 68'

Εξαιρετικό ντοκιμαντέρ γύρω από τα παιδιά μεταναστών, αλλά και Ελληνοκυπρίων σε δημοτικό σχολείο στο κέντρο της παλιάς Λευκωσίας.

Το ιστορικό σχολείο της Φανερωμένης, πολύ κοντά στην Πράσινη Γραμμή, ήταν για πολλές δεκαετίες Παρθεναγωγείο. Μετά την τουρκική εισβολή και την εγκατάλειψη της παλιάς πόλης από τους περισσότερους Ελληνοκύπριους, το σχολείο εγκαταλείφθηκε για να μετατραπεί, στη συνέχεια, σε δημοτικό σχολείο όπου, μαζί με τους λιγοστούς Ελληνοκύπριους, βασικά φοιτούν παιδιά μεταναστών από Ρωσία, Γεωργία, Πόντο, Ιράκ, Φιλιππίνες και αλλού.

Το ντοκιμαντέρ εξετάζει την αλλαγή αυτή μέσα από τους ίδιους τους μαθητές και τους δασκάλους που με πίστη και επιμονή αγωνίζονται να διδάξουν όχι μόνο την ελληνική γλώσσα, αλλά και τις παραδόσεις της κάθε εθνότητας. Σε μια σκηνή τα παιδιά ξεναγούνται από τους μουσουλμάνους συμμαθητές τους σ' ένα τζαμί, ενώ σε άλλη κάνουν διάλογο για τις διαφορές των θρησκειών. Το κύριο βέβαια που επιτυγχάνεται στο σχολείο είναι η αρμονική συμβίωση παιδιών από διαφορετικές χώρες και πολιτισμούς. Ακόμη κι ένα κορίτσι από την Τουρκία, που αρχικά φοβάσαι πως θα έχει προβλήματα με τους Ελληνοκύπριους, μέσα από τις προσωπικές της ιστορίες για την καταπίεση των γυναικών στο χωριό της, καταφέρνει να γίνει αγαπητή απ' όλους και να κερδίσει βραβείο της UNESCO με την καλογραμμένη έκθεσή της. Η Ρικάκη έφτιαξε ένα ωραίο ντοκιμαντέρ, αν και οι εικόνες μιλούν τόσο εύγλωττα από μόνες τους που η αφήγησή της μου φάνηκε υπερβολική και καθόλου αναγκαία. (Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 14 Οκτωβρίου 2010)

Σχετικά:

  1. Dreams in another language - Λουκία Ρικάκη
  2. Όνειρα σε άλλη γλώσσα, LifO, 14.10.10
  3. Μέσα στην έρημο υπάρχουν οάσεις και νησίδες, Nemecis, 19.4.11

Διαβάστε περισσότερα......

Εκδοχές νοήματος μιας «άλλης» νεωτερικότητας

Κώστας Χατζηαντωνίου

Ζούμε εδώ και αρκετό καιρό την εποχή της ύστερης νεωτερικότητας, την εποχή του «καθαρού» ατομικισμού. Η εξατομίκευση, η μεγάλη κατάκτηση του ανθρώπου των νέων χρόνων, από απελευθέρωση του υποκειμένου, κατέληξε σε υποδούλωσή του στον ίδιο του τον εαυτό και τελικά στην αποξένωση από κάθε νόημα κοινού βίου, από κάθε συλλογική αναφορά. Η πιο λυτρωτική ιδέα του διαφωτισμού, η ατομική αυτονομία, αφού αποθεώθηκε ως καταναλωτική μανία επί ανθρώπων και αγαθών (πραγματικών ή εικονικών), φθάνει τώρα σε αδιέξοδο (μαζί με το σύστημα που την εξέθρεψε) μέσα σε μια γενικευμένη κρίση. Που τελικά, ίσως δεν είναι κρίση αλλά η αναπόφευκτη λογική ολοκλήρωση ενός αλλοτριωτικού κοινωνικού συστήματος.

Η αδυναμία εξεύρεσης εναλλακτικής λύσης φαίνεται να αποτελεί τούτη τη στιγμή το τελευταίο οχυρό αυτού του συστήματος. Διότι οι άνθρωποι μπορεί να αναζητούν ξανά στις ιδεολογίες ή στη φαντασία τη λύτρωση, τα πραγματικά προβλήματα όμως δεν λύνονται με την απόσυρση σε μια φαντασιακή ενδοχώρα ή με τη νεκρανάσταση ιδεοληψιών που φέρουν τεράστια ευθύνη για τη σημερινή μας κατάπτωση.

Καθώς ο σκοταδισμός επανεμφανίζεται για να πάρει τη ρεβάνς, είναι απαραίτητο να δούμε ότι υπεύθυνη γι’ αυτή την κατάπτωση δεν είναι γενικά η λογική της νεωτερικότητας αλλά μια ορισμένη εκδοχή της, όπως ορίστηκε από τον ορθολογιστικό διαφωτισμό, τον οποίο άκριτα και εσφαλμένα πολλοί (φανατικοί οπαδοί ή ημιμαθείς αντίπαλοι) ταυτίζουν με τη νεωτερικότητα.

Ήδη από τη δεκαετία του 1960 συνειδητοποιήθηκε στη Δύση ότι η υποδούλωση στα κελεύσματα του καταναλωτικού ολοκληρωτισμού, συνιστούσε σοβαρότατη απειλή για την ανθρώπινη ελευθερία. Η συνειδητοποίηση αυτή δεν ανέκοψε παρά ταύτα την καταναλωτική υστερία αλλά, αντίθετα, πρωταγωνιστές της έγιναν στη συνέχεια οι «επαναστάτες» εκείνης της γοητευτικής αλλά και εξίσου υποκριτικής δεκαετίας. Δεν είναι δα καμιά πρωτότυπη σκέψη ότι ο άνθρωπος του οποίου η συμπεριφορά υπαγορεύεται και κατευθύνεται έξωθεν, είναι ανυπεράσπιστος και καταλήγει να μην έχει καν αξιοπρέπεια αφού μεταβάλλεται η ίδια του η φύση και δεν στοχάζεται παρά μόνο με συνθήματα και διαφημιστικά τρυκ. Ο άνθρωπος αυτός, μοιραία, είναι αδύνατο να καταλάβει πού οδηγεί ο μαρασμός της δημόσιας σφαίρας που σήμερα συντελείται στο όνομα του «εκσυγχρονισμού». Διότι αν η καταναλωτική υστερία αναγκάζει ελεύθερους ανθρώπους να φέρονται σαν δούλοι και η φτώχεια στο ίδιο φαινόμενο οδηγεί: «δουλικά πράγματα τους ελευθέρους η πενία βιάζεται ποιείν», έγραφε ο Δημοσθένης. Ας μη γελιόμαστε όμως. Κοινή είναι η ηθική αντίληψη της στέρησης και της υπερβολής. Μια ηθική αντίληψη δούλων.

Δεν θα ήταν βέβαια λύση μια φυσιοκρατική δραπέτευση, η επιστροφή μας και η ενσωμάτωσή μας στη φύση ή σε μια φαντασιακή κοινότητα. Τίποτε δεν παρηγορεί τον άνθρωπο που «γνωρίζει» εκτός και αν παραδοθεί στην ανατολίτικη εκμηδένιση του Εγώ. Το ναυαγισμένο στον κόσμο της εξωτερικότητας Εγώ αν κάπου πρέπει να επιστρέψει, είναι ο κόσμος του πραγματικού Άλλου, ο κόσμος που γίνεται όμορφος όταν οι άνθρωποι συνδέονται με σχέσεις κοινού νοήματος. Τις σχέσεις που το Εγώ της νεωτερικότητας στερήθηκε γιατί δεν μπόρεσε να τιθασεύσει τις δυνάμεις που απελευθέρωσε, βιώνοντας μιαν εκρίζωση και εκτινασσόμενο προς την κατάκτηση του μέλλοντος, είτε χάριν μιας νέας και υπό διαμόρφωση εστίας (με πρότυπο τον Ροβινσώνα), είτε εξαιτίας μιας οριστικής ανεστιότητας (πρότυπο εδώ ο Οδυσσέας του Τζόϋς). Εκτίναξη που δεν απέτρεψε ωστόσο τη βύθισή του στο μαζικό ήθος που είναι η βάση της σύγχρονης μετριοκρατίας. Τις συνέπειες τις ζούμε ήδη.

Κι όμως. Θα έπρεπε να χρωστούμε χάριτες στην κρίση του καιρού μας που είναι μια λαμπρή αφορμή για να αναστοχαστούμε χωρίς προκαταλήψεις για τα θεμέλια της σύγχρονης ζωής. Να ξαναπιάσουμε το νήμα μιας συζήτησης που θα αποσαφηνίσει τι κρατάμε και τι αφήνουμε από την παράδοση αλλά και από τη νεωτερικότητα. Να δούμε π.χ. ότι η συναισθηματική αποσύνδεση και η εκριζωτική εξατομίκευση είναι μια ψευδής εξατομίκευση. Το ναρκισσιστικό άτομο που θέλει να ζει σε ένα άχρονο και άτοπο παρόν, χωρίς κανένα αίσθημα ανήκειν και χωρίς καμιά αίσθηση διαδοχής γενεών, δεν είναι ελεύθερο μα ένα αλλοτριωμένο άτομο. Είναι απλώς αριθμητικό στοιχείο μιας μαζικής κοινωνίας. Να δούμε ακόμη ότι νεωτερικότητα χωρίς πίστη στην ατομική γέννησή μας δεν μπορεί να υπάρξει. Και τι σημαίνει ατομική γέννηση; Σημαίνει κατάφαση στον ιδρυτικό χωρισμό μας από το Όλον αφού μόνο αυτός ο χωρισμός από το Όλον εν- τοπίζει το Ον και του δίνει υπόσταση και ελευθερία. Και γι’ αυτόν τον χωρισμό απαιτείται Χρόνος και Τόπος.

Δεν λαμβάνει εν κενώ υπόσταση η ατομικότητα. Η εξατομίκευση ενός πραγματικού κι όχι φαντασιακού Εγώ, προϋποθέτει Χρόνο και Τόπο, δηλαδή γενέθλια Πατρίδα. Ατομικότητα μη εν- τοπισμένη δεν υπάρχει. Χωρίς αναφορικότητα και έκσταση προς τον Άλλο, το Εγώ σπαράσσεται και κατασπαράσσει. Η εσωτερίκευση του μηδενός διαλύει τελικά όχι μόνο κάθε συλλογική προσπάθεια αλλά κι αυτή την ατομικότητα αφού της στερεί τον σκοπό. Και σκοπός της ατομικότητας είναι η ολοκλήρωσή της, όχι χάριν εαυτής αλλά χάριν ενός κοινού νοήματος υπάρξεως. Η απο- εδαφοποίηση του Εγώ στερεί το υπαρκτικό γεγονός από τη μόνη φυσική πραγματικότητα, αυτήν που καθορίζεται αμετάκλητα από τους νεκρούς μας. Το «καθαρό είναι» (το χωρίς ειδικά χαρακτηριστικά) είναι ένα ψευδές είναι, για να μην πούμε ένα «καθαρό μη είναι». Μόνο η αναφορικότητα εν- τοπίζει την ατομική ύπαρξη, αυτή συνιστά τον τρόπο της αλήθειας της. Υπάρχουμε αυθεντικά μόνο σε αναφορά με κάτι άλλο.

Αυτός ο προ- γνωστικός χώρος ύπαρξης και πρωτογενούς ενότητας είναι για κάθε άνθρωπο ο χώρος της Πατρίδας. Η παραθεώρηση της εθνικής ετερότητας δεν είναι παρά μια απόκρυψη από το πραγματικό, μια μεταφυσική και ιδεοκρατική εκλογή, ένας απολυτοποιημένος ναρκισσισμός. Η απώλεια της χρονικής όσο και της τοπικής αναφοράς του ατόμου, η απο- εδαφοποίησή του, είναι εν τέλει απώλεια της ίδιας της υπόστασης και της ουσίας του Εγώ, άρνηση του πυρήνα της νεωτερικότητας. Διότι η εθνική συνείδηση είναι η πιο γνήσια εξατομίκευση. Αυτή που υπερβαίνει αρχέγονους βιολογικούς καταναγκασμούς φυλετικού τύπου και την εξωτερικότητα των κοινοτικών εθίμων, για να ανοίξει το «εγώ» προς την πλήρη αυτοσυνειδησία. Η βιωματική εθνική εμπειρία πέρα από ρατσιστικές παθογένειες και διαστρεβλώσεις, είναι επίτευγμα γνήσιας εξατομίκευσης. Οι απόψεις (ατομιστικές ή κολεκτιβιστικές) που αδυνατούν να συλλάβουν την άρρηκτη ενότητα Εγώ και Εμείς, θεωρώντας ως «υπαρκτικώς χαμένα» τα πρόσωπα μέσα στην ολότητα (που οι μεν προσδιορίζουν ως «εξωτερικότητα» και οι δε ως «φαντασιακό σχήμα»), είναι τέκνα υπερβάλλοντος ρασιοναλισμού που αδυνατεί να συνθέσει το ατομικό και το συλλογικό παρά μόνο ως μια επιβολή του ενός επί του άλλου. Αυτή η αδυναμία που ειδικά στον τόπο μας δοξάζεται άλλοτε ως αντιδυτική ρητορεία και ορθόδοξος ναρκισσισμός κι άλλοτε ως δυτικόπληκτη μίμηση ή αριστερός λαϊκισμός, αγνοεί μιαν απλή αλλά πολυσήμαντη αλήθεια: πως στην τέλεια σύνθεση ελληνικής αρχιτεκτονικής, τα μέλη παραμένουν πάντα αυτόνομα.

Η γνώση μπορεί να βεβαιωθεί μόνο για τα αισθητά, για τα επιμέρους υπάρχειν. Τα εκτός του αισθητού κόσμου, μόνο με τα επιμέρους μπορούμε να τα πλησιάσουμε. Η αντίληψη ότι οι ιδέες αντιπροσωπεύουν το Είναι, την αληθινή ύπαρξη, σε αντίθεση υποτίθεται με την αβεβαιότητα των φαινομένων και των συμβεβηκότων, θα οδηγεί πάντα στον ολοκληρωτισμό. Η επίκληση μιας ιδέας, ακόμη και της πιο ευγενούς, όταν υποβαθμίζει χάριν ενός φανταστικού ανθρώπου ή μιας ιδανικής μελλοντικής κοινωνίας, το επιμέρους (που είναι το μόνο πραγματικό), συνθλίβει αναπόφευκτα τον πραγματικό, συγκεκριμένο άνθρωπο. Η Ιστορία είναι αρκούντως διαφωτιστική επ’ αυτού, αφού στο όνομα κάποιας «δόξας» (που διόλου τυχαία στη γλώσσα μας είχε την έννοια της λανθασμένης, υποκειμενικής αντίληψης), ζωές καταστράφηκαν, πατρίδες ερημώσανε, ψυχές ρημάξανε. Ας μη θεωρούμε λοιπόν τον κόσμο του γίγνεσθαι, ως ένα δήθεν κατώτερο κόσμο, όπου τα αισθητά πράγματα μπορούν να θυσιάζονται χάριν μιας υψηλής νοητής πραγματικότητας, χάριν ενός κόσμου του Είναι, όπου η ατομική ύπαρξη θα μπορεί να δολοφονείται με την επίκληση κάποιας «κοινής ουσίας», όπως συνέβη τον 20ο αιώνα, ειδικά από τις δύο ανθρωποβόρες ιδεολογίες του Φυλετικού και του Ταξικού Ολοκληρωτισμού.

Δεν σημαίνουν βέβαια αυτά πως οι καθολικές έννοιες είναι επινοήματα. Η ελληνική εμπειρία θα μπορούσε να είναι πολύτιμη για την ψηλάφηση μιας νεωτερικότητας με νόημα. Αν ως Έλληνες έχουμε ακόμη κάποια σημασία για την οικουμένη, είναι γιατί αναπνέουμε πάντα με την ίδια γλώσσα στην οποία διατυπώθηκε ένα πνεύμα που ονομάστηκε ελληνικό. Ένα πνεύμα που σήμαινε κάποτε τη χαρά της ζωής και της δημιουργίας. Αυτό πρέπει να ξαναβρούμε, αν θέλουμε να έχουμε σήμερα έναν εθνικό σκοπό, πέρα από κούφιες ρητορείες μιας πατριδοκαπηλίας που διαιωνίζει την ασχήμια που μας περιβάλλει. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ελληνικό πνεύμα σημαίνει πριν απ’ όλα αίσθημα του ωραίου, αίσθημα που αντιμετωπίζει τον κόσμο με ηρεμία και μεγαλοπρέπεια αλλά εντός του παραμένει τεταμένο και καινοτόμο, με ισχυρά πάθη και ασυμβίβαστα ιδανικά, ολύμπιο στην αποφασιστικότητά του αλλά με θυελλώδη δημιουργικά ένστικτα να το διαβρέχουν. Το πνεύμα αυτό, όποτε ενεργεί με όραμα προς το μέλλον οδηγεί σε επιτεύγματα. Όποτε αρέσκεται απλώς να «αντιστέκεται», παράγει σχιζοφρένεια και μας βυθίζει πιο βαθιά στο τέλμα που επιπλέουμε αιώνες τώρα. Και κάτι άλλο. Είναι ντροπή για την όποια προσφορά του πνεύματος αυτού στον κόσμο, εμείς να ζητούμε ανταπόδοση, είτε ευγνωμοσύνη την ονομάζουμε είτε προς ελεημοσύνη την προβάλλουμε. Καθήκοντα κι όχι δικαιώματα θα έπρεπε να μας γεννά αν μας είχε απομείνει κάτι από την περηφάνια εκείνων των ανθρώπων που ένιωσαν πρώτοι πόσο ωραίος μα και πόσο τραγικός είναι ο κόσμος.

Η αγωνία μιας βούλησης ραγισμένης, όπως είναι σήμερα η ελληνική βούληση εξαιτίας όσων κυβέρνησαν τις τελευταίες δεκαετίες, δεν προοιωνίζεται μόνο την παρακμή ή την καταστροφή. Μπορεί να προοιωνίζεται και την αληθινή ύπαρξη. Σε αυτή την αληθινή ύπαρξη, στην ανακάλυψη εκ νέου της πιο φωτεινής πλευράς μας, ας προσανατολιστούν όσες ψυχές πονούν με ανιδιοτέλεια αυτόν τον ιστορικό Τόπο.

Αναδημοσίευση από το Αντίφωνο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 28-09-11 και το περιοδικό Νέα Ευθύνη τ.4

Διαβάστε περισσότερα......

Τρίτη, 27 Σεπτεμβρίου 2011

Άφετε τα παιδία...

Δημήτρης Νατσιός

«Για να σωθεί η Ελλάδα
στους καιρούς τους ύστατους
θέλει ένα Καιάδα
γκρεμοτσακίτστε τους»
Ν. Γκάτσος

«Έτσι για μας τους Έλληνες. Περάσανε από την πλάτη μας άγριες ανεμοζάλες κάθε λογής, αγριάνθρωποι σκληροί, φονιάδες με σπαθιά με κοντάρια και με άρματα κάθε λογής, Πέρσες, Αλαμάνοι, Φράγκοι, Αραπάδες, Τούρκοι κι άλλοι. Μας σφάζανε, μας κομματιάζανε, μας κρεμάζανε, μας σουβλίζανε, μα δεν πεθάναμε, γιατί μας ατσάλωνε ο αγώνας, δίναμε φωτιά στη φωτιά...». (Φ. Κόντογλου. «Μυστικά Άνθη», σελ 12, εκδ. «Αστήρ»)

Πρέπει, εμείς οι Ρωμηοί, να ξαναβρούμε τον εαυτό μας, τα καίρια και τα ουσιώδη του βίου. Είμαστε «καταδικασμένοι» ως έθνος ιστορικό να στραφούμε πίσω «όλα τα έθνη για να προοδεύσουν πρέπει να βαδίσουν εμπρός, πλήν του ελληνικού που πρέπει να στραφεί πίσω» γράφει ο σοφός αθηναιογράφος Δημ. Καμπούρογλου. Να ανακαλύψουμε και πάλι «το άριστον εκείνο, Ελληνικός/ ιδιότητα δεν έχʼ η ανθρωπότης τιμιοτέραν» (Κοβάφης).

«Να σωθεί το κράτος» ψελλίζουν τα ψοφίμια της πολιτικής και εννοούν την διαιώνιση της ελεεινής βιοτής τους, την εξαπάτηση ενός ολόκληρου λαού, τον εκφυλισμό του.

Ας μην απορούμε για το κατάντημά μας. Είναι ιστορικό αξίωμα. Πριν φτάσεις στην υλική κατάρρευση προηγείται μια πνευματική ήττα. Ο στρατηγός Μακρυγιάννης συνοψίζει σε μία φράση την ήττα. «Χωρίς αρετή και πόνο εις την πατρίδα και πίστη είς την θρησκεία τους έθνη δεν υπάρχουν».

Τρία πράγματα εχάλασαν την Ρωμανία κατά τον πατριδοφύλακα αγωνιστή: η απιστία, η αφιλοπατρία (ο πόνος για την πατρίδα) και η έλλειψη αρετής (και εξυπονοεί προφανώς την ανηθικότητα). Αυτό είναι και το μυστικό υφάδι, ο μίτος που θα μας επανενώσει με τους κεκοιμημένους μας, τα ευκλεή λείψανα του Γένους που εβαρέθηκαν στο μνήμα εκαρτερώντας. Και οφείλουμε, όσοι γράφουμε, ψευτογράφουμε πέντε αράδες να ανασύρουμε από τις πνευματικές μας σιταποθήκες κείμενα πίστης, φιλοπατρίας και αρετής για να αναθαρρήσουμε, εμείς οι Έλληνες, σε τούτους τους καιρούς του ύστατους.

«Ο φόβος κερδίζει ολοένα έδαφος μέσα τους σαν γάγγραινα» μονολογεί με θλίψη ο Σεφέρης για τα χρόνια τα κατοχικά. Και δεν μιλώ για χαζοαισιοδοξίες και παρηγοριές της μιας πεντάρας. Οι Φράγκοι τοκογλύφοι και τα εντόπια άταφα πτώματα, δεν θα μας σώσουν, έστω και οικονομικά («παλιόφραγκοι που πέφτετε/ σαν όρνια στα ψοφίμια/ εσείς πάντοτε κυνηγοί/ και πάντα εμείς αγρίμια»).

Τα δυτικά «όρνια» θα μας «σώσουν» αν υποκύψουμε στους εκβιασμούς της Τουρκίας και παραδώσουμε το Αιγαίο και όταν προδώσουμε την ιστορία της Μακεδονίας. Τότε θα βρεθούν τα δισεκαταμμύρια εν μια νυκτί).

Θέλω να πω κάτι, δίκην εξομολογήσεως, για να καταλάβουμε πόσο σημαντικό είναι να αγωνίζεσαι, εν μέσω ανείπωτης λύπης, εν μέσω φόβου και τρόμου, να αρθρώσεις μια λέξη, στηριγμού, έναν καλό λόγο, ένα «δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν» του αγίου Χρυσοστόμου.

Χάρις και στις τηλεοπτικές εκκενώσεις, σε κάθε γωνιά της πατρίδας, από άκρου εις άκρον, όλοι μας τονθορύζουμε (σημαίνει ψιθυρίζω μετά γογγυσμού ) περί των μέτρων, των συνεπειών, για το μέλλον, τα αποφώλια τέρατα της ανεργίας, την αναξιοπρέπεια και την οδύνη της φτώχειας.

Το μαράζι μπήκε στα σπίτια, κατατρώει τα σωθικά των οικογενειών. Τα παιδιά είναι μπροστά, βιώνουν (βλέπουν, ακούν, αισθάνονται) τραγωδίες.

Μία «παραπλευρη απώλεια», όπως θα υποστήριζαν τα σαπρόφυτα της Νέας Τάξης, είναι τα παιδιά. Τα παιδιά σιγά-σιγά δεν παίζουν, τα παιδιά, τα Ελληνάκια, θα χάσουν, θα μας στερήσουν ένα από τα ελάχιστα πράγματα που μας υπενθυμίζουν την ομορφιά του κόσμου, την μεγαλοπρεπή απλότητα του παραδείσου: το γέλιο τους.

Πρώτες μέρες στο σχολείο, χωρίς βιβλία (μια παραίτηση για λόγους ευθιξίας.

Ευθιξία; τι είναι αυτό; τρώγεται, αναρωτιούνται οι εθνομητριές του υπουργείου διά βίου αμάθειας και βλακείας), χωρίς επιχορηγήσεις, δάσκαλοι τετρομαγμένοι, διότι το φάσγανο της «εφεδρείας» διαπερνά και τον στενό τομέα και ...στη μέση τα παιδιά. (Θα γράψει ο Ντοστογιέφσκι. «Οι τρεις θησαυροί που μας μένουν από τον χαμένο παράδεισο:

- τα γέλια των παιδιών
- τα χρώματα των λουλουδιών
- το κελαήδημα των πουλιών).

Κανόνας αναντίρρητος της τέχνης του δασκάλου είναι ότι αυτός διδάσκει με τη ζωή του. Αυτό που είμαστε, αυτό εισπράττουν και αφομοιώνουν οι μαθητές.

«Αρχέτυπον βίου, νόμος έμψυχος, κανών και όρος ευζωίας. Τον γάρ διδάσκοντα τοιούτον είναι χρη», ο δάσκαλος είναι πρότυπο και διαπαιδαγωγεί με το παράδειγμά του γράφει ο ιερός Χρυσόστομος («Εις Αʼ Τιμ. Όμιλ ΙΓ, 1 , ΕΠΕ 23, 330).

Ας αναλογιστούμε τις τρομερές αναθυμιάσεις, την καταθλιπτική ατμόσφαιρα, που εισπνέουν τα παιδιά, από δω και πέρα, εφεξής σε σπίτι και σχολείο. Ήδη κάτι συμβαίνει μες στις τάξεις μας.

(Μιλάω για παιδιά της Ε΄Δημοτικού). Πλανάται ο φόβος. Τα καημένα τα σακατεύουμε με την μαυρίλα και τις περιρρέουσες φοβέρες που νυχθημερόν εξαπολύει η υβριδιοκαθεστωτική μαγαρισιά και ανικανότητα.

Οφείλουμε όμως, όσοι ζωντανοί, να βάλλουμε υποστυλώματα, να απλώσουμε, να τείνουμε «χείρα βοηθείας και συμπαθείας» στα θύματα, στα πραγματικά αθώα θύματα της κρίσης. Είναι ώρα να φανούμε Κυρηναίοι, να βαστάξουμε, εν ιλαρότητι καρδίας, τα βάρη των εμπερίστατων οικογενιών.

Και, γιατί όχι, όσοι πιστοί, ας επαναλάβουμε τους στίχους από εκείνο το ωραιότατο ποίημα του βασιλέως Θεοδώρου Δούκα του Λασκάρεως, που προφανώς ευρισκόμενος εν μέσω θλίψεων και συμφορών του βίου προσφεύγει, ο τάλας, πού αλλού, στην Θεοτόκο, την χαρά των θλιβομένων. Τώρα που μας εκύκλωσαν αι ζάλαι του βίου, ωσπερ μέλισσαι κηρίον, ας σηκώσουμε τα αγύριστα κεφάλια μας, το βλέμμα μας στον ουρανό.

Εκεί θα βρούμε σκέπη, προστασία και γαλήνη. Εμείς οι Ορθόδοξοι Έλληνες, οι Ρωμηοί, όταν κινδυνεύουμε δεν παρακαλάμε τα όρνια της Δύσης και της Ανατολής - «το πιο φρικτό ναυάγιο θα ήταν να σωθούμε» θα έλεγε σʼαυτήν την περίπτωση ο ποιητής - αλλά ψάλλουμε παρακλητικούς κανόνες, φωνάζουμε την Παναγία με τον τρόπο του Κολοκοτρώνη.

«Ο Αναγνωσταράς, Μπεηζαντές, Μπούρας πάνε στο Λεοντάρι έμεινα μόνος μου με το άλογο μου εις το Χρυσοβίτσι γυρίζει ο Φλέσσας και λέγει ενός παιδιού: «Μείνε μαζί του μην τον φάνε τίποτες λύκοι». Έκατσα έως που εσκαπέτισαν με τα μπαϊράκια τους, απέ εκατέβηκα κάτου• ήτον μία εκκλησία εις τον δρόμον (η Παναγία στο Χρυσοβίτσι) και το καθισιό μου ήτον όπου έκλαιγα την Ελλάς: «Παναγία μου, βοήθησε και τούτην την φορά τους Έλληνες διά να εμψυχωθούν». Και επήρα έναν δρόμο κατά την Πιάνα. Εις τον δρόμον απάντησα τον ξαδελφόν μου Αντώνιον, του Αναστάση Κολοκοτρώνη, με εφτά άνηψίδια μου, εγινήκαμεν εννιά, και το άλογο μου δέκα εγώ ήμουν και χωρίς τουφέκι». («Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής»).

«Του λοιπού μη φοβού» θα μας έλεγε ο Γέροντας Παϊσιος.

Αναδημοσίευση από το Ρεσάλτο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 27-09-11

Διαβάστε περισσότερα......

«Μπαμπά, γιατί με χτύπησε;»

Η ΜΙΚΡΗ ΜΕΛΙΝΑ ΤΗΣ ΧΘΕΣΙΝΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΗΣ «Ε»
Του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

«Μπαμπά, γιατί με χτύπησε ο κύριος;» αναρωτήθηκε, σοκαρισμένη ακόμα, η οκτάχρονη Μελίνα. «Δεν καταλαβαίνω γιατί». Λίγο μετά το χτύπημα της μικρής από τις δυνάμεις των ΜΑΤ, ο φωτογραφικός φακός απαθανάτισε τον παιδικό τρόμο και η φωτογραφία της, γαντζωμένη στην αγκαλιά του πατέρα της, δημοσιεύθηκε στο χθεσινό πρωτοσέλιδο της «Ε» προκαλώντας αίσθηση.

Το όνομά της Μελίνα. Πρόκειται για την οκτάχρονη που χτυπήθηκε την Κυριακή από δυνάμεις των ΜΑΤ, ενώ η φωτογραφία της, στο χθεσινό πρωτοσέλιδο της «Ε» γαντζωμένη στην αγκαλιά του πατέρα της, προκάλεσε πληθώρα αντιδράσεων και πολλές αναδημοσιεύσεις στο Διαδίκτυο.

Στις εύλογες απορίες της κόρης του, ο μπαμπάς της προσπάθησε να εξηγήσει τα... ανεξήγητα. Σίγουρα, ένας κύριος δεν χτυπάει ποτέ, τουλάχιστον ένα μικρό παιδί. Στη συνέχεια, πως «ήρθαμε εδώ για να διαμαρτυρηθούμε για κάποιες αποφάσεις που παίρνουν εκεί μέσα (σ.σ. Βουλή) και που κάθε μέρα μειώνουν τα λεφτά που παίρνει ο μπαμπάς και η μαμά». Και ενώ η ειρηνική διαμαρτυρία τους στο Σύνταγμα την περασμένη Κυριακή δεν είχε καν αρχίσει, οι «κύριοι» με τα πράσινα τους επιτέθηκαν αναίτια, ενώ ένας από αυτούς, με την ασπίδα που πάνω γράφει «Αστυνομία/Police», χτύπησε τη μικρή Μελίνα δυνατά στο πρόσωπο.

Ο πατέρας της, ο Ηλίας Βρεττάκος, μπορεί να είναι αντιπρόεδρος της ΑΔΕΔΥ, όμως στο Σύνταγμα την Κυριακή βρέθηκε χωρίς τη συνδικαλιστική του ιδιότητα. «Ηρθαμε οικογενειακά». Αφορμή για την αναίτια επίθεση που δέχτηκαν ήταν «απλά ότι βρισκόμασταν εκεί», όπως καταγγέλλουν και τα μέλη του κινήματος «Δεν Πληρώνω» που διοργάνωναν τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας.

«Τα ΜΑΤ θέλανε να φύγουμε από το πεζοδρόμιο» συνεχίζει ο κ. Βρεττάκος. «Να μας διώξουν. Ετρεξαν κατά πάνω μας. Μας φώναζαν, έβριζαν και με τις ασπίδες τους άρχισαν να μας σπρώχνουν βίαια. Χτύπησαν την κόρη μου με την ασπίδα στη γνάθο. Αυτή άρχισε να κλαίει. Την πήρα στην αγκαλιά μου και προσπάθησα να φύγω. Ετρεμε ολόκληρη. Με έσφιγγε δυνατά και δεν με άφηνε. Εγώ ήμουν εξοργισμένος και η κόρη μου φοβισμένη». Λίγο αργότερα, μόλις η μικρή ηρέμησε, την είδε ένας φίλος γιατρός που βρισκόταν εκεί και τον καθησύχασε.

«Γιατί τέτοια βαναυσότητα σήμερα στο μικρό παιδί μου; Γιατί τέτοια βαναυσότητα απέναντι σε τόσο κόσμο»; αναρωτιέται ο Ηλίας Βρεττάκος, προσπαθώντας τώρα ο ίδιος να εξηγήσει τα ανεξήγητα. «Θέλουν να μας τρομοκρατήσουν. Να μη διαμαρτύρεται κανείς. Να υποταχθούν όλοι. Γι' αυτό γίνεται τέτοια προσπάθεια άγριας καταστολής». Στην κόρη του βέβαια, που τον ρώτησε λίγο μετά το χτύπημα που δέχτηκε από τις δυνάμεις καταστολής, «μπαμπά, τι θα γίνει άμα χτυπήσουν όλα τα παιδάκια;» προσπαθεί να βρει απαντήσεις ανάλογες της ηλικίας της. Προσπαθεί να της εξηγήσει πως οι άνθρωποι στη συγκεκριμένη συγκυρία βγάζουν το χειρότερό τους εαυτό.

«Εμείς δώσαμε αγώνες για να βελτιωθεί η ζωή μας. Στην κόρη μου κάθε βράδυ διηγούμαι αυτές τις ιστορίες. Για τους κοινωνικούς αγώνες, τα δικαιώματα που κατακτήθηκαν και πως η Βουλή είναι ο ναός της Δημοκρατίας. Τώρα όμως έχουν έρθει τα πάνω κάτω. Ο κόσμος της έχει γυρίσει ανάποδα παρ' όλο που δεν είναι σε ηλικία να έχει συνείδηση των πραγμάτων. Είναι λες και ζούμε στις μαύρες εποχές της χούντας. Να σε τσαλαπατάνε όπως τσαλαπατάνε την ελευθερία σου και τη δημοκρατία».

Αναδημοσίευση από την Ελευθεροτυπία - Ημερομηνία δημοσίευσης: 27-09-11

Διαβάστε περισσότερα......

Δευτέρα, 26 Σεπτεμβρίου 2011

Οι επτά πυλώνες μιας αποτυχημένης κυβέρνησης (και επτά ιδέες για πιθανή αναγέννηση)

Βασίλειος Μαρκεζίνης

 

A. Η Ασθένεια

     1. Ψέματα

          Η ροπή της κυβέρνησης προς το ψέμα αποδείχθηκε περίτρανα με το διαβόητο προεκλογικό σύνθημα, του 2009, «Λεφτά υπάρχουν!» – τη στιγμή μάλιστα που όχι μόνον η ταχύτατα απερχόμενη κυβέρνηση της ΝΔ παραδεχόταν (επιτέλους!) ότι η χώρα βρισκόταν αντιμέτωπη με μιαν άκρως απειλητική οικονομική κρίση, αλλά και αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, όπως μάθαμε αργότερα, είχαν προειδοποιήσει τον σημερινό πρωθυπουργό, τουλάχιστον οκτώ μήνες προτού αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας, για τη σοβαρότητα της οικονομικής της κατάστασης.

          Εντούτοις, το ψέμα απέδωσε στις εκλογές. Είναι, άλλωστε, γεγονός ότι τις συνήθειες που αποκτά κανείς νωρίς στη ζωή του πολύ δύσκολα τις αποβάλλει στο μέλλον. Έτσι, έχουμε περάσει τα τελευταία δύο χρόνια με κυβερνητικές δηλώσεις τις οποίες όλοι μας πλέον αναγνωρίζουμε, σχεδόν αυτομάτως, ως ψέματα. Μεταξύ άλλων: «δεν θα πάρουμε άλλα μέτρα», «θα πάμε στις αγορές» (πρώτα, το 2011· τώρα, το 2012), «θα δημιουργήσουμε πρωτογενές πλεόνασμα» (το 2011, το 2012, το 2013;), «υπάρχει φως στην άκρη του τούνελ» –ή, τέλος, οι πρόσφατες δηλώσεις του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης, «δεν θα ανακοινώσουμε άλλα μέτρα» με οικονομικές συνέπειες και «δεν μπορεί η ΔΕΗ να γίνει φοροεισπράκτορας», τις οποίες σύντομα υποχρεώθηκε να ανακαλέσει. Όλες αυτές οι διακηρύξεις έχουν ήδη προσλάβει διαστάσεις κωμικοτραγικών σλόγκαν!

Διαβάστε περισσότερα......

Αποκλειστικό άρθρο στο Αντίβαρο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 25-09-11

Διαβάστε περισσότερα......

Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2011

Aνάκαμψη χωρίς ραχοκοκαλιά;

Χρήστος Γιανναράς

Iδιοφυής διανοούμενος, επιφανής στον χώρο της ελλαδικής δημοσιογραφίας, έγραφε πριν κάποιες μέρες:

«Για τον ελληνικό 21ο αιώνα η έξοδος από το ευρώ θα ισοδυναμεί με την καταστροφή του 1922. Mε τη διαφορά όμως ότι τότε η Eλλάδα έσπασε τα μούτρα της διεκδικώντας ρόλο στην Aνατολή. Eνώ τώρα η καταστροφή θα έχει πλήξει την πορεία για την ολοκλήρωσή της ως κράτους της Δύσης».[1]

Διατύπωση αξιοπρόσεκτα ενδεικτική. Δείχνει με σαφήνεια ποια πληροφόρηση και ποιες κριτικές αξιολογήσεις συγκροτούν την ιστορική συνείδηση, όχι της ημιμορφωμένης (και γι’ αυτό δοκησίσοφης) πλειονότητας των Ελλαδιτών, αλλά χαρισματικών διανοουμένων που, είτε το θέλουν είτε όχι, ηγούνται σήμερα: διαμορφώνουν νοο-τροπία, κριτήρια, συλλογικές στοχεύσεις.

Σίγουρα η μικρασιατική εκστρατεία, που κατέληξε στην καταστροφή του 1922, ήταν πελώριο λάθος, στρατηγικό αλλά και πολιτικό. Προσπαθούμε απεγνωσμένα να το χρεώσουμε μόνο στους αντιπάλους του Βενιζέλου, για να περισώσουμε τη συναισθηματική μας «λογική» που έχει ανάγκη την ειδωλοποίηση του «εθνάρχη». Ομως, οποιουδήποτε ευθύνη κι αν ήταν η απόφαση της εκστρατείας, οποιουδήποτε τα εγκληματικά λάθη διαχείρισής της, ποια ήταν η πρόθεση, ποια η λογική, ποιος ο στόχος του μικρασιατικού εγχειρήματος; Η «διεκδίκηση ρόλου της Ελλάδας στην Ανατολή»;

Μέσα σε ογδόντα εννέα χρόνια, η ηγέτις διανόηση στο ελλαδικό κράτος μοιάζει να έχει λησμονήσει τις θεμελιώδεις ιστορικές συντεταγμένες της «αλυτρωτικής πολιτικής» του Βενιζέλου: Οτι όσο ελληνικός ήταν το 1821 ο Μοριάς και η Ρούμελη (ή οι παραδουνάβιες ηγεμονίες από όπου ξεκίνησε την ελληνική επανάσταση ο Αλέξανδρος Υψηλάντης), τόσο, ίσως και περισσότερο, ήταν ελληνική το 1922 η Ιωνία, η Καππαδοκία, ο Πόντος, η Φρυγία, η Λυκαονία, η Παμφυλία, η Κιλικία, η Γαλατία, η Αιολία, η Αμασεία.

Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε, νηφάλια και σοβαρά (και μακάρι να γινόταν κάποτε), αν ήταν ή όχι καίριο πολιτικό λάθος του Βενιζέλου η «αλυτρωτική πολιτική» – η προσπάθεια να ενσωματώσει το νεόκοπο ελλαδικό κράτος τους ελληνόφωνους πληθυσμούς και τις πανάρχαιες κοιτίδες τους που βρίσκονταν ακόμα κάτω από τον τουρκικό ζυγό. Ασφαλώς το ιστορικό όχημα και σχήμα οργάνωσης της συλλογικότητας, που κυριάρχησε στη νεωτερική Ευρώπη με τον Διαφωτισμό, ήταν αυτό του έθνους - κράτους. Αλλά η πολιτική ιδιοφυΐα του Ελευθέριου Βενιζέλου ήταν δυνατό να μην διερωτηθεί ποτέ, αν οι μεγάλες τότε δυνάμεις της Ευρώπης θα ανέχονταν, σε οποιαδήποτε περίπτωση, τη δημιουργία ενός ελληνικού εθνικού κράτους που θα ανάσταινε και πάλι τον προαιώνιο και μισητό αντίπαλο της Δύσης, το Βυζάντιο; (Για να τεκμηριωθεί το επίθετο «μισητός» θα αρκούσαν οι χαρακτηρισμοί του Βολταίρου, και μόνο, για ό, τι στη Δύση, με σκόπιμη ψευδωνυμία, τιτλοφορήθηκε «Βυζάντιο»).

Για να σωθούν από τη μεθοδική εξόντωση τα εκατομμύρια των Ελλήνων της Μικρασίας, του Πόντου, της Ανατολικής Ρωμυλίας, μοναδική πολιτική δυνατότητα ήταν η ενσωμάτωσή τους στο ελλαδικό κράτος; Αναζήτησε ποτέ ο Βενιζέλος άλλες λύσεις, προβληματίστηκε ποτέ με τις απόψεις ή έστω τις ανησυχίες του Ιωνα Δραγούμη, λ. χ., του Αθανάσιου Σουλιώτη, του Κ. Σ. Σοκόλη; Μήπως το δόγμα «ανήκομεν εις την Δύσιν» ευνούχιζε ακόμα και την πανθομολογούμενη πολιτική ιδιοφυΐα του Βενιζέλου; Οταν τολμάει έστω και να διερωτηθεί κανείς για τυχόν πολιτικά λάθη του ειδωλοποιημένου Κρητός, η άμεση απάντηση είναι: «μα διπλασίασε την Ελλάδα». Και η ανταπάντηση στην ένσταση (που συνήθως δεν προλαβαίνει να διατυπωθεί) θα ήταν: ναι, και θα μπορούσε ίσως να την τριπλασιάσει, όμως από τη στιγμή που αντιλαμβανόταν τον Ελληνισμό ως έθνος-κράτος, τον καταδίκαζε να αποτελέσει βαλκανική επαρχία.

Χρειάζεται πολύ σοβαρή μελέτη για να εντοπίσει κανείς εναλλακτικά ενδεχόμενα έναντι της βενιζελικής «αλυτρωτικής πολιτικής». Το μάλλον φανερό για όποιον μελετάει την Ιστορία όχι από μπροσούρες, είναι ότι το νεοελληνικό κρατίδιο οφείλει τη σύστασή του στον ευρωπαϊκό φιλελληνισμό. Ναι μεν ο ηρωισμός των επαναστατών του ’21 ήταν το έναυσμα, αλλά, αν μετά τον εμφύλιο που ρήμαξε τη χώρα δεν ερχόταν το Ναυαρίνο και αν μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια δεν ακολουθούσαν τα είκοσι χρόνια της Βαυαροκρατίας, λογικά το νεοελληνικό κράτος δεν θα υπήρχε. Το ερώτημα λοιπόν είναι: Η μυθοποιημένη πολιτική ιδιοφυΐα του Βενιζέλου διερωτήθηκε ποτέ: γιατί άραγε ο φιλελληνισμός, όχι των ρομαντικών διανοουμένων, αλλά των κυβερνήσεων της Ευρώπης; Είναι ποτέ δυνατό η πολιτική να υπηρετεί αισθήματα και όχι συμφέροντα;

Για να κατανοήσουμε τον νεωτερικό φιλελληνισμό της Δύσης, πρέπει να μελετήσουμε σοβαρά την εργώδη και πολυμήχανη προσπάθεια των Δυτικών, για πολλούς αιώνες (τους μέσους και σκοτεινούς), να σφετεριστούν την ελληνική αρχαιότητα, να εμφανιστούν ως αποκλειστικοί συνεχιστές και (δικαιωματικά) διαχειριστές της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς. Αν σπουδάσουμε τη μεθόδευση και τον φανατισμό αυτού του σφετερισμού θα κατανοήσουμε ώς και τον Huntington (τη λογική της πολιτικής του ΝΑΤΟ) στις μέρες μας.

Πάντως, είναι περισσότερο από φανερό ότι τον σφετερισμό θα τον παγίωνε τελεσίδικα η ίδρυση ενός κρατιδίου ελληνοφώνων, που στα λιγοστά του εδάφη, θα περιλάμβανε τα ένδοξα τοπωνύμια της αρχαιότητας (Αθήνα, Σπάρτη, Θήβα, Πλαταιές, Δελφούς κ. λπ.), κρατιδίου με ριζικά εκδυτισμένη συνείδηση και ταυτότητα («ανήκομεν εις την Δύσιν»), πολιτικούς και κοινωνικούς θεσμούς δάνειους, μεταπρατικούς. Οχι τυχαία, η θεωρία του Κοραή για τη «μετακένωση» έγινε η επίσημη ιδεολογία του κρατιδίου και παραμένει ώς σήμερα (για να ξαναγίνουμε Ελληνες εμείς οι εκβαρβαρισμένοι Γραικοί του βαλκανικού Νότου, έλεγε ο Κοραής, πρέπει πρώτα να εκδυτικιστούμε, για να επαναπροσλάβουμε την ελληνικότητα από τη Δύση που τη διέσωσε).

Αν υπήρχε στον πολιτικό ορίζοντα ηγετικό ανάστημα ικανό να αναμετρηθεί με τις πραγματικές αιτίες αποσύνθεσης του ελλαδικού κράτους, η έξοδος από το ευρώ, η ανακοπή «ολοκλήρωσης» του αλλοτριωτικού εκδυτικισμού της χώρας, θα μπορούσε να σημάνει κάτι σαν πραγματική νεκρανάσταση. Φτάσαμε πια στο έσχατο όριο των συνεπειών του μετραπρατισμού του πιθηκισμού, της χαμένης ταυτότητας.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 25-09-11

 


[1] Στέφανος Κασιμάτης, Μήπως, τελικά, δεν ανήκουμε στην Ευρώπη;, 4.9.11

Διαβάστε περισσότερα......

Προσανατολισμοί - Μεταλληνός - Η Ρωμανία ζει. Η Αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης και η ιστορική επιβίωσή της - 9 Δεκ 09

Τον 4ο αιώνα γεννιέται ένα ολότελα νέο ιστορικό μέγεθος η Ρωμανία ή αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης. Στις 11 Μαΐου 330 μ.Χ. εγκαινιάζεται η νέα πρωτεύουσα, που θα πάρει τιμητικά και το όνομα του ιδρυτή της- Κωνσταντινούπολη-. Επί 1000 έτη η αυτοκρατορία ζει και ανθεί, δημιουργώντας, χάρις στα αρχαιοελληνικά προσανάμματα και την ορθόδοξη πίστη έναν λαμπρό πολιτισμό, λειτουργώντας ταυτόχρονα και ως κυματοθραύστης και ασπίδα της Ευρώπης, έναντι των βαρβαρικών επιδρομών. Η Δυτική, όμως, ιστοριογραφία διαστρέβλωσε τη φωτεινή πορεία της Ρωμανίας, παρουσιάζοντάς την ως μια μακροσκελή, στείρα διήγηση αυτοκρατορικής σήψης. Επινόησε έναν ανύπαρκτο όρο-Βυζάντιο- υποτιμώντας, ταυτόχρονα, και την οικουμενικής εμβέλειας προσφορά της αυτοκρατορίας, στάση, που επηρέασε και την ελληνική ιστοριογραφία. Τις τελευταίες, όμως δεκαετίες οι απόψεις αυτές αναθεωρήθηκαν. Δεκάδες ξένοι ιστορικοί αναγνωρίζουν την τεράστια επίδραση της αυτοκρατορίας στον σύγχρονο πολιτισμό. Παράδειγμα, το τελευταίο βιβλίο του Αμερικάνου ιστορικού Κ. Ουέλς με τίτλο «Σαλπάροντας από το Βυζάντιο: Πως μια χαμένη αυτοκρατορία διαμόρφωσε τον κόσμο». Το ζητούμενο σήμερα είναι πώς εμείς οι Έλληνες «διαβάζουμε» την ιστορία της Ρωμανίας. Για το θέμα αυτό μίλησε στις 9.12.09 στο Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου Κιλκίς ο ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών π. Γεώργιος Μεταλληνός. Η εισήγησή του με θέμα «Η Ρωμανία ζει. Η Αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης και η ιστορική επιβίωσή της» μεταδόθηκε στις 21.9.11 από την εκπομπή Προσανατολισμοί του τηλεοπτικού σταθμού 4Ε (εκπομπή αρχείου).

Σχετική αρθρογραφία / βιβλιογραφία:

  1. π. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός, Η Αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης και οι πολίτες της, Εκκλησιαστικόν Περιοδικόν Σύγγραμμα Νέα Σιών
  2. Jacques Le Goff, Η Ευρώπη γεννήθηκε τον Μεσαίωνα;, Πόλις, 2006

Διαβάστε περισσότερα......

Παρασκευή, 23 Σεπτεμβρίου 2011

Το κράτος κατοχής και η δυναστική κομματοκρατία ή πώς η αλλοτρίωση λειτουργεί ως πρόκληση

Ο συνεργάτης του «Κ» πέρασε εβδομάδες στο «ναό» της Δημοκρατίας και κατέγραψε πολλά από αυτά που απαξιώνουν το θεσμό και προκαλούν το κοινό αίσθημα. (© 30.9.10 kathimerini.gr)

Η περίπτωση των "απολαβών" των βουλευτών και των υπουργών
Γιώργος Κοντογιώργης

Πολλοί πιστεύουν ακόμη ότι η κατοχή της ελληνικής κοινωνίας είναι εξωτερική. Μέγα λάθος. Η εξωτερική κατοχή συμπληρώνει και νομιμοποιεί το καθεστώς της εσωτερικής κατοχής επί της ελληνικής κοινωνίας που συντηρεί η δυναστική κομματοκρατία με όχημα το κράτος της νεοτερικότητας.

Η μεταπολίτευση, ως η ολική επαναφορά στο καθεστώς της απεχθούς φαυλοκρατίας του 19ου αιώνα, αποτελεί την πρωτογενή αιτία της κρίσης που διάγει την περίοδο αυτή η χώρα. Η διαχείρισή της όμως είναι αποδεικτική της κομματοκρατικής αλλοτρίωσης που οδηγεί την πολιτική τάξη όχι μόνο να μην ομολογεί αλλά και να διαδηλώνει με έπαρση το ρόλο της, ως δυνάστη της ελληνικής κοινωνίας.

Απλό, αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα, η επιθετική αλαζονεία με την οποία αντιδρά το πολιτικό προσωπικό στο αίτημα να σταθεί αλληλέγγυο στην κρίση με την πάσχουσα, εξ αιτίας του, κοινωνία. Προκύπτει ότι:

Λαϊκισμός χαρακτηρίζεται η αξίωση του άνεργου ή του μισθωτού των 500 ευρώ να μειωθούν επίσης, λόγω της κρίσης, οι απολαβές, τα προνόμια και η νομιμοποιημένη ασυδοσία των βουλευτών. Αντιθέτως, θεωρείται πατριωτικό καθήκον η υπομονή στην ανεργία ή στη μείωση των δεδουλευμένων μισθών και των εισοδημάτων της κοινωνίας των πολιτών.

Επισήμανση: Στις κατωτέρω απολαβές δεν υπολογίζονται προφανώς οι υπόγειες χρηματοδοτήσεις και φυσικά το νομικό καθεστώς του κράτους κατοχής που κατοχυρώνεται με το Σύνταγμα. Οι πολιτικοί θεωρούν αυτονόητο ότι μπορούν νομίμως να λεηλατούν το κράτος, να μοιράζονται τα ιμάτιά του από κοινού με τους συγκατανευσιφάγους της πολιτικής παρέας, να πολιτεύονται καταστρέφοντας τη χώρα και να μην υπόκεινται στη δικαιοσύνη. Κατά τα άλλα, τόσο αυτοί όσο και η κρατική διανόηση, "διδάσκουν" ότι το πολίτευμα είναι δημοκρατικό και ότι οι πολιτικοί αντιπροσωπεύουν τον ελληνικό λαό και το έθνος!!!....

Ιδού οι "απολαβές" τους:

(α) Πρώτη καταγραφή 22/9/2011 (Πηγή: http://nasose.wordpress.com/)

Να τι σημαίνει να είσαι βουλευτής:

  1. Μηνιαίος μισθός 6.100 ευρώ.
  2. Σύνταξη μετά από 4 χρόνια βουλευτικής θητείας. Ποσό σύνταξης μηνιαίως 4.880 ευρώ.
  3. Για συμμετοχή σε επιτροπές, 250 ευρώ την ώρα.
  4. Οι βουλευτές της επαρχίας παίρνουν το μήνα 1.000 ευρώ για ενοίκιο.
  5. Όλοι οι βουλευτές παίρνουν άπαξ 1.500 ευρώ για οργάνωση γραφείου και 1.000 ευρώ τις γιορτές λόγω αυξημένης επικοινωνίας με τους ψηφοφόρους τους. Το Δώρο Χριστουγέννων, Πάσχα και επίδομα αδείας είναι ξεχωριστά.
  6. Δικαιούνται 104 αεροπορικά εισιτήρια ετησίως δωρεάν και απεριόριστες μετακινήσεις με ΟΣΕ και ΚΤΕΛ.
  7. Πολυτελές αυτοκίνητο, δωρεάν καύσιμα με επίδομα 600 ευρώ το μήνα, ένα χωροφύλακα για φρουρό, 4 κινητά τηλέφωνα τελευταίας τεχνολογίας και ένα στο σπίτι, σταθερό, όλα δωρεάν.
  8. Απολαμβάνουν πλήρους ασυλίας για όποιο αδίκημα διαπράξουν κατά τη διάρκεια της θητείας τους ως βουλευτές.
  9. Δεν πληρώνουν φόρο για ένα μέρος του μισθού ή της συντάξεως.
  10. Δικαιούνται γραμματειακή υποστήριξη για 4 υπαλλήλους και 1 επιστημονικό συνεργάτη. Όλους αυτούς τους πληρώνει το Δημόσιο.
  11. Δικαιούνται άτοκα δάνεια ως βουλευτές και ως επαγγελματίες.
  12. Δωρεάν γυμναστήριο, σάουνα, νηπιαγωγείο για τα παιδιά τους.
  13. Τηλεφωνική ατέλεια.
  14. Δωρεάν επισκέψεις σε αρχαιολογικούς και καλλιτεχνικούς χώρους.
  15. Δωρεάν διόδια.
  16. Δωρεάν εισιτήρια, ξενοδοχεία, γεύματα όταν ταξιδεύουν στο εξωτερικό ως μέλη επιτροπών κλπ.

(β) Δεύτερη καταγραφή (Πηγή: http://tro-ma-ktiko.blogspot.com/) - Αποσπάσματα από την έρευνα του Ν. Βαφειάδη, Και οι... διάδρομοι έχουν προνόμια, 30.9.10 για την Καθημερινή

Βουλευτικές απολαβές και προνόµια:

  • Το 2010 οι 300 της Βουλής θα μοιραστούν το ποσό των 42,5 εκατ. ευρώ
  • Ο µέσος όρος των μηνιαίων βουλευτικών αποδοχών ανέρχεται σε 10.000 ευρώ
  • Το 50% φορολογείται αυτοτελώς και το υπόλοιπο προστίθεται στα τυχόν άλλα εισοδήµατα
  • 35 εκατ. ευρώ θα µοιραστούν µέσα στο 2010 οι συνταξιούχοι βουλευτές ή οι σύζυγοι και οι άγαµες θυγατέρες θανόντων βουλευτών
  • 4,3 εκατ. ευρώ προορίζεται για τις συντάξεις των πρώην πρωθυπουργών
  • Για την κατοχύρωση βουλευτικής σύνταξης απαιτούνται 4 χρόνια
  • Όσοι έχουν πρωτοεκλεγεί πριν από το 1993 συνταξιοδοτούνται από τα... 55 τους χρόνια
  • Όσοι βουλευτές είναι άνω των 65 χρόνων λαμβάνουν ταυτόχρονα και βουλευτική αποζημίωση και βουλευτική σύνταξη. (Αναπάντητο παρέμεινε και το ερώτημα για το πόσοι βουλευτές λαμβάνουν βουλευτική σύνταξη και πόσοι από αυτούς παραμένουν βουλευτές, εισπράττοντας ταυτόχρονα και τη βουλευτική αποζημίωση. «Ούτε ξέρω ούτε θέλω να ξέρω», μου είπε σχετικά ο γενικός γραμματέας).

Παροχές

  • Κινητό τηλέφωνο (μέχρι 200 ευρώ μηνιαίως).
  • 8 σταθερές γραμμές τηλεφωνίας (μέχρι 12.000 ευρώ).
  • Αυτοκίνητο (το μισθώνει η Βουλή με λίζινγκ).
  • Δωρεάν διαμονή σε κεντρικό ξενοδοχείο για τους βουλευτές της επαρχίας (70 ευρώ ημερησίως).
  • Γραφείο εκτός Βουλής και γραφική ύλη, ταχυδρομική ατέλεια, ατέλεια στις μετακινήσεις με λεωφορεία, σιδηρόδρομο και ακτοπλοΐα, καθώς και 52 αεροπορικά εισιτήρια μετ' επιστροφής για το νομό τους, εφόσον αυτός απέχει περισσότερα από 200 χιλιόμετρα από την Αθήνα.
  • Δυνατότητα λήψης άτοκων δανείων από τη Βουλή και χαμηλότοκων από τις τράπεζες.
  • Κάθε βουλευτής έχει στην υπηρεσία του τέσσερις δημοσίους υπαλλήλους αποσπασμένους και μετακλητούς καθώς και έναν επιστημονικό συνεργάτη, ο οποίος πληρώνεται από τη Βουλή.

Στους πρώην πρωθυπουργούς αλλά και στους πρώην προέδρους της Βουλής παραχωρούνται γραφεία μέσα στο Κοινοβούλιο, ακόµη και στην περίπτωση που δεν έχουν επανεκλεγεί βουλευτές, όπως είναι η περίπτωση του Kώστα Σημίτη. Τον πιο ευρύχωρο και ηλιόλουστo χώρο στoν δεύτερο όροφο, με εξαιρετική θέα στον Εθνικό Κήπο, εξασφάλισε πρόσφατα ο Κώστας Καραμανλής.

Συνταξιούχοι βουλευτές

Είναι οι μοναδικοί Ελληνες που έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν παράλληλα και δεύτερη σύνταξη από το επάγγελμα που ασκούν ή ασκούσαν, εφόσον δεν εργάζονται στo δημόσιο, ή και τρίτη στην περίπτωση που ήταν συνδικαλιστές, πρώην δήμαρχοι ή πρώην νομάρχες (χορηγίες).

Μέσα στην τριετία 2010-2012 υπολογίζεται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους ότι μπορεί να δοθούν στoυς συνταξιούχους βουλευτές άλλα περίπου 80 εκατ. ευρώ που διεκδικούν αναδρομικά, λόγω των αναδρομικών αυξήσεων που πήραν πρόσφατα οι δικαστές (έχουν πάρει ήδη το 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% θα καταβληθεί το Μάιοτου 2011), όταν οι τελευταίοι αύξησαν τους μισθούς τους κατά περίπου 80%. Αποτελεί πάγια μέθοδο η διεκδίκηση εκ μέρους των συνταξιούχων βουλευτών των αυξήσεων που λαμβάνουν οι ανώτεροι δικαστικοί, οι οποίες μετά την τελική δικαίωσή τους επεκτείνονται και στους εν ενεργεία βουλευτές.

Υπάλληλοι της Βουλής

  • 1.340 άτομα μόνιμο προσωπικό της Βουλής.
  • 1.200 αποσπασμένοι δημόσιοι υπάλληλοι και επιστημονικοί συνεργάτες των βουλευτών.
  • Συνολική μισθοδοσία: 106 εκατ. ευρώ. Παίρνουν 2 επιπλέον μισθούς, που τελευταία ενσωματώθηκαν με τη μορφή επιδόματος στη βασική αποζημίωση.
  • Ο νεοπροσλαμβανόμενος στη Βουλή που έχει τελειώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση (π.χ. προσωπικό καθαριότητας) λαμβάνει 1.900 ευρώ καθαρά μηνιαίως.
  • Εξαιρέθηκαν από την υποχρεωτική υπαγωγή τους στον κλάδο κύριας σύνταξης του ΙΚΑ -ΕΤ ΑΜ ακόμα και όσοι θα προσληφθούν από το 2011 και μετά.
  • Συνταξιοδοτούνται έπειτα από 28,5 χρόνια υπηρεσίας και λαμβάνουν από το ταμείο αρωγής υπαλλήλων της Βουλής (ΤΑΥΒ) ένα εφάπαξ ίσο με δύο μηνιαίους μισθούς για κάθε έτος ασφάλισης (100.000 -150.000 ευρώ ο καθένας).

Το ΤΑΥΒ καρπώνεται την εκμίσθωση των κυλικείων, του εστιατορίου και των φιλοξενούμενων υπηρεσιών (Εθνική Τράπεζα κ.ο.κ.), ενώ έχει και τα δικαιώματα της ανακύκλωσης του χαρτιού.

Επίσης, από τη Βουλή μισθοδοτούνται και 74 ειδικοί φρουροί (άγνωστο πού υπηρετούν), ενώ καταβάλλεται και μηναίο επίδομα σε όλους τους αστυνομικούς που φρουρούν το Κοινοβούλιο.

Την τελευταία πενταετία, ο αριθμός των μόνιμων υπαλλήλων διπλασιάστηκε με διακομματική συναίνεση. Οι περισσότεροι είναι συγγενείς πολιτικών, βουλευτών, υψηλόβαθμων δικαστικών και αστυνομικών, ενώ ως υπάλληλοι έχουν προσληφθεί ακόμη και πρώην πολιτικοί, όπως ο πρώην ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Μανώλης Μαυρομάτης.

Αποτελεί κοινό μυστικό πως δεν προσέρχονται όλοι οι υπάλληλοι στην εργασία τους, διότι, αν έρχονταν όλοι, θα δημιουργείτο το αδιαχώρητο. Περιμένοντας στον προθάλαμο του γ.γ., είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω προσωπικά πως δεν φτάνουν οι καρέκλες. Μόλις έβγαινε κάποιος για τσιγάρο, αμέσως τη θέση του, πάντα πίσω από μια οθόνη κομπιούτερ ακινητοποιημένη στο Facebook, καταλάμβανε ένας άλλος.

Διαπιστευμένοι συντάκτες που καλύπτουν το ρεπορτάζ της Βουλής

  • Στέλνουν τα παιδιά τους στον εξαιρετικό παιδικό σταθμό που λειτουργεί στο υπόγειο προς τη μεριά του Εθνικού Κήπου (επειδή έχουν αυξηθεί οι ανάγκες, δημιουργείται κι άλλος σε κτίριο που παραχώρησε στη Βουλή το υπουργείο Πολιτισμού στην Πλάκα).
  • Γυμνάζονται στο άρτια εξοπλισμένο γυμναστήριο (διαθέτει μέχρι και χαμάμ ) με εννέα γυμναστές (Μητροπόλεως 1 και Φιλελλήνων), μαζί με τους βουλευτές, τους επιστημονικούς τους συνεργάτες και τους υπαλλήλους της Βουλής.
  • Προσωπικός χώρος στάθμευσης στο υπόγειο γκαράζ της Βουλής.
  • Δωρεάν καινούργιος προσωπικός φορητός υπολογιστής σε κάθε εκλογική αναμέτρηση.

Όταν δημιουργήθηκε σάλος με τη δημοσιοποίηση των προνομίων των υπαλλήλων της Βουλής, οι τελευταίοι τα έβαλαν με τους πάνω από 70 δημοσιογράφους που καλύπτουν το κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ:

«Αξιότιμε Πρόεδρε, αυτά τα λιοντάρια δεν ικανοποιήθηκαν όταν τους δωρίσατε δημόσια περιουσία, χαρίζοντάς τους προσωπικό φρουρούμενο χώρο στάθμευσης, δεν ικανοποιήθηκαν όταν τους χαρίσατε προσωπικά λάπτοπ, με χρήματα του σκληρά δοκιμαζόμενου από τα οικονομικά μέτρα Έλληνα φορολογούμενου», γράφει σε ανοικτή επιστολή προς τον Φίλιππο Πετσάλνικο ο συνδυασμός «Εργαζόμενοι εν δράσει».

Τηλεοπτικός σταθμός

  • Συνολικό προσωπικό περίπου 100 άτομα.
  • Κόστος για το 2010 6 εκατ. Ευρώ
  • Τηλεθέασή 0,3%.

Αναπάντητο έμεινε και το ερώτημα πόσοι από τους δημοσιογράφους που απασχολεί ο τηλεοπτικός σταθμός της Βουλής καλύπτουν ταυτόχρονα τον κοινοβουλευτικό έλεγχο για λογαριασμό άλλων ΜΜΕ.

Ατιµωρησία

  • Αν ένας βουλευτής απουσιάσει αδικαιολόγητα σε περισσότερες από πέντε συνεδριάσεις το μήνα, παρακρατείται υποχρεωτικά για κάθε απουσία το 1/30 της μηνιαίας αποζημίωσής του. Στην πράξη όμως, ενώ τα νομοσχέδια συζητούνται και ψηφίζονται σε άδεια έδρανα, ούτε ένα ευρώ δεν έχει παρακρατηθεί από κανένα βουλευτή. « Δεν έχουν γίνει υπερβάσεις στις απουσίες», με διαβεβαίωσε κατηγορηματικά ο γενικός γραμματέας.
  • Δεν γίνεται κανένας απολύτως έλεγχος στο «πόθεν έσχες» και στους τραπεζικούς λογαριασμούς των βουλευτών, ενώ οι μετοχές, έτσι κι αλλιώς, δεν μπορούν να ελεχθούν διότι είναι ανώνυμες.
  • Τα αδικήματα των υπουργών παραγράφονται με διαδικασίες εξπρές

Οι βουλευτές παραμένουν ατιμώρητοι για όλα τα αστικά και ποινικά αδικήματα που διαπράττουν, επικαλούμενοι την ασυλία τους. Ενδεικτικό είναι ότι πολίτης που μήνυσε βουλευτή για εκβιασμό οδηγήθηκε τελικά ο ίδιος στη φυλακή έπειτα από αντιμήνυση που του έκανε ο βουλευτής, ο οποίος, λόγω της ασυλίας, ουδέποτε δικάστηκε.

Η παραβίαση του συντάγματος και του κανονισμού της Βουλής αποτελεί καθημερινό φαινόμενο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το μνημόνιο στήριξης ψηφίστηκε ως νομοσχέδιο, που απαιτεί 151 βουλευτές, και όχι ως διεθνής σύμβαση, που απαιτεί 180. Και ακόμη πιo χαρακτηριστικό πως την επομένη της ψήφισής του ψηφίστηκε τροπολογία - προσθήκη, βάσει της οποίας οι συμβάσεις δανεισμού ισχύουν από τη στιγμή της υπογραφής τους, χωρίς την προϋπόθεση της κύρωσής τους από το Κοινοβούλιο, ενώ το σύνταγμα προβλέπει πως καμία προσθήκη ή τροπολογία δεν εισάγεται για συζήτηση αν δεν σχετίζεται με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου που ψηφίζεται.

Το κτίριο

Κατασκευάστηκε το 1840 ως ανάκτορο του Βαυαρού πρίγκιπα Όθωνα.

Λευκό μάρμαρο παντού, ακόμη και στο προαύλιο, όπου σταθµεύουν οι κυβερνητικές λιµουζίνες, ξύλο και δέρµα, χειροποίητα χαλιά και πολλοί πίνακες ζωγραφικής, που αγοράστηκαν σε πλειστηριασµούς τα τελευταία χρόνια, ενόσω βούλιαζε η πραγματική οικονοµία της χώρας...

Πίνοντας καφέ...

Η µεγαλύτερη κίνηση µέσα στο κτίριο παρατηρείται στο καφενείο, ιδιαίτερα στην αίθουσα καπνιζόντων, και µπροστά από το ΑΤΜ στο υποκατάστηµα της Εθνικής Τράπεζας, όπου σχηµατίζονται µόνιµα ουρές. Παρ' όλες δε τις φαινοµενικά αγεφύρωτες απόψεις µεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του πολιτικού φάσµατος, θα δει κανείς στους διαδρόµους πως όλοι σχεδόν χαριεντίζονται µεταξύ τους.

Κάποια κινητικότητα υπάρχει στην αρχή και στην Ολοµέλεια, για τα µάτια του κόσµου, όπως και στις συνεδριάσεις των αµειβόµενων επιτροπών (246 ευρώ ανά συνεδρίαση). Οι ελάχιστοι που παρίστανται για κάποιο διάστηµα κατά κανόνα δεν παρακολουθούν τον οµιλητή και περιορίζονται σε δηµόσιες σχέσεις κάνοντας αστειάκια ή συνοµιλούν µέσω κινητού τηλεφώνου για άλλες υποθέσεις, πίνοντας τον καφέ τους.

Αλλωστε, τα πολιτικά κόµµατα δεν πλήττονται οικονοµικά από την κρίση, όπως αποδείχτηκε και µετά την πρόσφατη κυβερνητική απόφαση για αύξηση κατά 30% της ετήσιας κρατικής επιχορήγησής τους, η οποία, από τα 37 εκατ. ευρώ που είχε περιοριστεί έφτασε τελικά το 2010 στα 49 εκατ. ευρώ. Συνολικά τα πολιτικά κόµµατα χρωστούν 36 εκατ. ευρώ στο ελληνικό Δηµόσιο και 245 εκατ. ευρώ στις τράπεζες.

Αναδημοσίευση από το Cosmosystème -Cosmosystem- Κοσμοσύστημα - Ημερομηνία δημοσίευσης: 22-09-11

Διαβάστε περισσότερα......

Πέμπτη, 22 Σεπτεμβρίου 2011

Casus Belli - Ν. Λυγερός - Θ. Καρυώτης - Το θέμα της ΑΟΖ - 21 Σεπ 11

Συνέντευξη των κ.κ. Νίκου Λυγερού, Καθηγητή Γεωστρατηγικής και Θεόδωρου Καρυώτη, Καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Μέρυλαντ, για το θέμα της ΑΟΖ, στις 21.9.11 στα πλαίσια της εκπομπής Casus Belli.

Διαβάστε επίσης:

  1. Ν. Λυγερός, Φοβίες και πραγματικότητα
  2. Ν. Λυγερός, Η πρωτοβουλία της Κύπρου
  3. Ν. Λυγερός, Από το τριπλό σημείο επαφής έως το Καστελλόριζο

Διαβάστε περισσότερα......

Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2011

Γράμματα Σπουδάματα - Τρίτος - Η Ορθόδοξη Εκκλησία στα Βαλκάνια - 20 Σεπ 11

Ο δάσκαλος κ. Δημήτριος Νατσιός συζητά με τον Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Μιχαήλ Τρίτο, καθηγητή του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Θεσσαλονίκης, για την Ορθόδοξη Εκκλησία στα Βαλκάνια.

Διαβάστε περισσότερα......

Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2011

Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή

Η Σμύρνη φλέγεται 14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1922
Βλάσης Αγτζίδης, Ιστορικός

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό τέλος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών.

Τις φωτογραφίες τις τράβηξε ο αρχαιολόγος Felix Sartaux, ο οποίος επόπτευε τις αρχαιολογικές ανασκαφές για την αρχαία Φώκαια. Η φωτογραφία με τον έφιππο τσέτη τραβήχτηκε ενώ είχαν βάλει φωτιά στην ελληνική συνοικία και ο κόσμος περίμενε με αγωνία τα πλοιάρια για να φύγει για Μυτιλήνη. Ο τσέτης κρατούσε τα λάφυρα που είχε πάρει από το ελληνικό σπίτι, μεταξύ αυτών και την ομπρέλα που είχε ανοίξει και περήφανα κρατούσε, τονίζοντας τη νίκη ενάντια στους γκιαούρηδες!!! Οι κάτοικοι θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, θα ξαναχτίσουν τα σπίτια τους, για να τα εγκαταλείψουν οριστικά τον Σεπτέμβριο του '22 με τη Μικρασιατική Καταστροφή

Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ' αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικιστικού κινήματος, αυτού των Νεότουρκων.

Οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να επιλύσουν το εθνικό πρόβλημα με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψουν βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.

Η εσωτερική αυτή διαδικασία οδήγησε σε πρωτοφανείς μεθόδους ομογενοποίησης του κοινωνικού σώματος. Μεθόδους που η ανθρωπότητα θα τις συνειδητοποιήσει λίγες δεκαετίες αργότερα με την απόλυτη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Ιστορικό σημείο αφετηρίας είναι το στρατιωτικό πραξικόπημα των Νεότουρκων εθνικιστών το 1908. Η επιλογή της φυσικής εξόντωσης των χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας προέρχεται από την προσπάθεια του στρατού να μειώσει την οικονομική ισχύ των «ραγιάδων» επιβάλλοντας τη βίαιη μεταφορά κεφαλαίου από τους χριστιανούς στους μουσουλμάνους, ώστε να κατασκευαστεί μια τουρκική αστική τάξη.

Η νέα οθωμανική αστική τάξη που είχε αναδυθεί στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα είχε προέλθει σε μεγάλο βαθμό από τις ομάδες των ραγιάδων, των παλιών απόκληρων ενός αυταρχικού ισλαμικού κράτους, που αποφάσισε όμως με τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ να εκσυγχρονιστεί και να υπερβεί τους παλιούς καταναγκασμούς που απέρρεαν από την ισλαμική υπεροψία.

Μια ώριμη ελληνική αστική τάξη

Οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από το 1914 ήταν περί τα 2,2 εκατομμύρια (1,8 στη Μικρά Ασία και 400 χιλιάδες στην Ανατολική Θράκη με την Κωσταντινούπολη) σ' ένα συνολικό πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων. Η οικονομική ισχύς τους ήταν μεγαλύτερη της πληθυσμιακής αναλογίας τους. Υπολογίζεται ότι το 50% του επενδυμένου κεφαλαίου στη βιομηχανία, καθώς και το 60% σε κλάδους μεταποίησης ανήκαν σε πολίτες που προέρχονταν από τις ελληνικές οθωμανικές κοινότητες. Το 1912 από τις 18.063 εμπορικές επιχειρήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε Ελληνες ανήκε το 46%, το 23% σε Αρμένιους, το 15% σε μουσουλμάνους.

Υπολογίζεται ότι το 1914 από τις 6.507 βιομηχανίες και βιοτεχνίες, το 49% ανήκε σε Οθωμανούς Ελληνες, ενώ Ελληνες ήταν και το 46% των τραπεζιτών. Την ίδια χρονιά υπολογίζεται ότι Ελληνες ήταν το 52% των γιατρών, το 49% των φαρμακοποιών, το 52% των αρχιτεκτόνων, το 37% των μηχανικών και το 29% των δικηγόρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism, Darwin Press, 1999). Παράλληλα διέθεταν μια πλήρη εκπαιδευτική δομή με εκατοντάδες σχολεία αλλά και υψηλού επιπέδου ιδρύματα, όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή (Κωνσταντινούπολη), η Ευαγγελική Σχολή (Σμύρνη), το Φροντιστήριο Τραπεζούντας, η Ιερατική Σχολή στο Ζιντζίντερε (Καππαδοκία) κ.ά.

Εντυπωσιακός είναι κι ο αριθμός των εφημερίδων που κυκλοφόρησαν. Μόνο στη Σμύρνη οι ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς ανέρχονται σε 135. Η μακροβιότερη ήταν η «Αμάλθεια» (1838-1922). Αλλες σημαντικές εφημερίδες, η «Αρμονία» (1880-1922) και η σοσιαλιστική «Ο Εργάτης» (1908-1922).

Σε ιδεολογικό επίπεδο οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονται από μια ώριμη εθνική συνείδηση, απόρροια κυρίως του ρεύματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, που από την προεπαναστατική περίοδο είχε τα μεγάλα κέντρα του στην Κωνσταντινούπολη, το Αϊβαλί, τη Σμύρνη κ.α. και της συνεχούς ύπαρξης λόγιας τάξης. Η συγκρότηση της Ελλάδας ως έθνους-κράτους ενίσχυσε τις διαδικασίες συνειδητοποίησης των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την εμπέδωση μιας ελληνικής ταυτότητας ως μετεξέλιξη της παλαιότερης ρωμαίικης. Η διαδικασία αυτή όμως δεν υπήρξε απόρροια μιας κρατικής πολιτικής της Ελλάδας, αλλά αφενός της δραστηριοποίησης των Μικρασιατών (κυρίως με το Σύλλογο Μικρασιατών «Η Ανατολή») που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα από την εποχή της Επανάστασης και εντεύθεν και αφετέρου της φυσιολογικής ιδεολογικής εξέλιξης που απορρέει από την ανάπτυξη αστικών σχέσεων και την επέκταση της οικονομίας της αγοράς.

Παρ' όλη όμως την εδραιωμένη εθνική ταυτότητα οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέλεξαν να υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες, αποφεύγοντας τις αποσχιστικές και διαλυτικές κινήσεις. Μόνο όταν η προοπτική της δημοκρατικής μετεξέλιξης ακυρώθηκε από το εθνικιστικό κίνημα των Νεότουρκων και υπέστησαν την προαποφασισμένη Γενοκτονία από το 1914, αποφάσισαν να υποστηρίξουν την πολιτική τους αυτοδιάθεση. Η αναγκαστική αυτή επιλογή θα εκφραστεί μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου με το αίτημα για δημιουργία δεύτερου ελληνικού κράτους στον μικρασιατικό Βορρά, στον Πόντο και με την Ενωση με την Ελλάδα ή την αυτονόμηση της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης.

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Την ίδια εποχή οι Ελληνες στην Ελλάδα ανέρχονταν στα 4,5 εκατομμύρια και ζούσαν σ' έναν τελείως διαφορετικό χώρο από κοινωνική και πολιτειακή άποψη. Ο γεωγραφικός χώρος που αποτέλεσε το έδαφος του νεαρού Βασιλείου βρισκόταν στα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι παραγωγικές δυνάμεις ήταν ελάχιστα αναπτυγμένες όπως και οι υπόλοιπες δομές που ήταν απαραίτητες για τη λειτουργία ενός έθνους-κράτους. Οι πραγματικές δομικές αδυναμίες θα οδηγήσουν σε μια ιδεολογική «υπεραναπλήρωση» βασισμένη στην αρχαιοελληνική ανάκληση, στην αναβίωση ενός νεκρού παρελθόντος ως αντιστάθμισμα στην υπαρκτή πολιτισμική ταυτότητα των εξωελλαδικών ελληνικών κέντρων. Παράλληλα θα εδραιωθεί μέσω της αυτοαναγνώρισης η ιδεολογία της «μητρόπολης» ως συναίσθημα υπεροχής.

Ειδικά μετά την καθιέρωση του Συντάγματος τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα «καταλάβουν» την εξουσία στο Βασίλειο και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις. Βασικό χαρακτηριστικό στην εξέλιξη της ελλαδικής κοινωνίας θα είναι η απουσία σημαντικών αστικών στρωμάτων. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε υπερλειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κρατικής-κομματικής λειτουργίας. Η πολιτισμική ενοποίηση του πληθυσμού και η δημιουργία μηχανισμών λειτουργίας που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή απορρόφησαν τις δραστηριότητες των νέων ελίτ, κρατικοδίαιτων σε μεγάλο βαθμό, που αναπτύχθηκαν.

Ετσι η μοναδική ελληνική αστική τάξη που είχε τα χαρακτηριστικά τα οποία αντιστοιχούσαν στην ευρωπαϊκή τυπολογία βρισκόταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η πολιτική που ακολουθήθηκε στο νεαρό κράτος ήταν αρκετά εσωστρεφής και αυτό είχε αντανάκλαση στην πολιτική διαχείριση των επαναστατικών ελληνικών κινημάτων στα Βαλκάνια (Κρήτη 1866, Μακεδονία 1878). Μόνο η εμφάνιση του βουλγαρικού εθνικισμού, που διεκδικούσε προς όφελός του τις μακεδονικές και θρακικές περιοχές της Αυτοκρατορίας, κινητοποίησε δυνάμεις εντός της Ελλάδας. Ο στόχος ήταν η αποτροπή του νέου αυτού επιθετικού εθνικισμού . Οσον αφορά τις οθωμανικές εξελίξεις η Ελλάδα, μέχρι σχεδόν του πραξικοπήματος των Νεοτούρκων (1908), ακολουθεί μια πολιτική που συμβαδίζει με τους στόχους των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Στο σημείο αυτό παρατηρείται μια τομή στα πολιτικά και κοινωνικά πράγματα της Ελλάδας. Το στρατιωτικό κίνημα του 1909 (Γουδί) ευνόησε την άνοδο στην εξουσία των μεταρρυθμιστικών δυνάμεων αναθέτοντας στον Ελ. Βενιζέλο τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Βενιζέλος, προερχόμενος από την επαναστατημένη λίγο καιρό πριν Κρήτη, αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη σαφήνεια την ιστορική καμπή που διάβαινε ο χώρος της Εγγύς Ανατολής με τη νίκη των ακραίων Τούρκων εθνικιστών και την ήττα των μεταρρυθμιστικών οθωμανικών δυνάμεων.

Αφορμή για την τελική ρήξη του παλαιοελλαδικού πολιτικού κόσμου, συσπειρωμένου γύρω από τη μοναρχία και τον Κωνσταντίνο, με τον Ελ. Βενιζέλο θα προέλθει με την έξοδο ή όχι της Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηδη, πριν ακόμα από την έναρξη του Πολέμου, οι Νεότουρκοι είχαν αρχίσει την υλοποίηση του προγράμματος εθνικών εκκαθαρίσεων κατά του ελληνικού πληθυσμού στην Ανατολική Θράκη και την Ιωνία. Δεκάδες χιλιάδες Ελληνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία θα καταφύγουν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, η οποία βιώνει έναν μεγάλης έκτασης εσωτερικό διχασμό.

Μετά το τέλος του Πολέμου

Επειτα από πολλές παλινωδίες και περιπέτειες, η Ελλάδα θα πάρει μέρος στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ και τελικά θα βρεθεί στο στρατόπεδο των νικητών. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Νεότουρκοι είχαν διαπράξει πρωτοφανή εγκλήματα κατά των χριστιανικών πληθυσμών, των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων. Η πολυεθνική Αυτοκρατορία είχε φτάσει πια στο τέλος της. Διαμορφωνόταν πλέον η εποχή των εθνών-κρατών, με βάση πληθυσμιακά, ιστορικά και γεωπολιτικά κριτήρια. Στους Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που προ του 1914 ανέρχονται στο 20% του πληθυσμού, θα αποδοθεί με τη Συνθήκη των Σεβρών το 6% του παλιού οθωμανικού εδάφους, ενώ θα εξαιρεθούν περιοχές του μικρασιατικού Βορρά που είχαν υποφέρει σκληρά από τη βία του νεοτουρκικού εθνικισμού. Οι Αρμένιοι αποκτούσαν και αυτοί εθνικό κράτος, ενώ αυτονομία θα απολάμβαναν και οι Κούρδοι.

Το μεγαλύτερο μέρος του παλιού κοινού οθωμανικού σπιτιού μετατρεπόταν πλέον στο έθνος-κράτος των Τούρκων. Οι παράμετροι που θα αλλάξουν τον ρουν των πραγμάτων θα είναι αφενός ο Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος θα εκφράσει τον επιθετικό τουρκικό εθνικισμό, και η μοναρχική παράταξη η οποία θα υπονομεύσει το μικρασιατικό εγχείρημα. Παράλληλα η αλλαγή των διεθνών συνθηκών με την επικράτηση των μπολσεβίκων στη Ρωσία θα αναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προστεθεί η στάση της Γαλλίας, της Ιταλίας αλλά και του Βατικανού ακόμα που ανησυχούσαν με τη γεωπολιτική ενίσχυση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις 19 Μαΐου 1919 ο αξιωματικός του οθωμανικού στρατού Κεμάλ Πασά αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα με το πρόσχημα της επιβολής της τάξης στην περιοχή. Παρ' ότι στάλθηκε στην περιοχή για να προστατεύσει τους πληθυσμούς που είχαν υποφέρει από τη βία, κύριο μέλημά του υπήρξε η καταστολή του ποντιακού αντάρτικου. Ο Κεμάλ σύντομα αυτονομήθηκε από την κεντρική οθωμανική εξουσία και άρχισε τη συγκρότηση ενός εθνικιστικού τουρκικού κινήματος, εκμεταλλευόμενος πολύ έξυπνα τα θρησκευτικά αισθήματα των μουσουλμανικών εθνών. Οι παρακρατικές ομάδες της Teskilat i Mahsusa θα πλαισιώσουν πρώτες το κίνημα αυτό και θα αγωνιστούν για τη σωτηρία τους αφενός και για την υλοποίηση των αρχικών σχεδίων που είχαν σταματήσει με τη νεοτουρκική ήττα αφετέρου.

Οι εσωτερικές αντινομίες του ελλαδικού Ελληνισμού θα οδηγήσουν σε μια ήττα, η οποία καθόλου δεν ήταν προδιαγεγραμμένη.

Η ακατανόητη απόφαση του Ελευθερίου Βενιζέλου να προχωρήσει στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 θα φέρει στην εξουσία το αντιπολεμικό και αντιμικρασιατικό, φιλογερμανικό Λαϊκό Κόμμα και τον ανεπιθύμητο για τους συμμάχους βασιλιά Κωνσταντίνο. Το μέλλον των Ελλήνων στην Ανατολή το ήξεραν καλύτερα οι ίδιοι οι Τούρκοι εθνικιστές. Η επίσημη εφημερίδα του Κεμάλ στην Αγκυρα έγραφε στις 28 Οκτωβρίου 1920 για τις επερχόμενες ελληνικές εκλογές: «Οι ελληνικές εκλογές θα κρίνουν την τύχη του μικρασιατικού πολέμου. Πτώση του Βενιζέλου σημαίνει και πτώση της Ελλάδας στη Μικρά Ασία...», ενώ στις διαδηλώσεις των Τούρκων εθνικιστών στην Αγκυρα κυριαρχούσε το σύνθημα: «Μπιν γιασασίν Μουσταφά Κεμάλ / Γιασασίν Κωνσταντίνος / Καχρολσούν Βενιζέλος» («Πολύ ζήτω στον Μουσταφά Κεμάλ / Ζήτω στον Κωνσταντίνο / Κατάρα στον Βενιζέλο»).

Η νέα κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος, που συνεργάστησε προεκλογικά σε μια αντιπολεμική, αντιμικρασιατική πλατφόρμα με το ΣΕΚΕ, είχε πολιτευτεί με συνθήματα όπως «Μικρά πλην έντιμος Ελλάς», «Αποχώρηση της Ελλάδας από τη Μικρά Ασία». Στη συνέχεια θα ακολουθήσει μια διετή πολιτική (Νοέμβριος 1920-Σεπτέμβριος 1922) που θα χαρακτηριστεί από προσπάθεια διαρκούς αλλά ανεπιτυχούς απαγκίστρωσης από τη Μικρά Ασία και ανορθολογισμό. Τελικά, αντί να οδηγήσει τους στρατιώτες στα σπίτια τους, θα τους οδηγήσει πέρα από την Αλμυρά Ερημο.

Την ίδια στιγμή δεν υπήρχε καμιά μέριμνα για οργάνωση του μετώπου περιμετρικά της Σμύρνης.

Παράλληλα θα αγνοήσει τα αιτήματα των Ελλήνων της Ανατολής. Θα απορρίψει το αίτημα της οργάνωσης «Μικρασιατική Αμυνα» για δημιουργία μικρασιατικού στρατού με στόχο την αυτονόμηση της Ιωνίας. Επίσης αγνόησε ολοκληρωτικά τον Πόντο, όπου οι αντάρτες έδιναν εγκαταλειμμένοι τον σκληρό αγώνα ενάντια στον τουρκικό στρατό. Τον Ιούλιο του 1922 προσπάθησε ανεπιτυχώς να οργανώσει την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό. Με την προοπτική αυτή νομοθέτησε (2870/1922) την απαγόρευση της εκκένωσης της περιοχής από τον άμαχο πληθυσμό. Ετσι παρέδιδε συνειδητά τους Ελληνες της Ιωνίας στα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ. Κάτι που έκανε και λίγο αργότερα, μετά τη νίκη των κεμαλικών, όταν διέταζε τον διαλυμένο ελληνικό στρατό να επιβιβαστεί στα πλοία για να αναχωρήσει και να επιστρέψει «οίκαδε», διατάζοντας τον αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη να απαγορεύσει την έξοδο του ελληνικού πληθυσμού «για να μη δημιουργηθεί προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα».

Από τα 2,2 εκατομμύρια που ήταν οι Ελληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, θα καταμετρηθούν το 1928 ως πρόσφυγες στην Ελλάδα περίπου 1,25 εκατομμύρια. Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια τον συνολικό αριθμό των απωλειών. Κανείς ποτέ στην Ελλάδα δεν προσπάθησε να καταγράψει τα θύματα. Εξάλλου η προσφυγική μνήμη υπήρξε μια απαγορευμένη Μνήμη μέχρι τη δεκαετία του '80, οπότε οι προσφυγικές οργανώσεις, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που έδιναν οι νέες συνθήκες, θα μιλήσουν για όλα αυτά και θα επιβάλουν εν τέλει την ενσωμάτωση της ιστορίας των Ελλήνων της Ανατολής στο συνολικό εθνικό αφήγημα.

Αναδημοσίευση από την Ελευθεροτυπία - Ημερομηνία δημοσίευσης: 14-09-11

 

Διαβάστε επίσης:

  1. Βλάσης Αγτζίδης, Δέκα νεοελληνικά ιδεολογήματα για τη Μικρά Ασία, 25.9.10
  2. Βλάσης Αγτζίδης, Το διακύβευμα του ‘22, 15.9.11

Διαβάστε περισσότερα......