Πέμπτη, 31 Μαρτίου 2011

Ανιχνεύσεις - Κοντογιώργης - Η ανθρωποκεντρική ελληνική ιστορία διδάσκει την πρόοδο - 30 Μαρ 11

Στα ερωτήματα της εκπομπής Ανιχνεύσεις της 30.3.11 με θέμα «Ελλάδα και Δύση», ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης και πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργος Κοντογιώργης απαντά πως το πολιτισμικό φορτίο του ελληνισμού ήταν πολύ μεγάλο κοστούμι για τον εξερχόμενο από την φεουδαρχία δυτικοευρωπαϊκό άνθρωπο.
     Δεν μπόρεσε η Δύση να απορροφήσει το πολιτισμικό έρμα του ελληνικού κόσμου, ούτε την έννοια της οικουμένης, ούτε την έννοια της δημοκρατίας, ούτε την έννοια της ελευθερίας ως καθολικής έννοιας, ούτε την έννοια της αντιπροσώπευσης, διότι δεν τις αντέχει• είναι πολύ μικρό το κορμί της εξελικτικής της φάσης που διέρχεται για να φορέσει ένα τόσο μεγάλο κοστούμι εξελικτικό. Το κοστούμι που της φορέθηκε, ως κράτος-έθνος, είναι πολύ μικρό• είναι το βαφτιστικό της ελληνικής κοινωνίας, σε σχέση με αυτό στο οποίο χωράει.
     Όσον αφορά τον σημερινό ελληνικό κόσμο, ο οποίος τελεί υπό το καθεστώς ενός κράτους εσωτερικής πολιτικής κατοχής, προκειμένου να αποκτήσει την αυτοεκτίμησή του και να βρει τι φταίει για την κατάσταση που βρίσκεται σήμερα, όσο και για τη Δύση για να δούμε τα όριά της, δηλαδή ότι είναι μια πρώιμη φάση μιας εξέλιξης στην οποία έχουμε όλοι μερίδιο, πρέπει να ανακτήσουμε την ελληνική ιστορία, με την έννοια ότι η ελληνική ιστορία, ως ανθρωποκεντρική, διδάσκει την πρόοδο, δηλαδή διδάσκει το πώς εξελίσσεται ο άνθρωπος σε κοινωνίες εν ελευθερία, πράγμα που δεν το κάνει καμία άλλη ιστορία.

Ολόκληρη η εκπομπή έχει αναρτηθεί στο Αντίφωνο


Share/Save/Bookmark

8 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Δεν μας τα λέει καλά. Το Βυζάντιο ήταν το πρότυπο ελεύθερα οργανωμένης κοινωνίας; Ο αυτοκράτορας νομοθετούσε μόνο για την πρωτεύουσα κι όχι για τις επαρχίες; Είπαμε να έχουμε μια ισορροπημένη αντίληψη περί Βυζαντίου κι όχι την μονοσήμαντη φωταδιστική, αλλά όχι κι έτσι.
Επί τουρκοκρατίας δεν υπήρχε αυταρχισμός, επειδή υπήρχε "ανθρωποκεντρισμός" στις τοπικές κοινότητες; Οι Ιακωβίνοι του Ροβεσπιέρου και της Τρομοκρατίας είναι το πολιτικό παράδειγμα από το οποίο πρέπει να αντλούμε έμπνευση;

Είναι κατά του έθνους-κράτους, βέβαια όχι ως προς την εθνική συνιστώσα αλλά ως προς την κρατική. Μάλιστα, και τι προτείνει στη θέση του; Την "οικουμένη"; Σε ποια οικουμένη αναφέρεται, την ελληνιστική, την ρωμαϊκή, την βυζαντινή, την οθωμανική; Δεν υπάρχουν πλέον, μήπως θέλει να επανέλθουμε σε κάποια από αυτές;
Εκεί που αυτός λέει οικουμένη, κάποιοι άλλοι το λένε παγκοσμιοποίηση και παγκόσμια διακυβέρνηση, κι εκείνοι κατά των εθνών-κρατών είναι και υπέρ της κατατεμάχισής τους σε μικρές ελέγξιμες πολιτικές οντότητες.

Κι αυτή η υπεροψία έναντι της Δύσης καταλήγει σε αρχοντοχωριατισμό, λες και μιλάει για την υποσαχάρια Αφρική. Τι να γίνει, τους τελευταίους 5-6 αιώνες πέτυχε κι η Δύση σπουδαία πνευματικά, πολιτικά, κοινωνικά κατορθώματα χάρις φυσικά και στον ελληνικό πολιτισμό από τον οποίο διδάχθηκαν και το αναγνωρίζουν κι οι ίδιοι. Αυτοί που δεν τους ταίριαζε το κοστούμι έγιναν (κυριολεκτικά) κοσμοκράτορες. Τι πρέπει να κάνουμε τώρα να αρνούμαστε και την πραγματικότητα προκειμένου να επαναπαυόμαστε μόνοι μας σε μια δική μας αίσθηση (ξεπεσμένου) μεγαλείου; Όπως έκαναν στο ύστερο Βυζάντιο με τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα;
Άλλο να αναγνωρίζεις τα πολιτικά συμφέροντα της Δύσης που έχουν επιπτώσεις και στην πολιτική ανεξαρτησία τη δική μας, κι άλλο να αρνείσαι την ύπαρξη και τη δύναμη του πολιτισμού αυτού τους δίνει την δυνατότητα να έχουν ισχύ και να την προβάλλουν.

Ανώνυμος είπε...

Οικονομία στα resources του Youtube κάνουμε;

Γιατί να μην είναι καταγεγραμμένη και η άποψη του π.Λουδοβίκου;

Ανώνυμος είπε...

ΔΥΣΤΗΧΩΣ ΕΙΧΕ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΑΠΑ παρα περα ΚΑΙ ΧΑΝΩΝΤΑΝ ΟΣΑ "ΔΙΔΑΞΕ" ΟΚΟΝΤΩΓΙΩΡΓΗΣ...κριμα..

George Contogeorgis είπε...

Μια εκπομπή οφείλει να είναι το έναυσμα για να προστρέξει κανείς στη μάθηση. Δεν αρχίζει ούτε τελειώνει εκεί η μάθηση. Ας είναι. Οι παρατηρήσεις του Ανώνυμου -θα ήθελα να είχε επιλέξει την ελευθερία της επωνυμίας- αποτελούν τυπικό δείγμα αλλοτρίωσης. Εξού και τον λόγο του άλλου τον αναγιγνώσκει υπό το πρίσμα του παραμορφωτικού φακού του.
Το Βυζάντιο λοιπόν ήταν κοσμόπολη, όχι αυτοκρατορία. Η κοσμόπολη απαρτίζεται από τις πόλεις -πρώην πόλεις κράτη- και από την κεντρική πολιτεία που στο Βυζάντιο ήταν η Πόλη και οι αρχές της. Η αυτοκρατορία είναι ένα δεσποτικά συντεταγμένο κράτος που ανάγεται σε δεσποτικές ή ημι-δεσποτικές εποχές, όπως λχ η εξερχόμενη από τον Μεσαίωνα Εσπερία. Το να ερμηνεύει κανείς την μετα-κρατοκεντρική ή, αλλιώς, οικουμενική φάση του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος μικρής κλίμακας (του οποίου το Βυζάντιο αποτελεί περίοδο) υπό το πρίσμα της αυτοκρατορίας, αποτελεί άλμα αυθαιρεσίας. Αυτό κάνει η ελλειμματική γνωσιολογικά νεοτερικότητα.
Για την τουρκοκρατία: Οι γάλλοι επαναστάτησαν για να αποτινάξουν τη φεουδαρχία, να πάψουν να είναι δουλοπάροικοι. Οι έλληνες της τουρκοκρατίας δεν ήσαν δουλοπάροικοι, εβίωναν το ίδιο, καταρχήν, καθεστώς, που είχαν και στις προηγούμενες φάσεις του ελληνικού ή ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος, το οποίο έκτισαν ιστορικά. Ζούσαν στα κοινά/πόεις, που οι Οθωμανοί τα αποδέχθηκαν γιατί από αυτά αντλούσαν το οικονομικό πλεόνασμα. Στα κοινά/πόλεις είχαν ανθρωποκεντρικό καθεστώς και πολιτείες που άλλοτε ήταν δημοκρατικές άλλοτε ολιγαρχικές κλπ. ΟΙ έλληνες ήσαν δημοσιονομικά υπεύθυνοι άρα φορείς της νομισματικής οικονομίας. Εάν ήσαν δουλοπάροικοι δεν θα είχαν ζωή σε πόλεις/κοινά ούτε δημοσιονομική ευθύνη. Ο αυταρχισμός των Οθωμανών ήταν επομένως διαφορετικής φύσεως από εκείνον της φεουδαρχίας. Η γαλλική επανάσταση εγγράφεται στη φάση της μετάβασης από τη δεσποτεία στον ανθρωποκεντρισμό. Οι έλληνες εξεγέρθηκαν για να πάψουν να είναι εθνικά υπόδουλοι. Άρα και το κοινωνικό πρόβλημα ενός δουλοπάροικου είναι διαφορετικό από αυτό ενός ελευθέρου μεν, αλλά υποκειμένου στον αυταρχισμό ενός κατακτητή δεσπότη.
Είπα στην εκπομπή ότι το ριζοσπαστικό πρόταγμα των Ιακωβίνων εμπραγματώθηκε μόλις στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα στην Ευρώπη. Δηλαδή το προ-αντιπροσωπευτικό σύστημα της εποχής μας. Αυτό θα έπρεπε να προβληματίσει τον Ανώνυμο για τη φάση που διέρχεται η εποχή μας, και για τις ιδεολογικές αναγομώσεις εννοιών όπως η δημοκρατία κλπ με τις οποίες τον έχει "κοιμίσει" η νεοτερική σκέψη.

George Contogeorgis είπε...

Θα πρέπει όμως να είναι κανείς πολύ κακής προαίρεσης για να συμπεράνει ότι "είμαι κατά του έθνους κράτους". Εάν αντί να διαβάζει μονοσήμαντα τους εκλεκτούς ιδεολόγους της νεοτερικότητας, είχε ελαφρώς αναδιφήσει στο έργο μου, θα είχε διαπιστώσει ότι ορίζω το κράτος έθνος ως τη θεμέλια κοινωνία του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος μεγάλης κλίμακας, που στοιχειοθετεί την μείζονα προοδευτική κατάκτηση της εποχής μας, με αφετηρία την Εσπερία. Θα είχε επίσης αντιληφθεί ο Ανώνυμος ότι επικαλούμαι το ελληνικό παράδειγμα ως "δεξαμενή" για τη συγκρότηση μιας καθολικής/κοσμοσυστημικής γνωσιολογίας για τα ανθρώπινα και όχι για την επιστροφή σ'αυτό. Δεν θα συνέχεε, μεταξύ των άλλων, έννοιες όπως η παγκοσμιοποίηση με την οικούμενη, αφού αντιστοιχούν σε διαφορετικές φάσεις της ανθρωποκεντρικής ιστορίας. Θα είχε αντιληφθεί τέλος την ουσία της "Δύσης", όπως τουλάχιστον την ταξινομώ στην γνωσιολογία μου: ως την πρώτο-ανθρωποκεντρική φάση του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος μεγάλης κλίμακας. Αυτή η μετάβαση, από τη μικρή στη μεγάλη κλίμακα, επέτρεψε στην Εσπέρια να τοποθετηθεί στην ηγεσία του κόσμου και να μετακενώσει το "σύστημά" της στο σύνολο του πλανήτη. Αυτό όμως δεν την νομιμοποιεί να θεωρεί ότι εκφράζει την πεμπτουσία της ανθρωποκεντρικής εξέλιξης, διότι γνωσιολογικά ανήκει μόλις στην αρχή αυτής της διαδικασίας. Εναλλακτικά, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσον -και υπό ποιές προϋποθέσεις- θα ήταν εφικτή η κεφαλαιοποίηση του ελληνικού οικουμενικού κεκτημένου από τις κοινωνίες της μεγάλης κλίμακας που το διαδέχθηκε, όχι η επιστροφή σ'αυτό. Αυτή η έπαρση της "Δύσης", να θεωρεί την πρώτο-ανθρωποκεντρική (και γι αυτό ημι-δεσποτική εξ επόψεως οικονομικού και πολιτικού συστήματος) φάση της ως την πεμπτουσία της ανθρωποκεντρικής ολοκλήρωσης (που αποδίδει η δημοκρατία και η οικουμένη), αποτελεί τη βάση του περιοριστικού εγκιβωτισμού του νου του νεοτερικού ανθρώπου. Αδικεί όμως τη συμβολή του νεότερου κόσμου και, επομένως, την ουσία της μεγάλης κοσμοσυστημικής κλίμακας, που συγκροτεί τη διαφορά -και την ανωτερότητά της- έναντι του ελληνικού κόσμου.
Για να παρακολουθήσει λοιπόν ο Ανώνυμος το επιχείρημά μου θα πρέπει να απελευθερωθεί από τα περιοριστικά δεσμά που τον έχει υποβάλει η νεοτερική ιδεολογία και, θα έλεγα, η άνιση σχέση μεταξύ του σύγχρονου ελληνικού κράτους και του ελληνισμού ως ιστορικού κοσμοσυστήματος. Δεν χρειάζεται να με αποδεχθεί, να διερωτηθεί για τις βεβαιότητές του πρέπει, και όχι να "αποφαίνεται" με ανοίκειους χαρακτηρισμούς, που δεν προσιδιάζουν στον "ορθό λόγο".

omniscient είπε...

Με χαρα διαπιστωνω οτι ο κυριος Κοντογιωργης παρακολουθει το ιστολογιο αυτο, οποτε θα αδραξω την ευκαιρια να εκφρασω ενα ερωτημα που εχω σχετικα με τις αποψεις του, με την ελπιδα οτι θα βρει λιγο χρονο να το απαντησει.

Αν εχω καταλαβει καλα, οσον αφορα το τριγωνο κοινωνια/εθνος/κρατος, η ανθρωποτητα θα ευεργετηθει αν καταφερει να οργανωθει οσο το δυνατο περισσοτερο γυρω απο τις πρωτες δυο εννοιες, και με οσο το δυνατο λιγοτερο απο την τριτη. Σε αυτο θα συμφωνουσε ο οποιοσδηποτε παρακολουθει τα εμπειρικα δεδομενα που μας προσφερει η ιστορια. Αυτο που θα ηθελα να ρωτησω τον κυριο καθηγητη ειναι αν πιστευει οτι το κρατος εχει αποτυχει στο να ενσαρκωσει ανθρωπιστικα την κοινωνια λογω των εγγενων χαρακτηριστικων του ή λογω αλλων, 'εξωτερικων' του τριγωνου, ισως, συνθηκων (π.χ. ανθρωπινη φυση, συστημικα χαρακτηριστικα, τεχνολογια κ.λ.π); Δηλαδη υπαρχει μια ουσιαστικη ασυμβατοτητα μεταξυ του κρατους, απο τη μια μερια, και της κοινωνιας και του εθνους απο την αλλη, διοτι το πρωτο αποτελει πολιτικο γεγονος ενω τα αλλα δυο κοινωνικα, ή απλως ετυχε ετσι ιστορικα μεχρι στιγμης, και πιθανον στο μελλον να βιωσουμε ενα τυπο κρατους το οποιο θα καταφερνει να ενσαρκωνει πραγματικα δημοκρατικα την κοινωνια;

Αυτο που θελω να πω, δηλαδη, ειναι οτι υπαρχει μια λογικη συνεχεια μεταξυ των τριων αυτων εννοιων: πρωτα σχηματιζεται ενα συνολο ανθρωπων ως κοινωνια, υστερα ερχεται η συνειδητοποιηση και οριοθετηση της συλλογικοτητας αυτης υπο τη μορφη του εθνους, και τελος, αναγκαστικα, επιχειρειται και η πολιτικη οργανωση αυτου του συνολου σε κρατος. Μια κοινωνια χρειαζεται και την πολιτικη/θεσμικη διασταση της, που σημαινει οτι δεν μπορουμε να απαλλαγουμε εντελως απο το κρατος. Δεν ζουμε πλεον στις πολεις-κρατη των, ιδεατα, 10 χιλιαδων κατοικων. Πως αλλιως θα μπορουσαν οι τεραστιες συγχρονες κοινωνιες να διατηρησουν την πολιτικη και νομικη λειτουργικοτητα τους χωρις ενα σχετικα ισχυρο κρατος; Το συγχρονο κρατος εχει ενοχοποιηθει πολυ σημερα, αλλα δεν ειμαι πεπεισμενος οτι η αποτυχια του οφειλεται σε αυτο καθ'αυτο ως 'εφευρεση', ως κατασκευη. Θα ημουν ευγνωμων για οποιοδηποτε διευκρινιστικο σχολιο του κυριου καθηγητη πανω σε αυτο το θεμα.

Δημητρης Μαχαιρας, Διεθνεις σχεσεις, MA War Studies

Ανώνυμος είπε...

κ.Κοντογιώργη, ευχαριστώ που απαντάτε.
Κάποιες παρατηρήσεις σε αυτά που γράψατε.

1) Για το Βυζάντιο, δεν καταλαβαίνω ακριβώς τη θέση σας. Θεωρώ αυτονόητο, και νομίζω κι οι περισσότεροι αναγνώστες, ότι μιλάμε για ελέω Θεού βασιλεία, συνέχεια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, τη διοίκηση και το δίκαιο της οποίας κληρονόμησε. Τι εννοείτε ως κοσμόπολη απαρτιζόμενη από πρώην πολεις κράτη και μια κεντρική πολιτεία; Δηλαδή κάτι σαν ομοσπονδία ή συμπολιτεία ήταν το Βυζάντιο; Από πού προκύπτουν αυτά και πού στηρίζετε αυτές τις απόψεις; Η νεωτερικότητα τι σχέση έχει, όλοι οι κλασσικοί βυζαντινολόγοι που το περιγράφουν ως αυτοκρατορία το βλέπουν μέσα από το παραμορφωτικό πρίσμα της νεωτερικότητας;

2) Για την Τουρκοκρατία, οι έλληνες δεν ήταν δουλο-πάροικοι ήταν όμως πάροικοι, και μάλιστα σε ένα ισλαμικό κράτος όπου ούτως ή άλλως υπόκειντο σε φόρο για την ύπαρξή τους και μόνο σε αυτό. Φεουδαρχικό σύστημα (ως παραγωγικό μοντέλο) δεν υπήρχε μόνο στη δύση, υπήρχε σε παρόμοια μορφή και στο Βυζάντιο με το σύστημα των "προνοιών" το οποίο συνεχίστηκε και επί Οθωμανών με τα timar, που εξελίχθηκαν στα "τσιφτλίκ". Μάλιστα λίγο πριν την έναρξη της επανάστασης το 1808 οι μπέηδες/αγάδες υπογράφουν σχετική συμφωνία με το Μεγάλο Βεζύρη η οποία επισημοποιεί αυτό το αποκεντρωμένο φεουδαλικό σύστημα, αν και μετέπειτα θα ακολουθησει σειρά συγκρούσεων τους με την Υψηλή Πύλη.
Τα κοινά/πόλεις όπου ζούσαν ραγιάδες διοικούνταν από τον οικείο μπέη, καϊμακάμη και τον καδή που εφάρμοζε τον ισλαμικο νόμο (σαρία) όποτε εμπλεκόταν μουσουλμάνος. Αν κάποιες περιοχές είχαν κατά περιόδους ορισμένα προνόμια που τους έδινε ο σουλτάνος για διαφόρους λόγους, αυτό ήταν φυσικά η εξαίρεση στον κανόνα, και βέβαια ήταν ανακλητά ανά πάσα στιγμή το αποφάσιζε αυτός ή ο διάδοχός του. Πού βρίσκετε "ανθρωποκεντρισμό" σε όλο αυτό το σύστημα; Μήπως στην ύπαρξη δημογερόντων στο επίπεδο του χωριού, στους οποίους αρκετοί αναφέρονται ως δήθεν ένδειξη "αυτονομίας" (θλιβερή απομίμηση φυσικά, ακόμα κι αν δεχτούμε αυτήν την λογική); Οι δημογεροντίες ήταν απλά η εκπροσώπηση στο τοπικό επίπεδο των κατακτημένων ραγιάδων όταν επρόκειτο να συνδιαλλαγούν με τις ανώτερες αρχές, τον μπέη ή τον αγά της περιοχής.

Κατά ποία έννοια λοιπόν η κοινωνική θέση ενός έλληνα "ελεύθερου" πάροικου ήταν καλύτερη -αυτό καταλαβαίνω ότι υπαινίσσεστε- από εκείνη ενός γάλλου της προεπαναστατικής περιόδου ή ακόμα και της δουλοπαροικίας. Γιατί όπως ξέρετε και η δουλοπαροικία είχε εγκαταλειφθεί στην πράξη σε όλη σχεδόν τη δυτική Ευρώπη από το 15ο-16ο αιώνα κι έπειτα, τυπικά μόνο καταργήθηκε στην Γαλλία κατά την γαλλική επανάσταση. [Μόνο στην ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία συνέχιζε να υπάρχει μέχρι και τα μέσα του 19ου αιώνα.] Συνεπώς δεν ήταν αυτή σαν θεσμός που οδήγησε στη γαλλική επανάσταση, υπήρξαν άλλες κοινωνικές διεργασίες και κυρίως η αξίωση πολιτικής ισχύος από την ανερχόμενη τότε αστική τάξη που διαπνεόταν από ιδέες του Διαφωτισμού.
Οι Ιακωβίνοι ήταν το πιο ακραίο κομμάτι των επαναστατών και το πολιτικό τους πρόταγμα συνηγορούσε για μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος στην κεντρική κυβέρνηση, σε αντίθεση με τους Γιρονδίνους που υποστήριζαν αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση στις περιφέρειες. Αυτή τους η κατεύθυνση ήταν που τους οδήγησε στον ολοκληρωτισμό και τις φρικαλεότητες της Τρομοκρατίας κι έστρωσε το δρόμο για την δικτατορία του Ναπολέοντα. Δεν βλέπω πώς θα μπορούσαν να είναι παράδειγμα σε άλλους ως προς την πολιτειακή τους συγκρότηση και νοοτροπία, μάλλον παράδειγμα προς αποφυγή πρέπει να είναι.

Η ελληνική επανάσταση ήταν και εθνική (εναντίον αλλόθρησκου κατακτητή) και κοινωνικοπολιτική υπό την έννοια της επιλογής αντιπροσωπευτικής δημοκρατικής διακυβέρνησης, όπως περιγράφεται στα επαναστατικά συντάγματα, σε αντικατάσταση της δεσποτείας οθωμανικού ή βυζαντινού τύπου που προϋπήρχε στη χώρα επί αιώνες.

Ανώνυμος είπε...

Για το εθνικό κράτος, στο βίντεο της εκπομπής εκφράζετε αρκετά ξεκάθαρα μια απαξία προς αυτό θεωρώντας το πολύ μικρό κοστούμι για τα μέτρα του ελληνισμού. Δηλαδή μπορεί να είναι κάτι που ταιριάζει στη Δύση, αλλά όχι σε εμάς γιατί υποτίθεται ότι είμαστε πιο προχωρημένοι ιστορικά, εξελικτικά κλπ.
Αυτή η άποψη σας βασίζεται σε μια αλλοιωμένη ανάγνωση και της ελληνικής ιστορίας των τελευταίων αιώνων και της δυτικής. Αφενός εξιδανικεύετε το Βυζάντιο με τρόπο που δεν έχει καμία πραγματική βάση θεωρώντας το ουσιαστικά κάτι διαφορετικό από μια μορφή μεσαιωνικής δεσποτείας, με τις θετικές και αρνητικές πλευρές της βέβαια, αλλά πάντως δεσποτείας η οποία μάλιστα εμπεριέκλειε εντός της επικράτειάς της διάφορα έθνη κι όχι μόνο το ελληνικό. Αφετέρου υποβαθμίζετε την ιστορική εξέλιξη των δυτικών κρατών από δουκάτα/μεσαιωνικές κοινότητες-πόλεις σε βασίλεια σε συνταγματικά εθνικά κράτη και τελικά σε αυτοκρατορίες, ως κάτι πρόσφατο, ανώριμο και ποιοτικά κατώτερο από τα συμβαίνοντα στην ανατολή.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για εξέλιξη αντίστοιχη εκείνης που σημειώθηκε και στον ελληνορωμαϊκό κόσμο κατά την αρχαιότητα, όταν τα τότε κράτη-πόλεις εξελίχθηκαν και αυτά με μια παρόμοια διαδοχή και με τελική κατάληξη το οικουμενικό στάδιο των ελληνιστικών βασιλείων των επιγόνων και εντέλει της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας που τα διαδέχτηκε και τα ενοποίησε. Η σημερινή παγκοσμιοποιημένη δύση είναι φάση αντίστοιχη της παγκοσμιοποιημένης ανατολής του Βυζαντίου, όπου μάλιστα η πολιτική της οργάνωση σε υπερκρατικούς θεσμούς (ΕΕ, ΝΑΤΟ κλπ) πλησιάζει πολυ περισσότερο στο κοινο-πολιτειακό μοντέλο που λανθασμένα αποδίδετε στο Βυζάντιο.

Το στάδιο του έθνους-κράτους για τον ελληνικό κόσμο ήταν η αναγκαία προσαρμογή του στο νεωτερικό κόσμο της μετα-δεσποτικής εθνικής οργάνωσης, μια προσαρμογή που συνοδευόταν όπως και σε όλη την Ευρώπη από προτάγματα ελευθερίας του ατόμου και δημοκρατικής διακυβέρνησης σε εθνικό επίπεδο. Επειδή μάλιστα ήρθε ως φάση απελευθέρωσης από ξένο κατακτητή και αποκοπής από την αυτοκρατορία του, απετελεσε για το ελληνικό έθνος σημείο επανεκκίνησης της ιστορικής του διαδρομής. Που σημαίνει ότι όχι απλώς δεν είμαστε μπροστά από τη Δύση σε πολιτική εξέλιξη αλλά είμαστε και αρκετά πίσω αφού αυτοί στο συγκεκριμένο στάδιο έφτασαν πριν 4-5 αιώνες, ενώ εμείς για πρώτη φορά το διατρέχουμε τους τελευταίους 2. Εκείνο που θα έπρεπε να επιδιώκουμε επομένως είναι η υπεράσπιση και ταχεία εξέλιξη αυτού του μοντέλου ώστε να φτάσει στο επίπεδο αποτελεσματικής κοινωνικής οργάνωσης που έχουν επιτύχει τα εθνικά κράτη της δύσης. Όχι η συκοφάντηση και η διαρκής υπονόμευση του και μάλιστα υπέρ ενός νοητού πισωγυρίσματος σε μια φάση πολυεθνικής αυτοκρατορικής-δεσποτικής διακυβέρνησης του μεσαίωνα.