Τρίτη, 29 Ιουνίου 2010

Ζουράρις: Απατηλή προσπάθεια παραπλάνησης και πατερναλισμού της κοινής γνώμης από την Κυβέρνηση για την πολύκροτη Οικονομική κρίση

Aποκλειστική συνέντευξη του Κ. Ζουράρι στο Χάρη Κατσιβαρδά για τον «ΤΥΠΟ ΠΡΟΑΣΤΕΙΩΝ».

«Απατηλή προσπάθεια παραπλάνησης και πατερναλισμού της κοινής γνώμης από την Κυβέρνηση για την πολύκροτη Οικονομική κρίση, καταρρέει η φενάκη περί μονόδρομου για την επαχθή υπαγωγή μας στο Δ.Ν.Τ»

Ποια θα έπρεπε να είναι η συμπεριφορά της Ελλάδας για την αντιμετώπιση της κρίσης όπως εκδηλώθηκε αυτή;

      Η Ελλάδα έπρεπε από καιρό, τουλάχιστον από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, να είχε διαμορφώσει ένα ταμείο «Κυριαρχικού Χρέους» και να κάνει αυτό που έκανε η Ιαπωνία και ακολούθως η Ισλανδία, δηλαδή τον επαναπατρισμό του χρέους.

      Αυτή τη στιγμή η Ιαπωνία, είναι η τρίτη οικονομία στον πλανήτη. Έχει υπερδιπλάσιο δημόσιο χρέος από την Ελλάδα και άνω του διπλασίου επίσης, σχεδόν τριπλάσιο του ιδιωτικού της χρέους, δηλαδή είναι περίπου στα 210 με 220 δις ευρώ το δημόσιο της και άλλα 200 περίπου το ιδιωτικό της. Η Ελλάς έχει 114 δημόσιο και 75 των ιδιωτών. Έχουμε ακούσει καθόλου όχληση, εις βάρος, της Ιαπωνίας, από τις λεγόμενες αγορές; Αυτό, διότι το 95% του δημοσίου και ιδιωτικού χρέους της Ιαπωνίας το κατέχουν ιδιώτες Ιάπωνες. Άρα μιλάμε, σε κάθε περίπτωση, για επαναπατρισμό χρέους, δηλαδή για εθνική προέλευση του δανειστή. Το σύνολο των ασφαλιστικών ταμείων και το σύνολο του κρατικού τομέος των ΔΕΚΟ, και των, κρατικώς, ελεγχομένων τραπεζών, δανείζουν το Ιαπωνικό δημόσιο, με αποτέλεσμα να δανείζονται, όχι σε ληστρικούς όρους, λαβάνοντας υπόψιν επίσης, ότι και τα τοκοχρεολύσια κλιμακώνονται σε βάθος χρόνου, τρεις με πέντε ή δέκα φορές μεγαλύτερο, από τον εκβιασμό που υφίσταται η Ελλάς.

      Κατά τούτο, ανά πάσα στιγμή το δημόσιο με τον κυρίαρχο δανειστή λαό, μέσω των ταμείων, αναδιαπραγματεύεται, τις προθεσμίες αποπληρωμής, όπως και των τόκων και των τοκοχρολυσίων καθώς εν τέλει και του τελικού κεφαλαίου, με αποτέλεσμα να έχει μια υποδειγματική σταθερότητα και συνεχή ροή για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.

      Στα καθ’ημάς, η Ελλάς έχει δύο ημικρατικούς τραπεζικούς φορείς και έναν πλήρη κρατικό φορέα, δηλαδή το εθνικό ταμιευτήριο κατά 100/% που ανήκει στο δημόσιο, η εθνική τράπεζα κατά 50% καθώς και η αγροτική περίπου το ίδιο, μα ούτως η άλλως σε αυτές τις δύο τράπεζες το ελληνικό δημόσιο έχει τη δυνατότητα της μειοψηφίας να παγώνει αποφάσεις οι οποίες δεν της είναι αρεστές και κατά τη διάρκεια της μεταβιβάσεως των κυριαρχικών ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων του ελληνικού δημοσίου. Τούτο εξάλλου, ήταν η ρήτρα του κράτους ως μειοψηφία με τα αποθεματικά τα οποία κάθε χρόνο ανανεώνονται από τις εισφορές μας.

      Τα ταμεία θα μπορούσαν, να δίνουν γύρω στα 25 με 30 δις ευρώ κάθε χρόνο, με άλλο ένα αποθεματικό των 25-50 των τριών ημικρατικών ή κρατικών τραπεζικών συστημάτων, θα μπορούσαν να έχουν μια δυνατότητα ρευστού άρα και ευελιξίας ως προς την αντιμετώπιση των πιεστικών δανειακών αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου, της τάξεως των 70-80 δις ευρώ κάθε χρόνο. Τούτο δεν έγινε καθότι, συμφώνως με την άποψη των οικονομολόγων και εμπειρογνωμόνων, υπέστη τον εκβιασμό, του εδώ τραπεζικού συστήματος το οποίο, εν πολλοίς, ελέγχεται από τις Γερμανικές και τις Γαλλικές τράπεζες, οι οποίες ήθελαν αφενός μεν, να εξακολουθούν τα ληστρικά τοκοχρεολύσια εις βάρος του Ελληνικού Δημοσίου, δηλαδή δάνεια με 6-7% προς το δημόσιο και δάνεια 16 με 18 % προς τον εκάστοτε πολίτη και 12-15% τόκο στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με ενυπόθηκη επιβάρυνση των περιουσιακών στοιχείων και αφετέρου δε, ταυτοχρόνως, να μη δέχονται έλεγχο.

      Δεν είναι δυνατόν το Ελληνικό δημόσιο, να έχει δανείσει, επί κυβέρνηση Καραμανλή, προς ενάμιση έτους, 29 δις ευρώ, στο Τραπεζικό σύστημα και 10 δις που πήραν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Αντασφαλίσεως, ήτοι 30 δις αθροιστικώς, χωρίς καμία δυνατότητα ελέγχου της ροής, του χρήματος αυτού. Ωστόσο, για την ενδυνάμωση της τοπικής οικονομίας, θα έπρεπε να εγκατασταθούν επίτροποι στις τράπεζες, οι οποίοι πήραν δημόσιο χρήμα, όπως συνέβη στην Αγγλία, Γαλλία, καθώς και στις Η.Π.Α με τον Ομπάμα.

      Επιπλέον μετετέθη το βάρος από τον αποτυχόντα ιδιωτικό τομέα στο δημόσιο. Αυτό έγινε σε όλη την ευρωζώνη, από τη στιγμή την οποία δανείστηκε ο ιδιωτικός τομέας από μια ουσιαστικά προσβολή στο μάλλον εις βάρος του δημοσίου. Οι λαοί ευρωπαϊκοί εδάνεισαν τον αποτυχόντα κερδοσκοπικό ιδιωτικό τομέα ενώ ξαφνικά, στην Ελλάδα, γίνεται επίθεση εναντίον του κεντρικού δημοσίου τομέος, διότι έχει αυξήσει πάρα πολύ το χρέος και η λύση η οποία επιβάλλεται είναι να καταργήσουμε τις συντάξεις, να σφίξουμε τα ζωνάρια, δηλαδή μέτρα της φτωχολογιάς. Ούτως ή άλλως αυτή τη στιγμή με το 40% που έχει υποστεί μείωση η αγοραστική δύναμη του 50% του Ελληνικού λαού έχει υποτιμηθεί το κυκλοφορούν ευρώ κατά 40% εκείνων που έχουν πληγεί στην αγοραστική τους δύναμη κατ’αντιστοχία κατά 40%.

      Άρα για ποιο λόγο θριαμαβολογούν, ότι απεφεύχθη η υποτίμηση, κατ’ουσίαν καθόλου δε γλιτώσαμε την υποτίμηση, όχι με τη μορφή της αύξησης των προϊόντων στα οποία επιβλήθηκαν φόροι, αλλά με την αυτόματη μείωση κατά 40% της αγοραστικής ικανότητας του 50% του αγοραστικού πληθυσμού για αυτό το τμήμα του μισού πληθυσμού έγινε υποτίμηση.

      Η λύση είναι ο επαναπατρισμός του δημόσιου χρέους και η διαμόρφωση ενός κυριαρχικού ταμείου. Ως εκ τούτου, κάθε χώρα ασχέτως ευρωζώνης η μη, θα έπρεπε να δημιουργήσει ένα «Ταμείο Αντασφαλίσων», του κινδύνου καταρρεύσεως της ρευστότητας του ιδιωτικού τραπεζικού τομέος, ώστε για να μην ξαναπληρώσει το δημόσιο, την αποτυχία και το κερδοσκοπικό παραλήρημα των ιδιωτικών τραπεζών.

Υπάρχει τον ενδεχόμενο κήρυξης της Ελλάδος σε πτώχευση αν δεν επιτευχθούν οι σκοποί την ΔΝΤ;

      Η άποψη που άκουγεται, από πολλούς εμπειρογνώμονες και επαΐοντες, είναι ότι, η χώρα ευρίσκεται ήδη σε έρπουσα πτώχευση και κυρίως η μελλοντική προβολή προς το άπειρον, της συνεχούς αποπληρώσεως των τοκοχρεολυσίων, σημαίνει πως η χώρα ευρίσκεται σε πτωχευτική διαδικασία, χωρίς να έχει καν τα ευεργετήματα της πτωχεύσεως, ήτοι την παύση ή την αναστολή ή την αναδιαπραγμάτευση του χρέους. Πιστεύω ότι, επειδή θα επιδεινωθεί η κατάσταση, μέσα στο χειμώνα, η Ελλάς θα υποχρεωθεί να αναδιαπραγματευτεί τους όρους, που της επεβλήθησαν εντός της Ευρωζώνης, και αφορούν την είσπραξη από το Δ.Ν.Τ, ανά 15ήμερο, τμήματα των 120 δισσεκατομμυρίων ευρώ, που της έχουν αποδοθή συνολικά, για ενάμιση με δύο χρόνια, δεδομένου πως, τούτο δύναται να επιδράσει ως «γόνιμος» εκβιασμός και εκ του αποτελέσματος «επωφελεία» της Ευρωζώνης για να αναγκαστεί και η Ευρώπη ενόψει καθαιρέσεως του Ευρω-νομίσματός της, επιτέλους να ασκήσει παρεμβατισμό ισχυρότερο από τον ασθενή και εντελώς υποκείμενο στις επιταγές του ιδιωτικού ληστρικού τομέα.

      Όταν ο Τρισέ κάνει ακριβώς αντίθετα από εκείνα που πρέσβευε τα τελευταία δέκα χρόνια, δηλαδή τι έλεγε : 1)η κεντρική τράπεζα δεν αγοράζει κρατικά ομόλογα, παρά ταύτα, εδώ και 4 μήνες αγοράζει συνεχώς κρατικά ομόλογα όλων των κρατών της Ευρωζώνης 2) Δε θα εκδώσω χρήμα διότι η Κεντρική Τράπεζα δεν έχει δικαίωμα να εκδώσει χρήμα, όμως, εκδίδει τώρα εικονικό- πλασματικό χρήμα για να ενισχύσει τη ρευστότητα, παρόλο ότι, υπάρχει κίνδυνος πληθωρισμού, δηλαδή απεδέχθη ενδεχόμενες πληθωριστικές πιέσεις επειδή «έβαλε μπρος τη μηχανή» παραγωγής χρήματος για να διευκολύνει τη ρευστότητα, επομένως αυτό θα έπρεπε να το κάνει 10 χρόνια πριν, η Ευρωπαική Τράπεζα και η Ελλάς.

      Άρα, επαναπατρισμός του δημόσιου χρέους, σημαίνει πολιτική διαπραγμάτευση μαζί τους, δηλαδή ή όπως διαφαίνεται, να επαναδιαπραγματεύεται η Ελλάς με την Ευρωζώνη τις συνθήκες και τους όρους με τους οποίους δέχτηκε, άνευ όρων, να μετατρέψει την κυβέρνησή της, σε κατοχική κυβέρνηση και τους Υπουργούς σε μεταφραστές της Τρόικας και να επιμηκύνει σε βάθος χρόνου την αποπληρωμή, δεδομένου ότι και η Ευρώπη θα δεχτεί ότι ένα τμήμα του δημοσίου χρέους, το οποίο πρέπει να είναι της τάξεως του 50 ή 70% είναι αναγκαίο να διαγραφεί, όπως τούτο, έκανε η Ουκρανία το Πακιστάν, η Ισλανδία καθώς και το Μεξικό, σε συνομιλία με το Δ.Ν Τ, την Ευρωπαική Ένωση και με άλλους χρηματοδοτικούς οργανισμούς.

      Ως εκ τούτου, βάσει τα ανωτέρω και σε κάθε περίπτωση, η Ελλάς να διαμηνύσει ευθαρσώς ότι «δε θα πάρετε τα υπόλοιπα λεφτά» καθότι ούτως ή άλλως τα έχετε πάρει, ήδη, λόγω των κτηνωδών τοκοχρεολυσίων που μας έχετε επιβάλλει και επομένως, ήδη, αυτά που μας έχετε πάρει αθροιστικά, είναι, αρκούντως ικανοποιητικά, για την αποπλήρωση του κεφαλαίου, συν του γεγονότος, πως αυτή η ληστρική εκμετάλλευση, απάδει προδήλως, της αρχής της χρηστής τοκοφορίας που απαιτείται να διέπει την παρούσα σχέση με το Δ.Ν.Τ.

Διαβλέπετε κοινωνική αναταραχή εφεξής, ως αντίδραση στα επαχθή οικονομικά μέτρα, από τον κόσμο ο οποίος, πράγματι, παρακολουθεί αποσβολωμένος την καταιγιστική εξέλιξη των τεκταινομένων. Πιθανή κοινωνική ανάφλεξη θα κλυδωνίσει συθεμέλως το υπάρχον παραπαίον πολιτικό σύστημα;

      Ηδη ο ελληνικός λαός στο σύνολό του, εδώ και έξι (6) μήνες, μα ειδικότερα το 40% το οποίο επλήγη ευθέως από την κρίση, το οποίο, καίτοι, αποτελεί, εκ των ών ούκ άνευ, το οικονομικά ασθενέστερο και πενόμενο εκείνο στρώμα, του (Ελληνικού λαού), δείχνει μια εκπληκτική πολιτική ωριμότητα και με την ηπία στάση του, βοηθάει κατ’ουσίαν τη σημερινή κυβέρνηση. Εντούτοις, εν προκειμένω, το αντικειμενικό στοιχείο της ανοχής, έγκειται προφανώς, στο ότι «τρώμε» ακόμα από τα έτοιμα της παραοικονομίας, τα οποία είναι το 30 με 40% του Α.Ε.Π, μολονότι πως αυτά, εν γνώσει μας, νομοτελειακώς θα εκμηδενιστούν από το χειμώνα.

      Ως εκ τούτου, η παρούσα Ελληνική Κυβέρνηση πρέπει να προλάβει τα γεγονότα, να επιδιώξει αναδιάταξη της κοινής προσπαθείας, λ.χ με διεύρυνση του Κυβερνητικού σχήματος, ζητώντας μεταξύ άλλων όπως και από το καταρρέον «δι-συμμοριακό» υπάρχον πολιτικό σύστημα, τη συμμετοχή «έγκυρων» προσωπικοτήτων που απολαμβάνουν της έξωθεν καλής μαρτυρίας, συμπεριλαμβανομένης και της Αριστεράς στην κοινή αυτή προσπάθεια διαχείρισεως της κρίσης.

      Σε καμία περίπτωση το Λ.Α.Ο.Σ δεν επαρκεί, όπως συμβαίνει σήμερα, τουναντίον, συνιστά μια καθόλα αναξιόπιστη κυβερνητική οιονεί διεύρυνση.

      Επομένως, η σημερινή κυβέρνηση πρέπει να αποταθεί στην Αριστοτελική κοινωνία των πολιτών και να εύρει πολίτες οι οποίες έχουν, κατά το μάλλον ή ήττον, εγνωσμένη αφθαρσία να αναλάβουν καίριους τομείς, όχι κατ’ανάγκη συναφής με την οικονομία.

      Είναι επιτακτική ανάγκη, να επιδειχθεί η δέουσα βαρύτητα στον πολιτισμό προσηκόντως. Εννοώ πως ένας ιχθυέμπορος δεν μπορεί να είναι Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, αυτή η ανεκδιήγητη χυδαιότης που τελείται για αμιγώς οικονομίστικους λόγους, πρέπει αυτόχρημα να αρθεί.

      Ένας ιχθυέμπορος όμως, βεβαίως δύναται να είναι Υπουργός Πολιτισμού, εάν έχει αποδείξει, εν τοις πράγμασι και δια της τεκμηριώσεως, π.χ έχοντας γράψει 3.500 με 5000 χιλιάδες σελίδες για τον Ελληνικό Πολιτισμό, ανεξαρτήτως της ιχθυεμπορικής δραστηριότητας.

      Τώρα, επειδή είσαι, απλώς, ιχθυέμπορος και τυγχάνεις «κολλητός» του ανεπαγγέλτου «Γιωργάκη» δεν αποτελεί ισχυρό επιχείρημα, όταν καλείσαι να διαχειριστείς τον Ελληνικό Πολιτισμό, ο οποίος εν σχέσει με τις Δυτικές κοινωνίες, λόγω πλούτου και βάθους στο χρόνο, θα έπρεπε να υπήρχαν 5 Υπουργοί στο σύνολό τους.

      Επίσης αυτή η χυδαία ενσωμάτωση του Τουρισμού, επειδή αποκλειστικά και μόνο «πουλάει», φερ’επείν, ο Κανών του Πολυκλήτου και ο έφηβος των Αντικηθύρων, είναι απαράδεκτη κατάσταση και πρέπει να διαχωριστούν εμφανώς. Άλλο πολιτισμός και άλλο τουρισμός.

      Εγώ προτείνω για Υπουργό Πολιτισμού, δύο πρόσωπα, αμφότεροι, εξίσου, λαμπροί διαχειριστές, τον Άγγελο το Δεληβοριά, τον επί χρόνια, διευθυντή στο Μουσείο Μπενάκη, ο οποίος έχει κάνει θαύματα καθώς επίσης και την πρώην Έφορο και Διευθύντρια του Βυζαντινού Μουσείου Θεσσαλονίκης, την κα. Αναστασία- Τασούλα- Τρούφα.

      Άρα σε κάθε περίπτωση, πρέπει να έχεις ασχοληθεί ενδελεχώς με τον Ελληνικό Πολιτισμό για να αναλάβεις την περίοπτη θέση του Υπουργείου Πολιτισμού. Σε κάθε περίπτωση απαιτούνται, 5000 χιλιάδες σελίδες, ή αντίστοιχη τεκμηρίωση, ότι έχω ασχοληθεί με τον Ελληνικό πολιτισμό, όπως να έχεις λαξεύσει 5000 τόνων μαρμάρων, να έχεις τραγουδήσει «το νύχτωσε χωρίς Φεγγάρι» με έναν τρόπο σπαρακτικό, να ξέρεις την ειδοποιό διαφορά, ανάμεσα, στο βαρύ πλάγιο του δευτέρου και στα τρία τέταρτα, να μπορείς να επισημάνεις ποια είναι η διαφορά στο Η-Λ της Ηλιάδος σχετικά με τα αναφερόμενα στην έριδα και στο απόσπασμα του Μακρυγιάννη, αναφορικά με τους καβγάδες για το εμφύλιο πόλεμο κτλ, άλλως πως θα κάνεις ελληνικό πολιτσιμό.Τώρα λοιπόν, που είμαστε μεταξύ μας και δε μας ακούει κανείς η διαφορά μεταξύ της Ηλιάδας και του Μακρυγιάννη είναι η ακόλουθη εξής : κ α μ ί α δ ι α φ ο ρ ά μεταξύ των. Αυτό όμως για να το πείς, πρέπει να ασχολείσαι 50 χρόνια με τη μελέτη και όχι να είσαι απλός ένας «κοσμικός ιχθυέμπορος».

      Επίσης επιτάσσεται εγώ να αναλάβω επικεφαλής των εκδόσεων των σχολικών βιβλίων, διότι έχει περισσέψει η «μαλακία» μαζί με άλλους δέκα που εγώ θα επιλέξω...

      Ωσαύτως, προτείνω ακόμη ως λυσσιτελές μέτρο, αυτό που έκανε η Αθηναϊκή Δημοκρατία το 377 Π.Χ. Η Πνύξ, ήτοι η Εκκλησία του Δήμου, κάνει μια απογραφή, για να διαπιστώσει ποιοι είναι οι 1200 πιο πλούσιοι Αθηναίοι στους 25.000 πολίτες, προερχόμενοι και από τις 10 υπάρχουσες φυλές. Έπειτα τους χωρίζει σε 20 συμμορίες, 2 για κάθε φυλή, απαρτιζόμενη (η κάθε μία συμμορία), από 60 των πλουσιοτέρων πολιτών. Εν συνεχεία, η ηγεμονική Εκκλησία του Δήμου, επιβάλλει στις προαναφερθείσες συμμορίες, υποχρέωση καταβολής έκτακτης εισφοράς, κατ’έτος και έκτακτο φόρο για τις έκτακτες πολεμικές ανάγκες. Κατ’ανάλογη εφαρμογή, του διεξοδικώς εκτεθέντος μέτρου, στο σήμερα, δοθέντος ότι, η χώρα βυθίζεται ένεκα του οικονομικού χρέους και του δημοσιονομικού ελλείμματος, το ελληνικό δημόσιο καλείται να οργανώσει του συμμορίτες- πλουσίους, τηρουμένων των αριθμητικών αναλογιών, για έκτακτη εισφορά προς άρση της οικονομικής κρίσης.

Αναδημοσίευση από τον Τύπο Προαστείων - Ημερομηνία δημοσίευσης: 29-06-10

Διαβάστε περισσότερα......

Κυριακή, 27 Ιουνίου 2010

Όχι αοριστολογίες, κύριε Σαμαρά

Χρήστος Γιανναράς

Ο πρόεδρος του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας Αντώνης Σαμαράς, στην «Πολυθεματική Προσυνεδριακή Συνδιάσκεψη» του κόμματός του (6 Ιουνίου 2010) φιλοδόξησε να καθορίσει την «ιδεολογία» του πολιτικού αυτού σχηματισμού: Ποιες «ιδέες» προτείνει στο κόμμα του «σαν ματογυάλια με τα οποία βλέπουμε και κρίνουμε την πολιτική», ποιες «αρχές» προκρίνει, ποια «πυξίδα» και «χάρτη», δηλαδή ποιον πολιτικό προσανατολισμό, ποιους κοινωνικούς στόχους.

Ομολόγησε με τόλμη και ευθύτητα την απουσία ιδεολογίας, το θεωρητικό κενό της πολιτικής του κόμματος στο οποίο αρχηγεύει. Ερμήνευσε το κενό ως στρατηγική, κάποτε, επιλογή: η Ν.Δ. προτίμησε «για πολλά πολλά χρόνια» να είναι «κόμμα πολυσυλλεκτικό». Φιλοδοξούσε να κερδίσει την ψήφο πολιτών κάθε ιδεολογικής προέλευσης που θα εκτιμούσαν τη «διαχειριστική» ικανότητα της Ν.Δ.

Απέδωσε ο κ. Σ. τη στρατηγική αυτή επιλογή σε μια προκατάληψη - ηττοπαθή παραδοχή: Οτι «στην Ελλάδα κυριαρχεί κατά 60% η Αριστερή και η Κεντροαριστερή Ιδεολογία». Επομένως η Ν.Δ. μπορούσε να κατακτήσει την εξουσία μόνο ξεγελώντας ή κολακεύοντας αριστερούς ψηφοφόρους. Αντιτάσσει ο κ. Σ. σε αυτή την ηττοπαθή προκατάληψη τη βεβαιότητά του για τον δυναμισμό που διεγείρει σε ένα κόμμα η πίστη σε δική του ιδεολογία. Οπως και τη διαπίστωση της αλλαγής - στροφής προς τα δεξιά κόμματα που παρατηρείται διεθνώς σήμερα.

(Αγνοεί ή αποσιώπησε ο κ. Σ. ότι το πρώτο στην Ελλάδα κόμμα που καυχήθηκε για τον χαμαιλεοντισμό του «πολυσυλλεκτικού» χαρακτήρα του ήταν ο σοσιαλεπώνυμος παπανδρεϊσμός – περιέλαβε στο ψηφοδέλτιό του από τον Μάρκο Βαφειάδη ώς τον Ανδρέα Ανδριανόπουλο και τον Στέφανο Μάνο. Και στις πολυσυλλεκτικές φιλοδοξίες, όπως και σε πάμπολλα άλλα αμοραλιστικά τεχνάσματα, η Ν.Δ. παθητικά μιμήθηκε, «χωρίς αιδώ και λύπην», το ΠΑΣΟΚ. Ο «πολυσυλλεκτικός» χαρακτήρας ήταν η πιο απροκάλυπτη ομολογία και των δύο αυτών κομμάτων ότι δεν πιστεύουν σε τίποτα, έξω από την ηδονή της εξουσίας).

Ηταν πάντως θετικό βήμα η απόπειρα του κ. Σ. να θέσει πρόβλημα ιδεολογικής ραχοκοκαλιάς στο εκ γενετής ασπόνδυλο ιδεολογικά κόμμα της Ν.Δ. Πρέπει να επαινεθεί η τόλμη του, αλλά προκαλεί απορία ο επιφανειακός και ρητορικός τρόπος που έθεσε ένα τόσο νευραλγικό πρόβλημα η προσυνεδριακή του ομιλία.

Για να εξασφαλιστεί στοιχειώδης σοβαρότητα προβληματισμού, ήταν απαραίτητες εκ μέρους του κάποιες «οριστικές» (ορισμών) διασαφήσεις: Γιατί αντιδιαστέλλει τη Ν.Δ. προς τα κόμματα της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς: τη θεωρεί «δεξιό» κόμμα κατά την ετικέτα ή λόγω της πολιτικής που άσκησε και που επαγγέλλεται; Ποιο είναι για τον κ. Σ. το καταγωγικό και σε διεθνή χρήση νοηματικό περιεχόμενο της λέξης «Δεξιά»; Υπήρξε ποτέ στην Ελλάδα (και υπήρχαν προϋποθέσεις να υπάρξει) κόμμα της «κλασικής» Δεξιάς; Ποια γνωρίσματα συγκροτούσαν την πολιτική ταυτότητα του άλλοτε «Λαϊκού» κόμματος, της αντιβενιζελικής παράταξης; Είχαν σχέση με την καπιταλιστική Δεξιά αυτά τα γνωρίσματα; Η Ν.Δ. δεν είναι το κόμμα που απάλλαξε την Ελλάδα από τη βασιλεία;

Ανάλογα ερωτήματα όφειλε να θέσει ο κ. Σ. για το τι σήμαινε και τι σημαίνει «Αριστερά» και «Κεντροαριστερά» στην Ελλάδα – να διασαφηνίσει προς τι ακριβώς αντιδιαστέλλεται το κόμμα του: Αν οι «Δεξιοί» εδώ δεν είχαν ιδέα για τις θέσεις του Ανταμ Σμιθ, το Ρικάρντο και του Μπένθαμ, μήπως είχαν οι «Αριστεροί» ιδέα (οι απλοί άνθρωποι της θυσιαστικής Αριστεράς) για τις θέσεις του Μαρξ και του Ενγκελς;

Με αδιευκρίνιστο το πεδίο της σημαντικής των λέξεων, αλλά και της ιδιαιτερότητας του ιδεολογικού τοπίου στην Ελλάδα, η επαινετή απόπειρα του κ. Σ. να προσφέρει ιδεολογία στο κόμμα του, να του αρθρώσει ραχοκοκαλιά, εκφυλίστηκε σε ρητορικές γενικότητες, σε συνθηματολογική κενολογία. Ο προσυνεδριακός λόγος του της 6ης Ιουνίου είναι, πραγματικά, μια οδυνηρή απογοήτευση.

Κηρύσσει ως ιδεολογική ιδιαιτερότητα - ταυτότητα της Ν.Δ. «τις ιδέες του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού». Θεωρεί το περιεχόμενο του όρου αυτονόητο για όλους και τις ιδέες που οριοθετεί, προφανέστατες. Αναλαμβάνει, λοιπόν, έναν φλύαρο ρητορικό εκθειασμό της «αυτονόητης» κενολογίας: «Οι ιδέες του Κ.Φ. εκφράζουν αυθεντικά την ελληνική κοινωνία» (θεωρεί περιττό να μας εξηγήσει: γιατί). «Είναι ανθρωποκεντρική ιδεολογία»! «Παραπέμπει στη διαφύλαξη του κοινωνικού κράτους». «Οι αρχές του είναι αρχές της Ελευθερίας, της Ανταγωνιστικότητας, της Δικαιοσύνης, της Ισονομίας, της Αξιοκρατίας...» – συνελόντι ειπείν: είναι ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός συνταγή που εξασφαλίζει πάσαν αρετή και πάσαν ευτυχία. Τα τέσσερα πέμπτα της ομιλίας του κ. Σ. αποτελούν κενολογία εξυμνητική αοριστιών και γενικοτήτων.

Κρίμα, αληθινά κρίμα. Τόλμησε να μιλήσει για το σημαντικότερο πρόβλημα της Ν.Δ. ο κ. Σ., το ιδεολογικό της κενό, την απουσία κοινωνικών στόχων, και είναι φανερό ότι δεν καταλάβαινε ούτε ο ίδιος για τι ακριβώς μιλούσε. Αν είχε καταλάβει, θα προσπαθούσε να μελετήσει, να σκεφτεί και να μας πει, πώς το σλόγκαν του «Κοινωνικού Φιλελευθερισμού», που του γυάλισε, μεταφράζεται - σαρκώνεται σε πολιτική πράξη, σε κομματικό πρόγραμμα. Ποιες ριζοσπαστικές αλλαγές στη λειτουργία της Οικονομίας συνεπάγεται ο Κ.Φ., τι θα μεταβάλει στο φοροεισπραχτικό σύστημα, στην οργάνωση των Ασφαλιστικών Ταμείων, στον τρόπο ελέγχου των δημοσίων έργων. Σε τι θα διαφέρει η διαχείριση της Οικονομίας με τις αρχές του Κ.Φ. από τη διαχείριση που άσκησαν οι υπόδικοι σήμερα στις συνειδήσεις κ. Αλογοσκούφης και Παπαθανασίου.

Πώς θα μεταφραστούν οι «αξίες» του Κ.Φ. σε θεσμούς αξιοκρατίας στη Δημόσια Διοίκηση, σε έλεγχο και καταξίωση της ανθρώπινης ποιότητας. Ποιες θεσμικές αλλαγές στον συνδικαλισμό θα εμπνεύσει ο Κ.Φ. ώστε να χαλιναγωγηθεί, με κοινωνικά κριτήρια, η κτηνώδης ιδιοτέλεια των συντεχνιακών εκβιαστικών διεκδικήσεων. Ποια συγκεκριμένα μέτρα εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης υπαγορεύουν οι αρχές του Κ.Φ., πώς θα ξαναγίνουν τα διαλυμένα σήμερα σχολειά κυψέλες μάθησης, αγωγής, μόρφωσης χαρακτήρα, και τα πανεπιστήμια τόποι σπουδής και έρευνας, όχι αρένες άγρας κομματικών ανδραπόδων.

Είναι επείγουσα ανάγκη να καταλάβει ο κ. Σ. ότι αν δεν διαφοροποιηθεί πολύ συγκεκριμένα από την αοριστολογία και τις γενικότητες της «επικοινωνιακής» υποκρισίας του ΠΑΣΟΚ και των προκατόχων του αρχηγών της Ν.Δ., είναι από τώρα καταδικασμένος σε διασυρμό και ατίμωση ασύγκριτα οδυνηρότερη από αυτήν Καραμανλή του βραχέος. Αν έχει ιδεολογία, να την πει προτείνοντας συγκεκριμένες θεσμικές αλλαγές, χειροπιαστή πολιτική πρακτική.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 27-06-10

Διαβάστε περισσότερα......

Παρασκευή, 25 Ιουνίου 2010

Η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Χρήστος Γιανναράς

Η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας φαίνεται να είναι το δόγμα που κατευθύνει την πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων εδώ στο χώρο της ανατολικής Μεσογείου, από την εποχή του Μέττερνιχ ως την εποχή του Κίσσινγκερ — τη δική μας εποχή. Το δόγμα αυτό μοιάζει να στηρίχτηκε πάντοτε σε έναν εξισορροπητικό συμβιβασμό ανάμεσα στη Ρωσία και τις δυτικές δυνάμεις: το γεωγραφικό κλειδί ελέγχου της περιοχής, τα Δαρδανέλλια, να βρίσκεται στα χέρια ενός τρίτου φορέα, που διατηρείται σχετικά ουδέτερος, αντλώντας πλεονεκτήματα και παροχές και από τα δύο στρατόπεδα.

Για να παραμένει ουδέτερος αυτός ο φορέας φαίνεται πως πρέπει να διατηρείται πάντοτε στην κατάσταση του «Μεγάλου ασθενούς». Οικονομική υπανάπτυξη, αναλφαβητισμός, όπιο και ηθική εξαθλίωση, πολιτική διαφθορά, είναι τα ενδημικά συμπτώματα αυτής της μεθοδευμένης ασθένειας. Και όταν οι κοινωνικές πιέσεις γίνονται περισσότερο εκρηκτικές, το φίμωτρο της στρατιωτικής δικτατορίας είναι η συμφέρουσα λύση και για τα δύο στρατόπεδα των Δυνάμεων.

Δοκιμασμένο και αποδοτικό το δόγμα της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν είναι δυνατό να υπονομευθεί για τους συναισθηματικούς και ανθρωπιστικούς λόγους που επικαλούμαστε συχνά οι Νεοέλληνες. Η ιστορική ύπαρξη του νεοελληνικού κρατιδίου που σχεδιάστηκε επιμελημένα στο χάρτη από τις Μεγάλες Δυνάμεις, είναι συνάρτηση του πανίσχυρου δόγματος. Και για χάρη του δόγματος το σχεδιασμένο κρατίδιο μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να θυσιαστεί, συνολικά ή μερικά — αρκεί να το απαιτεί η επιβίωση ή η εκτόνωση του Μεγάλου ασθενούς. Η δυναμική αναμέτρηση μαζί του και η ελπίδα για νίκη, όποτε αναφάνηκε, πνίγηκε μεθοδευμένα στο αίμα των Ελλήνων ή στο διχασμό τους, όχι δίχως τη συνεργία των Μεγάλων Δυνάμεων. Έτσι το όραμα της δυναμικής επιβολής του κρατιδίου στο χώρο όπου γεννήθηκε η φυλή και ο πολιτισμός μας, μοιάζει μονάχα συναισθηματισμός κατάλληλος για την παιδαγωγική των σχολικών εγχειριδίων.

Στην ουσία, η ιστορική μας μοίρα παίζεται αδιάκοπα στη σκακιέρα της ισορροπίας των Μεγάλων Δυνάμεων, και απαράβατος κανόνας του παιχνιδιού είναι το δόγμα της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ακόμα και η πλειοδοσία σε παραχωρήσεις προς τη Δύση ή και η ένταξη στην Κοινή Αγορά δεν είναι εύκολο να αναιρέσει το δόγμα. Εδώ η ένταξή μας στο αντιναζιστικό στρατόπεδο, στα χρόνια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, ακριβοπληρωμένη με το αίμα εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων, δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει στο σχεδιασμένο κρατίδιο ούτε μια ανάσα επέκτασης στη Βόρεια Ήπειρο ή στην Κύπρο.

 

Αυτά όλα δεν είναι μια «αντικειμενική» και κατοχυρωμένη ερμηνεία της Ιστορίας και του συσχετισμού των δυνάμεων, αλλά απλή υπόθεση και εικασία στα όρια της προσπάθειας που κάνουμε οι Νεοέλληνες να αποκρυπτογραφήσουμε την ιστορική μας μοίρα. Και σύμφωνα με αυτή την απλή υπόθεση, η ιστορική ύπαρξη του ελλαδικού κράτους είναι μια πορεία στην κόψη του ξυραφιού — και η κόψη λέγεται δόγμα της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η πιο αναπόδεικτη προέκταση αυτής της υπόθεσης είναι πως δεν θα μπορούσαμε ποτέ να υποκαταστήσουμε τους Τούρκους στο ρόλο του ουδέτερου φύλακα των «κλειδιών» της περιοχής. Ίσως γιατί δεν προσφέρουμε αρκετά εχέγγυα ουδετερότητας. Ή ίσως γιατί η Ελλάδα είναι μια ορθόδοξη χώρα και η Ρωσία μια ορθόδοξη χώρα — και η Ορθοδοξία είναι μια επικίνδυνη υπόθεση, ακόμα και σήμερα με τον στατιστικά βεβαιωμένο θρησκευτικό αποχρωματισμό και των δύο χωρών. Η δυτική ιστοριογραφία έχει διδάξει όχι μόνο τους ευρωπαίους, αλλά ακόμα και τους νεοέλληνες πολιτικούς ότι η Εκκλησία των Ορθοδόξων πρέπει να διατηρείται αποδυναμωμένη, κοσμικά εξευτελισμένη και πολιτιστικά ανίσχυρη.

Να ερμηνεύσουμε τον βαθύτατο ανθελληνισμό της δυτικής πολιτικής και την προκλητικά φιλοτουρκική τοποθέτησή της δεν είναι βέβαια εύκολο εγχείρημα. Και μοιάζει οπωσδήποτε χρησιμότερη η σπουδή της δικής μας στάσης απέναντι σε αυτά τα αμετακίνητα δεδομένα. Η απλή υπόθεση για τον πάντοτε ενδεχόμενο ακρωτηριασμό ή και αφανισμό της κρατικής μας υπόστασης μπορεί να είναι μια μόνιμη πηγή αγωνίας, ψυχολογικής αβεβαιότητας και σπασμωδικών αντιδράσεων. Αλλά μπορεί εξίσου να είναι αφετηρία για δυναμικούς μετασχηματισμούς στη ζωή του τόπου μας και για ζωτικές προοπτικές.

Οι ψευδαισθήσεις της ασφάλειας στενεύουν αφάνταστα τους ορίζοντες του ιστορικού μας βίου. Δεν ξέρουμε καν ποιοι είμαστε, έτσι που η δράση μας περιορίζεται στη φαινομενική και ψεύτικη σιγουριά των γεωγραφικών μας συνόρων. Δεν βλέπουμε τίποτε παραπέρα από τη στενότητα, την κακομοιριά και την ακαταστασία του μικρού μας καφενείου «η Ελλάς», όπου παίζουμε καρεκλιές ασταμάτητα, εκατόν πενήντα χρόνια τώρα, εξαντλώντας τον Ελληνισμό, με εγκληματική μυωπία, στα κεφάλια τα δικά μας και των κομματικών αντιπάλων μας. Ξεχνάμε ότι οι Μεγάλοι μας επέβαλαν σαν κέντρο του εθνικού μας βίου το Μωριά και σαν προθήκη των ουτοπικών βαυκαλισμών μας την Αθήνα — την ακίνδυνη και ρομαντική επανασύνδεση με την αρχαιοκλασική μας κληρονομιά. Το Βυζάντιο θάφτηκε, γιατί το Βυζάντιο είναι ο Ελληνισμός στην απέραντη κοσμοπολιτική διασπορά του. Αλλά η οικουμενικότητα του Ελληνισμού είναι τα πραγματικά όρια της ζωής μας, πέρα από τις ενεδρεύουσες Γιάλτες και την άθλια μοδιστρική της αυθαίρετης αυξομείωσης των γεωγραφικών συνόρων.

Δείχνουμε ανυποψίαστοι ότι ακόμα και για την υπεράσπιση αυτών των συμβατικών συνόρων, δηλαδή για την επιβίωση του κρατικού μας σχήματος, το μεγάλο μας όπλο είναι η οικουμενικότητα του Ελληνισμού, που κανένα δόγμα ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν μπορεί να την περιστείλει. Κι αυτό το ανεπίγνωστο όπλο (αν όχι περιφρονημένο και ανεκμετάλλευτο) θα μπορούσε να βαραίνει στην εξωτερική μας πολιτική ασύγκριτα περισσότερο από την αγορά των φάντομς και των τορπιλλακάτων. Έπρεπε να μπλοκαριστεί το αμερικανικό κοινοβούλιο με την κινητοποίηση των απόδημων Ελλήνων και να ανατραπούν οι πεισματικές προεδρικές η πενταγωνικές προθέσεις εξοπλισμού της Τουρκίας, για να αρχίσουμε να υποψιαζόμαστε τι χειροπιαστά αποτελέσματα μπορεί να έχει ο δυναμισμός που αντιπροσωπεύει η ελληνική διασπορά. Μια διασπορά ακόμα και ποσοτικά οικουμενική, και όμως τραγικά εγκαταλελειμμένη από το «εθνικό κέντρο», ασυχώρετα αναξιοποίητη και ναρκωμένη. Που σώζει ωστόσο την αυτοσυνειδησία της όσο υπάρχει ορθόδοξη εκκλησιά και λειτουργεί, από το Τόκιο ως το Σαν Φραντσίσκο και από το Γιοχάννεσμπουργκ ως το Όσλο.

 

Αλλά η οικουμενικότητα του Ελληνισμού δεν τελειώνει στα αριθμητικά μεγέθη της διασποράς. Ο Ελληνισμός είναι μια κληρονομιά ζωής και μια στάση ζωής μέσα στην οικουμένη, με ιστορικές δυνατότητες ασύγκριτα μεγαλύτερες από το κρατίδιο το σχεδιασμένο στο χάρτη. Αυτή η στάση που διαφοροποιούσε πάντοτε ποιοτικά τον «μέγα κόσμο» της ελληνικής διασποράς από τους Λακεδαιμόνιους της ελλαδικής αφασίας, έχει τις ρίζες της στο Βυζάντιο, στην ορθόδοξη εκκλησιαστική Παράδοση. Είναι ο «άλλος πόλος» του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού, του πολιτισμού της καταναλωτικής βαρβαρότητας και της ηθικιστικής λογικοκρατίας. Πνιγμένη σήμερα η ελληνική διασπορά μέσα σε αυτή τη βαρβαρότητα, στην υστερία του νεοπλουτισμού σώζει ωστόσο την αρχοντιά και την ευγένεια της καταγωγής της, γιατί χάρη σε αυτήν μπορεί και επιζεί και κατορθώνει τα ακατόρθωτα, ακόμα και για την οικονομική της ισχυροποίηση.

Σκεφθείτε λοιπόν μια ελλαδική πολιτική που θα αποφάσιζε να μεταθέσει την προτεραιότητα των στόχων του εθνικού βίου πέρα από τα ασφυκτικά όρια του συμβατικού μας κράτους, πέρα από την κόψη του τούρκικου ξυραφιού που κρατάνε απειλητικά στο λαιμό μας οι Μεγάλοι. Μια ελληνική πολιτική που θα έδινε προτεραιότητα, πριν και από τους εξοπλισμούς ή τουλάχιστον παράλληλα, στην παιδεία του γένους και στον πολιτιστικό δυναμισμό του και στον οργανικό φορέα αυτού του δυναμισμού που είναι η Εκκλησία. Μια πολιτική με πρώτο της μέλημα τη ζωντανή επαφή και τη συστηματική τροφοδοσία του Ελληνισμού της διασποράς, την ανάπτυξη και αξιοποίηση κάθε παραμικρού πυρήνα ελληνικής αυτοσυνειδησίας σε κάθε γωνιά της γης. Και όλα αυτά όχι με τη μυωπική στενότητα ενός κανταφικού εθνικισμού ή με τα κριτήρια του αδίστακτου χρησιμοθηρικού διεθνισμού των Εβραίων, αλλά με το ρεαλισμό της οικουμενικότητας που έχει από τη φύση της και την ιστορία της η ελληνική γλώσσα, η ελληνική Ορθοδοξία, ο χαρακτήρας του Έλληνα.

Πνιγμένοι στις στενόκαρδες και μυωπικές «εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις» μας δεν δείχνουμε να καταλάβαμε ποτέ ότι αυτή η γλώσσα που μιλάμε είναι ακόμα σήμερα η μόνη δυνατότητα που έχουν οι άνθρωποι να πουν τα ουσιώδη της επιστήμης και της φιλοσοφίας και να φωτίσουν τα αφετηριακά νοήματα της υπαρκτικής και ιστορικής τους αυτοσυνειδησίας, δίχως τον κίνδυνο των συμβατικών σχηματοποιήσεων με τις οποίες υπονόμευσε τον αρχαίο ελληνικό λόγο η δυτική σχολαστική παράδοση. Και έχοντας «κρατικοποιήσει» τη «θρησκεία» στο ελλαδικό κρατίδιο, δεν καταλάβαμε ποτέ ότι η λατρεία που τελείται στις ορθόδοξες εκκλησιές, σε κάθε γωνιά της γης, σώζει τον δικό μας χιλιόχρονο βυζαντινό πολιτισμό: κι αυτός ο πολιτισμός σημαίνει οχι μόνο εκπληκτικά φανερώματα ήθους και τέχνης, αλλά κυρίως μια καθολικότητα αλήθειας και μια στάση ζωής που ελευθερώνει τον άνθρωπο από το θάνατο και την απόγνωση.

Δεν φαίνεται να διερωτηθήκαμε ποτέ, γιατί οι λεγόμενες Μεγάλες Δυνάμεις δεν αρκούνται στην οικονομική και πολεμική τους ισχύ, αλλά προσπαθούν και ξοδεύουν για το χρησιμοθηρικό διεθνισμό της γλώσσας τους και τη διάδοση της παιδείας τους σε όλες τις χώρες και την ενίσχυση των ιεραποστολών τους. Και μεις αγνοούμε ακόμα και τις έτοιμες σφήνες που διατηρεί η ελληνική καθολικότητα στο ίδιο το κορμί του δυτικού κόσμου: Χώρια από τις αρχαιοκλασικές σπουδές που λίγο-πολύ τις έχουν οικειοποιηθεί οι Ευρωπαίοι, πόσοι από τους Έλληνες πολιτικούς γνωρίζουν έστω και κάτι ελάχιστο για τις κοινότητες των γηγενών Ευρωπαίων που έχουν μεταστραφεί στην Ορθοδοξία και που οι περισσότεροι ανήκουν στη δικαιοδοσία του ελληνικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Ή για τα ειδικά Κέντρα Βυζαντινών ή Πατερικών ή Λειτουργικών Μελετών, για τις έδρες Ορθόδοξης Θεολογίας στα δυτικά Πανεπιστήμια, για τα ειδικά περιοδικά που παρακολουθούν κάθε πτυχή της εκκλησιαστικής μας ζωής και σπουδάζουν την πνευματική μας Παράδοση, για τις εκπληκτικές προσπάθειες εκδόσεως των ελληνικών πατερικών κειμένων, για την ευρύτατη πια προβολή αλλά και χρήση των βυζαντινών Εικόνων στη λειτουργική ζωή της Δύσης.

Όλη αυτή η πελώρια ζύμωση — έτοιμη δυνατότητα μιας οικουμενικής διεύρυνσης του σημερινού Ελληνισμού — διαθέτει ταυτόχρονα και τους οργανωμένους φορείς για τη δυναμική της αξιοποίηση: Είναι τα ελληνικά Πατριαρχεία και πατριαρχικά Κέντρα, και οι ελληνικές Μητροπόλεις του εξωτερικού, και οι ορθόδοξες οργανώσεις νεολαίας, και οι οργανωμένες κοινότητες των αποδήμων και οι προσωπικότητες που στελεχώνουν τις ακραίες αυτές προφυλακές. Όχι για να υποταχθούν όλα αυτά στις σκοπιμότητες μιας κοντόφθαλμης κρατικής πολιτικής, αλλά για να υπηρετήσει η κρατική πολιτική την ευρύτητα της ζωής του οικουμενικού Ελληνισμού. Έλεγε κάποτε χαρακτηριστικά ένας Ιταλός πανεπιστημιακός Καθηγητής, ορθόδοξος ο ίδιος: «Η Ελλάς δια της Ορθοδοξίας μπορεί να κυριαρχήσει στον κόσμο• αλλά ποτέ η Ορθοδοξία δια της Ελλάδος». Τι σαφέστερο και σοφώτερο να μας πουν αυτοί οι άγνωστοι ή αγνοημένοι «δικοί μας»;

 

Στην απειλή των ποσοτικών μεγεθών δύναμης του γειτονικού μας Αττίλα και του δόγματος που εξασφαλίζει την ακεραιότητα της υπανάπτυξης και της βαρβαρότητάς του, οι Έλληνες δεν έχουμε ισχυρότερο όπλο να αντιτάξουμε —όπλο επιβίωσης— από την ιστορική μας ύπαρξη πέρα από γεωγραφικά σύνορα. Το έδειξαν οι Εβραίοι χειροπιαστά, πέρα από συναισθηματισμούς και ρητορείες: Ένας λαός μπορεί να επιβιώσει δίχως πολιτικά σύνορα, αν σαρκώνει δυναμικά μια αδιάκοπη υπόμνηση ή άξονα αναφοράς των πολιτιστικών και ποιοτικών προϋποθέσεων του καθολικού ανθρώπινου βίου. Αυτός ο ρόλος κάνει παντοδύναμο ένα λαό και εξευτελίζει τα δόγματα του ορθολογισμού των Μεγάλων.

Μάταιοι και αφελείς ρομαντισμοί, θα σκεφθεί ο ρεαλιστής αναγνώστης. Δεν κοιτάζεις γύρω σου, ταλαίπωρε επιφυλλιδογράφε, το επίπεδο και την πνευματική ποιότητα της ζωής του ανυποψίαστου τόπου; Πώς από ένα νάνο μπορούμε να περιμένουμε ανάστημα γίγαντα; Ποιά πολιτική μπορεί να σκοπεύσει στην ελληνική οικουμενικότητα; Η πολιτική που μετράει τον τόπο με ψήφους και οικονομικά συμφέροντα ή ξενόφερτες πανάκειες οικονομικών λύσεων και αδιαφορεί τραγικά για την ανθρώπινη ποιότητα τουλάχιστον στις θέσεις-κλειδιά του εθνικού βίου; Ή η πολιτική που αυτοσχεδιάζει κάθε φορά στο χώρο της Παιδείας, στον πυρήνα της εθνικής αυτοσυνειδησίας, με μέτρα και προγράμματα πάντοτε καταδικασμένα στο μαρασμό και την κακομοιριά; Ή ακόμα η πολιτική που αποδυναμώνει συνεχώς την Εκκλησία στηρίζοντας ό,τι πιο διαβεβλημένο και «φυτικό» στοιχείο ηγεσίας μπορεί να της είναι υποχείριο;

Αυτές οι αντιρρήσεις μπορεί να ανταποκρίνονται στην τραγική αλήθεια του τόπου μας. Αλλά υπάρχει και η άλλη, η κρυμμένη αλήθεια για την ελάχιστη ζύμη που ζυμώνει μυστικά το νεκρό φύραμα, η αλήθεια για το σπόρο του σιναπιού που τινάζει κάποτε απρόσμενα τον αμετακίνητο βράχο.

Από το βιβλίο (επιφυλλιδογραφία 1975-1977): Χρήστος Γιανναράς, Η νεοελληνική ταυτότητα, Εκδόσεις Γρηγόρη

Διαβάστε περισσότερα......

Πέμπτη, 24 Ιουνίου 2010

Αντιπαραθέσεις - Βάσσης - «Το στρατηγικό βάθος» του Αχμέτ Νταβούτογλου - 23 Ιουν 10

Ο καθηγητής κοινωνιολογίας και πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Βασίλης Φίλιας συζητά με τον φιλόλογο - συγγραφέα κ. Λαοκράτη Βάσση για το «Στρατηγικό Βάθος» του Αχμέτ Νταβούτογλου.

Σχετική αρθρογραφία / Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

  1. Βασίλης Φίλιας, Α. ΝΤΑΒΟΥΤΟΓΛΟΥ: «Το στρατηγικό βάθος» μιας μεγαλοϊδεατικής παράκρουσης, 13.6.10
  2. Άγγελος Μ. Συρίγος, Σχέδιο Ανάν, Οι κληρονομιές του παρελθόντος και οι προοπτικές του μέλλοντος, εκδ. Πατάκη

Διαβάστε περισσότερα......

Γιανναράς - Είμαστε σε κρίση. Έχουμε ελπίδα; - 26 Μαΐ 10

Ομιλία του Ομότιμου Καθηγητή Φιλοσοφίας κ. Χρήστου Γιανναρά στα πλαίσια ημερίδας που διοργάνωσε στις 26 Μαΐου 2010 στο Μεγάλο Αμφιθέατρο της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο τομέας Γενικής Οικονομικής Θεωρίας και Πολιτικής του τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Α.Π.Θ. με τίτλο: "Είμαστε σε κρίση. Έχουμε ελπίδα;".

Αναδημοσίευση από το Αντίφωνο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 24-06-10

Διαβάστε περισσότερα......

Τετάρτη, 23 Ιουνίου 2010

Γράμματα Σπουδάματα - Νιχωρίτης - Ο Αγ. Κοσμάς ο Αιτωλός και η παιδεία - 22 Ιουν 10

Ο δάσκαλος κ. Δημήτριος Νατσιός εξετάζει την παιδεία κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας και αναφέρεται στο έργο του Κοσμά του Αιτωλού, με καλεσμένο τον Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Βαλκανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας κ. Κωνσταντίνο Νιχωρίτη.

Διαβάστε περισσότερα......

Κοντογιώργης - «Μηχανισμοί» - «Συστήματα» καταδυνάστευσης και η επόμενη «μέρα» της κρίσης (Α' μέρος) - 16 Ιουν 10

Ο Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Παντείου Πανεπιστημίου, πρώην Πρύτανης, κ. Γιώργος Κοντογιώργης στο πρώτο μέρος της συζήτησης με το Αντίφωνο, μίλησε για τους δασκάλους του, την κομματοκρατία στο πολιτικό σύστημα, την ψευδεπώνυμη αντιπροσωπευτική δημοκρατία, την διαφοροποίηση του κράτους από το πολιτικό σύστημα, της πολιτικής από την εξουσία και του πολιτικού φαινομένου από τον τρόπο συγκρότησής του. Επίσης αναφέρθηκε στον Μάρξ, στον Αριστοτέλη στο Περικλή και στον Σόλωνα. Απάντησε στο "γιατί γράφει την Νεοτερικότητα με όμικρον", εξήγησε το πως εξελίχθηκε από περίοδο σε ιδεολογία, και ότι διάγει τα πρώτα της βήματα (μετά την φεουδαλική εποχή) σε αντίθεση με την Ελληνική ανθρωποκεντρική πορεία. Διασαφήνισε τον ρόλο εντολοδότη-εντολοδόχου, ελευθερίας-δικαιώματος, θεσμών και προσώπων-ηγετών και απόρησε με τον όρο πολιτική ευθύνη. Έθιξε τον ρόλο των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, της "κοινωνίας των πολιτών" και έφερε παραδείγματα για την ιδεολογικοποίηση της οικολογίας. Προσδιόρισε την ανθρωποκεντρική οπισθοδρόμηση της ελληνικής κοινωνίας για δήθεν πρόοδο και "εξευρωπαϊσμό" της και υπεραμύνθηκε του ρόλου της εκκλησίας του δήμου των πιστών.

Αναδημοσίευση από το Αντίφωνο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 23-06-10

Διαβάστε περισσότερα......

Ο εγχώριος εθνοφυλετισμός

Θεόδωρος Ι. Ζιάκας

Αναλύοντας την νεωτερική νοηματοδότηση της εθνικής ταυτότητας την προηγούμενη φορά1 διαπιστώσαμε ότι έχει δύο πόλους: τον εθνομηδενισμό και τον εθνοφυλετισμό. Παρατηρήσαμε ότι στο πλαίσιο της νεωτερικής αντίληψης μόνο ο εθνοφυλετισμός καλύπτει τις τρεις στερεότυπες παραδοχές της εθνικής ιδεολογίας (υπάρξεως, αξίας και αποκλειστικότητας). Αποδελτιώσαμε κατόπι τη ριζικά διαφορετική αντίληψη περί εθνικής ταυτότητας που κομίζει η προνεωτερική ελληνική παράδοση. Ας δούμε τώρα τι ακριβώς συμβαίνει επ’ αυτών στον σύγχρονο Ελληνισμό.

Ο σύγχρονος Ελληνισμός είναι ο νεωτερικός Ελληνισμός, δηλαδή η ταυτότητά του νοηματοδοτείται από τη νεωτερική παράδοση. Το γεγονός όμως ότι έχουμε προνεωτερική ιστορία χιλιάδων χρόνων κάνει τα πράγματα εξαιρετικά πολύπλοκα.

Η νεωτερική νοηματοδότηση κυριαρχεί, συναρθρωνόμενη όμως με τις προνεωτερικές παραδόσεις, με αποτέλεσμα να διαφοροποιείται κι αυτή η ίδια. Ο ελληνικός εθνομηδενισμός διαφέρει από τον δυτικό, όπως επίσης κι ο ελληνικός εθνοφυλετισμός. Η γενική διάταξη της επιρροής τους αναπαράγεται βέβαια και εδώ: ο πρώτος είναι κυρίαρχος και ο δεύτερος έξω από τα κέντρα της πολιτικής και ιδεολογικής κυριαρχίας.

Ας αφιερώσουμε τη σημερινή συνάντηση στον ελληνικό εθνοφυλετισμό, όπως εμφανίζεται σήμερα.

1. Η ψευδώνυμη εθνικοποίηση

Δεν έχουμε μια «καθαρή» εισαγωγή της νεωτερικής παράδοσης, μια ανόθευτη αποδοχή του νεωτερικού κοσμοπολιτισμού και εθνοφυλετισμού. Η εισαγωγή υπακούει στον νόμο της μισγάγγειας των παραδόσεων, -στην αμοιβαία αλλοίωση, την κακεκτυπία του εισαγόμενου και την αλλοτρίωση του κυριαρχούμενου. Η εισαγωγή της νεωτερικής παράδοσης και οι μορφές συνάρθρωσής της με τις ντόπιες παραδόσεις, είναι ένα πρόβλημα που μόλις τελευταία έχει αρχίσει να ερευνάται. Μπορούμε να κάνουμε τρεις σχετικά διαφωτιστικές παρατηρήσεις, χωρίς να επεκταθούμε σε ιστορικές λεπτομέρειες.

Η πρώτη αφορά τη βίαιη απόσπαση της ελλαδικής Εκκλησίας από τη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου και την ανακήρυξή της σε «αυτοκέφαλη». Αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ δεν είναι αν η αυτονόμηση ήταν «σωστή» και «νόμιμη», ή όχι, αλλά το γεγονός ότι η «εθνικοποίηση» της ελλαδικής Εκκλησίας, που επετεύχθη με τον τρόπο αυτό, ήταν ψευδώνυμη. Η ανακήρυξη του «αυτοκεφάλου» συνοδεύτηκε από ένα κύμα θρησκευτικού αφελληνισμού (εκδυτικισμού), που σάρωσε κάθε τι που θύμιζε παραδοσιακή ελληνική Ορθοδοξία. Η «εθνικοποίηση» εξόρυξε τις όποιες οικουμενικές κεραίες είχε αφήσει στην ελληνική θρησκευτικότητα η μακρά νύχτα της τουρκοκρατίας, προκαλώντας σοβαρότατη πνευματική αλλοίωση, στον ίδιο τον πυρήνα της εθνικής αυτοσυνειδησίας. Η παράδοξη «ταύτιση» Ελληνισμού και χριστιανισμού, το ιδεολόγημα του «ελληνο-χριστιανισμού», οι εθνικο-θρησκευτικοί χιλιασμοί, που όλα μαζί κρυσταλλώθηκαν στην εθνοφυλετική νοηματοδότηση της νεωτερικής μας θρησκευτικότητας, με εφιαλτικά πρακτικά συμπαρομαρτούντα την ευλογία των όπλων του Εμφυλίου από την ελλαδική εκκλησιαστική Ιεραρχία, θα ήταν αδιανόητα δίχως τις βαθιές αυτές αλλοιώσεις. Δεν θέλουμε να πούμε πως η πατριαρχική εκκλησιαστική διοίκηση θα ήταν ή όχι καλύτερη από την ελληνική. Μένουμε στην ιστορική διαπίστωση ότι ο αφελληνισμός έγινε στο όνομα της εθνικοποίησης.

Η δεύτερη παρατήρηση αφορά την εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου καταδίκη του εθνοφυλετισμού (1872). Τούτο είναι ένα στοιχείο σημαντικό, καθώς μας κάνει το μόνο (απ’ όσο ξέρω) σύγχρονο έθνος που έχει στο ενεργητικό του μια επίσημη καταδίκη του νεωτερικού εθνοφυλετισμού. Η καταδίκη αυτή ήταν πράξη αντίστασης στην απομάκρυνση των βαλκανικών λαών από το οικουμενικό πνεύμα της Ορθόδοξης παράδοσής τους. Ήταν κριτική στην εθνικιστική τους αλλοτρίωση. Βεβαίως ήταν πράξη με συμβολική απλώς σημασία. Δεν κατόρθωνε να αναδείξει με έναν ολοκληρωμένο τρόπο την αντιφυλετική και συγχρόνως την αντικοσμοπολίτικη (αντι-εθνομηδενιστική) αντίληψη της Ορθόδοξης παράδοσης. Ούτε θεμελίωνε μια παρέμβαση στα βαλκανικά δρώμενα ικανή να αρθεί πάνω από τη σύγκρουση ελλαδικού και βουλγαρικού εθνικισμού. Η συνοδική καταδίκη του εθνοφυλετισμού έχει τη σημασία της, ιδιαίτερα σήμερα που η Δύση θέλει να θεωρεί ως πηγή του σερβικού ή του ελληνικού εθνικισμού την Ορθοδοξία.

Η τρίτη παρατήρηση αφορά την εμφάνιση και την κυριαρχία στον ελλαδικό χώρο, δύο εισαγόμενων πολιτικο-θρησκευτικών ρευμάτων, που δίχασαν βαθιά την ελλαδική κοινωνία, ως τις μέρες μας. Το ένα ρεύμα, εμφορούμενο από ευσεβιστικό μεταρρυθμιστικό πνεύμα, συνδέθηκε στενά με το καθεστώς της Προστασίας. Πυρήνας του οι λεγόμενες «παρεκκλησιαστικές οργανώσεις». Το άλλο ρεύμα, συνοψίζοντας κολεκτιβιστικά/κρατιστικά χιλιαστικά οράματα, συνδέθηκε με τη σοβιετική επιρροή και συγκροτήθηκε σ’ ένα εξ ίσου ισχυρό κομμουνιστικό κίνημα. Το πρώτο εκβάλλει στον εθνοφυλετισμό. Το δεύτερο στον προλεταριακό διεθνισμό, τη μαρξιστική αυτή εκδοχή εθνομηδενισμού. Η διεθνιστική ρητορική δεν εμπόδισε, βέβαια, αυτόν τον τελευταίο να γίνει το όχημα μιας δεύτερης μορφής εξάρτησης και εθνικής αλλοτρίωσης. Τα δύο αυτά ρεύματα πόλωσαν βαθιά τη νεοελληνική κοινωνία. Ο παρατεταμένος και πολύμορφος εμφύλιος πόλεμος, στον οποίο έριξαν τον τόπο, κατέστρεψε σχεδόν όλα τα επιτεύγματα της νεοελληνικής αναγέννησης. Ανέσκαψε τα ίδια τα θεμέλια του νεώτερου Ελληνισμού.

Όλα αυτά παρήλθαν, αλλά οι συνέπειές τους έμειναν. Ανάμεσα στις ιδεολογικές επιπτώσεις τους είναι και το ιδεολόγημα του αναδελφισμού, στους κόλπους του οποίου έχει καταφύγει ο εγχώριος εθνοφυλετισμός.

2. Είμαστε έθνος ανάδελφο;2

Η άποψη ότι είμαστε «έθνος ανάδελφο» διατυπώθηκε από τον τέως πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Χ. Σαρτζετάκη. Κατ' αρχάς φάνηκε σαν παραδοξολόγημα και προκάλεσε τα σκωπτικά σχόλια των εθνομηδενιστών. Αποδείχτηκε όμως στη συνέχεια ότι εκφράζει μια διαδεδομένη μαζική αίσθηση. Τη έχει επαναλάβει κατά καιρούς και ο Μίκης Θεοδωράκης.

Εννοιολογικά «ανάδελφος» είναι εκείνος που δεν έχει συγγενείς. Υοτίθεται ότι τα "ανάδελφα" έθνη είναι αυτά ακριβώς που δεν έχουν "συγγενείς" ("αδέλφια", "ξαδέλφια" ή ίσως και επιζώντες "γονείς"). Στην ιδιότητα του "αναδελφισμού" δίδεται μάλιστα ένα μόνιμο - διαχρονικό περιεχόμενο: Πάντοτε ήμασταν ανάδελφο έθνος. Τι αξία θα είχε η αναδελφοσύνη αν δεν ήταν μόνιμη ιδιότητα; Ο αναδελφισμός αναγορεύεται έτσι σε διαχρονικό χαρακτηριστικό της «Φυλής», -της ελληνικής εθνικής ταυτότητας.

Η πεποίθηση ότι είμαστε «έθνος ανάδελφο» υποβάλλει την ιδέα, ότι η παρατηρούμενη δυσκολία μας να βρούμε υποστηρικτές μεταξύ των διάφορων Δυνάμεων, είναι κάτι το λίγο πολύ "φυσιολογικό". Προσφέρει έτσι μια αρκετά βολική ερμηνεία για την πολύ κακή θέση των δύο σημερινών ελληνικών κρατών στη διεθνή κονίστρα. Βασίζεται όμως στο μπέρδεμα δυο διαφορετικής κατηγορίας στοιχείων: της "απομόνωσης" και της "έλλειψης συγγένειας". Δεν έχει ούτε κόκκο αλήθειας και συσκοτίζει την εθνική μας συνείδηση, που είναι αρκετά συσκοτισμένη και δίχως αυτό. Αλλά ας εξετάσουμε αναλυτικά το διπλό νοηματικό περιεχόμενο του αναδελφισμού: ότι δεν έχουμε συγγενείς κι ότι αυτό είναι διαχρονική σταθερά της ελληνικής ταυτότητας.

Υπάρχουν δύο τρόποι να εννοήσει κανείς τη "συγγένεια" μεταξύ των εθνών: Ο ένας είναι ο φυλετικός. Ο άλλος είναι ο πολιτιστικός. Η εθνική καταγωγή μπορεί να νοηθεί είτε ως βιολογική είτε ως πνευματική (πολιτιστική).

Για τη βιολογική καταγωγή έχουμε μιλήσει. Η κατανόησή της δεν παρουσιάζει προβλήματα γιατί βασίζεται στο οικείο σε όλους μοντέλο της αιματοσυγγένειας. Με την πνευματική όμως καταγωγή τα πράγματα δεν μοιάζουν τόσο απλά. Γιατί αν περηφανεύομαι ότι είμαι «παιδί» του Σωκράτη και του Περικλή, των μεγάλων Kαπαδδοκών και του Γρηγορίου του Παλαμά, είμαι (αν είμαι) παιδί "κατά χάριν", "εν πνεύματι". Όχι "κατά σάρκα". Άλλωστε αυτό θέλουμε να πούμε όταν αποκαλούμε «Πατέρες» τους αγίους μας: μας γέννησαν πνευματικά, είμαστε τα πνευματικά τους τέκνα. Τι ακριβώς σημαίνει τούτο το είδαμε στην πρώτη συνάντηση. Ας τονίσουμε εδώ την ανησυχητική αντίστιξη με τη «φυσικότητα»: Η πνευματική καταγωγή δεν είναι κάτι το "φυσικό". Το αυτομάτως δεδομένο. Το σίγουρο και κατασφαλισμένο. Είναι κατόρθωμα προσωπικής και συλλογικής δημιουργικής προσπάθειας. Ριψοκίνδυνη ελεύθερη επιλογή. Υπ' αυτή την έννοια το να είσαι Έλληνας γίνεται άθλημα. Φορτίο βαρύ. Ευεξήγητη συνεπώς η ανομολόγητη επιθυμία να το αποθέσουμε. Είναι «το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια που μου εξαντλεί τους αγκώνες και δεν ξέρω πού να το ακουμπήσω».3 Υπονοεί έναν ορισμό της ελληνικότητας εξαιρετικά άβολο, αφού δεν επιτρέπει να ξαπλώσει κανείς άνετα πάνω του.

Έπειτα από τις διευκρινήσεις αυτές ας περάσουμε τον αναδελφισμό από το κόσκινο των δύο κριτηρίων.

2.1 Το πολιτιστικό κριτήριο

Αν δεχθούμε ότι η εθνική συγγένεια είναι γεγονός πολιτισμικό, προσωπική και κοινοτική επιλογή πνευματικών προγόνων, θέμα συλλογικής συνειδήσεως, τότε υπάρχει εθνική συγγένεια μόνον εκεί όπου υπάρχει κοινότητα παραδόσεων (μίας τουλάχιστον). Αντιστρόφως: μπορούμε να πούμε ότι ένα έθνος δεν έχει καμιά συγγένεια με τα υπόλοιπα (είναι ανάδελφο) μόνο αν δεν έχει ούτε μία κοινή παράδοση με αυτά.

Αν μάλιστα είναι σωστή η θεωρία ότι τα έθνη είναι σχηματισμοί παραδόσεων, με κεντρική παράδοση και περιφερειακές παραδόσεις,4 τότε «αδελφά» είναι τα έθνη που έχουν κοινή κεντρική παράδοση. Αυτά που ανήκουν στην ίδια ιστορική μορφή οικουμένης, στην ίδια "οικογένεια" εθνών. Παράδειγμα: α) τα αραβικά έθνη, που έχουν κοινή κεντρική παράδοση το Ισλάμ, β) τα έθνη της Δυτικής Ευρώπης, που έχουν κοινή κεντρική παράδοση τον Διαφωτισμό, γ) τα έθνη της βυζαντινής «Κοινοπολιτείας», που είχαν ως κοινή κεντρική παράδοση την ελληνική Ορθοδοξία. Με βάση τη θεωρία αυτή όλα τα έθνη του σημερινού παγκόσμιου πολιτισμού, είναι «συγγενή», για τον λόγο ότι μετέχουν στην κυρίαρχη νεωτερική παράδοση. «Ανάδελφα» έθνη δεν υπάρχουν σήμερα.

Αλλά ας αφήσουμε τη δική μας θεώρηση κι ας δούμε την «αναδελφιστική» επιχειρηματολογία.

Αναφέρονται, ως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ανάδελφου έθνους, οι Εβραίοι. Τούτο θα ήταν αληθές μόνον εάν εκλαμβάναμε τη μακραίωνα απομόνωση, την αμοιβαία εχθρότητα και την κλειστότητα, σαν έλλειψη δεσμών πολιτισμικής συγγένειας. Υπάρχουν αδέλφια που σκοτώνονται μεταξύ τους ή δεν ανταλλάσσουν ούτε καλημέρα. Αυτό όμως δεν τα κάνει "ανάδελφα". Εφόσον χρησιμοποιούμε το πολιτιστικό κριτήριο το θέμα είναι να δούμε αν το συγκεκριμένο έθνος έχει ή δεν έχει κοινές παραδόσεις με άλλα έθνη. Πώς όμως θα μπορούσαμε να πούμε κάτι τέτοιο για τους Εβραίους, όταν πλήθος νεωτερικών εθνών, ιδιαίτερα τα προτεσταντικά, μετέχουν στην κεντρική παράδοση των Εβραίων (Παλιά Διαθήκη); Και κυρίως όταν η νεωτερική παράδοση κυριαρχεί στο σημερινό εβραϊκό έθνος-κράτος, αλλά και στο αμερικανο-εβραϊκό λόμπι;

Το ίδιο σκεπτικό εφαρμόζεται και σε μας. Εκτός από την Ορθοδοξία, που μας καθιστά συγγενείς με τα άλλα Ορθόδοξα έθνη, έχουμε και την κλασική ελληνική παράδοση, από την οποία εναβρύνεται ότι αντλεί όλη η Δύση τουλάχιστον. Σήμερα έχουμε κοινή με όλο τον κόσμο τη νεωτερική παράδοση. Αποτελεί τον άξονα των δύο κρατικών συγκροτήσεων του ελληνικού έθνους. Επιπλέον ανέκαθεν ήμασταν έθνος ανοιχτό στην πολιτιστική αλληλεπίδραση και αλληλοπεριχώρηση. Πήραμε και παίρνουμε από παντού. Αν επομένως κάποιος δεν δικαιούται να πει τον εαυτό του "ανάδελφο" είναι οι Έλληνες. Με βάση, λοιπόν, τον πολιτιστικό προσδιορισμό των εθνικών σχέσεων συγγένειας κάθε άλλο παρά "έθνος ανάδελφον" είμαστε.

Ας περάσουμε τώρα στην υποτιθέμενη διαχρονικότητα του αναδελφισμού.

Αν υποθέσουμε ότι σήμερα διαπιστώνονται κάποια στοιχεία που προσφέρουν ερείσματα στον αναδελφισμό, μήπως μπορούμε πράγματι να τα γενικεύσουμε και να αναγάγουμε τη μοναξιά μας σε στοιχείο μόνιμο, υπεριστορικό; («Μοναξιά ελληνική μου» κ.τ.τ.;). Όχι. Κατηγορηματικά όχι, γιατί υπάρχουν πριν απ’ όλα, τα χίλια χρόνια του Βυζαντίου. Το Βυζάντιο και πιο πίσω η ρωμαϊκή και η ελληνιστική εποχή, διαψεύδουν κάθε αναγωγή του "αναδελφισμού" σε διαχρονικό χαρακτηριστικό του Ελληνισμού.

Θα αντέτεινε ίσως κανείς ότι εκτός από το πολιτιστικό κριτήριο υπάρχει και η γλώσσα. Σίγουρα κανείς άλλος δεν μιλά ελληνικά. Δεν αποτελεί αυτό την καλύτερη τεκμηρίωση του αναδελφισμού;

Όχι. Διότι: α) Η ελληνική γλώσσα υπήρξε διεθνής, για μια πολύ μεγάλη ιστορική περίοδο (ελληνιστικοί και βυζαντινοί χρόνοι), οπότε η υποτιθέμενη διαχρονικότητα του αναδελφισμού δεν καλύπτεται (τότε ήμασταν «ανάδελφοι»;). β) Η ελληνική γλώσσα διασώθηκε κυρίως γιατί μια συγκεκριμένη παράδοση, η ελληνική Ορθοδοξία, κατέβαλε συστηματική προσπάθεια να τη διατηρήσει (και δεν αναφερόμαστε μόνο στα εκατοντάδες ελληνικά σχολεία που ίδρυσε ο Άγιος Κοσμάς). Το γλωσσικό κριτήριο ανάγεται, με άλλα λόγια, στο ευρύτερο πολιτιστικό κριτήριο, στο οποίο και στηρίξαμε την επιχειρηματολογία μας. γ) Και κυριότερο: Το γλωσσικό επιχείρημα το πολύ-πολύ να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η ελληνική γλώσσα, σε αντίθεση π.χ. με τις λατινογενείς γλώσσες, είναι μια ανάδελφη γλώσσα. Αυτό όμως δεν σημαίνει καθόλου ότι το ελληνικό έθνος είναι ανάδελφο. Κι ο λόγος είναι σαφής: η εθνική ταυτότητα δεν συμπίπτει με τη γλωσσική ταυτότητα.

Θα είχε κάποιο νόημα η έκφραση αν έλεγαν ότι είμαστε «γλωσσικώς ανάδελφοι», αλλά δεν το λένε.

2.2 Το φυλετικό κριτήριο

Το πολιτιστικό και το ιστορικό κριτήριο αφήνουν λοιπόν ξεκρέμαστη την περί αναδελφισμού ιδέα. Αλλά ας δούμε μήπως ο αναδελφισμός μπορεί να βρει ερείσματα στη φυλετική (ρατσιστική) νοηματοδότηση της εθνικής ταυτότητας.

Κατά τη εθνο-ρατσιστική θεωρία «συγγενή» μπορούν να είναι τα έθνη που έχουν κάποιο βαθμό φυλετικής επιμιξίας και «ανάδελφα» εκείνα που διατήρησαν "αλώβητη" τη φυλετική τους "καθαρότητα". Σύμφωνα με τη ρατσιστική αντίληψη είμαστε Έλληνες επειδή ανήκουμε σε μια ξεχωριστή και μάλιστα «εκλεκτή ράτσα», η οποία (παρά τις θεωρίες του "ανθέλληνος Φαρμεράϋερ") διατηρήθηκε "καθαρή", από τα βάθη της προϊστορίας ως τις μέρες μας.

Αν για την οικονομία της συζήτησης δεχθούμε ότι η ελληνική εθνική ταυτότητα είναι φυλετική τότε προκύπτει οπωσδήποτε ότι είμαστε «έθνος ανάδελφο»;

Για να απαντηθεί θετικά το ερώτημα πρέπει να συντρέχουν δύο προαπαιτούμενα: ένα θεωρητικό και ένα ιστορικό. Το πρώτο είναι να αληθεύει η θεώρηση του φυλετικού στοιχείου ως στοιχείου εθνικής συγγένειας, πράγμα που ισοδυναμεί με την αναγωγή του φυλετικού στοιχείου σε ουσία του έθνους. (Δεν μπορούμε να είμαστε «αδέλφια», ως προς την ουσία-φύση μας, αν έχουμε άλλη ουσία-φύση ο ένας και άλλη ο άλλος). Αληθεύει με άλλα λόγια μόνο αν μπορεί να σταθεί η εθνοφυλετική θεωρία, δηλαδή να καλύψει όλα τα σύγχρονα έθνη. Πράγμα όμως που δεν ισχύει, όπως δείξαμε5, αφού είναι απολύτως σίγουρο πως τα περισσότερα έθνη (αν όχι όλα) είναι μωσαϊκά φυλών. Το δεύτερο προαπαιτούμενο είναι να μην έχει παρατηρηθεί πουθενά και ειδικά στην πιθανολογούμενη περίπτωση, μια μετάλλαξη της εθνικής ταυτότητας, άσχετη με «φυλετική αλλοίωση».

Δεν θα αντιπαραθέσω στον φυλετικό αναδελφισμό τη βέβαιη επιμιξία μας με τα σλαβικά φύλα, κατά τον 6ο-7ο αιώνα, όταν οι σλαβικοί πληθυσμοί κατέκλυσαν τα Βαλκάνια και στον ελλαδικό χώρο αφομοιώθηκαν, όχι μόνο θρησκευτικά και πολιτιστικά, αλλά και γλωσσικά, από τους ελληνικούς πληθυσμούς. Θα επικαλεστώ ένα πιο εντυπωσιακό επιχείρημα: Υπολογίζεται ότι οι Έλληνες της κλασικής εποχής ήταν το 5% του πληθυσμού της Γης. Δηλαδή, με τα σημερινά δεδομένα, είχαν το πληθυσμιακό μέγεθος των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης.6 Να υποθέσουμε ότι ο πληθυσμός αυτός κατάντησε να είναι σήμερα μόλις δεκαπέντε εκατομμύρια, αντί διακόσια, λόγω φυσικού αφανισμού ή "υπογεννητικότητας"; Όχι βέβαια. Αν από πολιτιστική άποψη, όλα "πήγαιναν καλά" για τον Ελληνισμό, δηλαδή κατόρθωνε να τα βγάλει πέρα με τις χριστολογικές αιρέσεις στην Ανατολή και με τις πνευματολογικές στη Δύση, θα διατηρούσε και θα αύξανε το πληθυσμιακό του ποσοστό. Όλη η Ευρασία θα ήταν τότε «Ελλάς» ή μάλλον «Ρωμανία».

Οι Τούρκοι, που φουσκώνουν σήμερα από υπερηφάνεια για τον πληθυσμιακό όγκο τους, όταν ήρθαν από την κεντρική Ασία, ήταν ένας ασήμαντος αριθμός. Φούσκωσαν τρώγοντας Έλληνες. Εδώ βρίσκεται και ένα από τα συγκλονιστικότερα επιχειρήματα εναντίον της φυλετικής θεωρίας για το έθνος και καταρρίπτει τελείως το ιδεολόγημα του αναδελφισμού: Αν εμείς προσδιοριζόμαστε από μια ορισμένη φυλετική καταγωγή, τότε από την ίδια φυλετική καταγωγή προσδιορίζεται και το μεγαλύτερο μέρος των σημερινών Τούρκων. Από φυλετική άποψη είναι τουλάχιστον «αδέλφια» μας, αν όχι εντελώς «όμαιμοι» με μας. Πράγματι, όταν οι Τούρκοι ήρθαν στη Μικρασία ήταν μια χούφτα άνθρωποι, ενώ εμείς πληθυσμιακή υπερδύναμη. Εν συνεχεία οι Τούρκοι έγιναν πολλαπλάσιοι από μας. Να υποθέσουμε ότι κατόρθωσαν να σφάξουν το 90% των Ελλήνων; Απ' τα ιστορικά δεδομένα δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Απλώς οι δικοί μας αλλαξοπίστησαν. Τους έκανε Τούρκους όχι μια φυλετική αλλά μια ψυχική-πολιτιστική μετάλλαξη.

Όσο κι αν οι πληθυσμιακοί υπολογισμοί είναι χονδρικοί και επισφαλείς, θεμελιώνουν ωστόσο πολύ καλά το επιχείρημά μας, ανατρέποντας την άποψη ότι είμαστε έθνος ανάδελφο στο ίδιο της το γήπεδο, που είναι ακριβώς ο εθνοφυλετισμός.

Μπορούμε μάλιστα να επαυξήσουμε την πειστικότητα του επιχειρήματός μας, αποδεικνύοντας πως ούτε επί των Εβραίων είναι δυνατόν να ισχύει ο αναδελφισμός: Η εβραϊκή ταυτότητα είναι κατ' εξοχήν πολιτισμική και καθόλου φυλετική. Παραπέμπουμε τον αναγνώστη στο πολύ διαφωτιστικό επί τούτου βιβλίο του Άρθουρ Καίστλερ Η δέκατη τρίτη φυλή,7 από το οποίο προκύπτει ότι μέγα μέρος του σύγχρονου εβραϊκού έθνους, προέρχεται από τον προσηλυτισμό των Χαζάρων, ενός τουρκικού φύλου. Να λοιπόν που και οι Εβραίοι, οι πιθανολογούμενοι ως οι κατ' εξοχήν ανάδελφοι, μας βγαίνουν φυλετικά αδέλφια με τους φίλους μας τους Τούρκους.

Αλλά Έλλην φυλετικώς δεν σημαίνει τίποτα. Κάναμε όλη αυτή την αναδρομή στα φυλετικά επιχειρήματα για να δείξουμε ότι, ακόμα και αν στον "αναδελφισμό" προσδίδαμε φυλετικό περιεχόμενο, όπως κάνουν αυτοί που τον επικαλούνται, πάλι θα επρόκειτο για πελώρια ανοησία. Πώς θα μπορούσαμε να θεωρούμε τον εαυτό μας "ανάδελφο", όταν πάρα πολλοί γύρω μας είναι κομμάτια εκείνου του μεγάλου παλιού πληθυσμού που αυτο-αναγνωριζόταν ως ελληνικός;

2.3 Ο συνδυασμός κριτηρίων

Την περίπτωση τέλος, όπου το φυλετικό και το πολιτιστικό κριτήριο «συνδυάζονται» εκλεκτικά, δεν χρειάζεται να την εξετάσουμε σε βάθος. Διότι αν ισχύουν και τα δύο κριτήρια στον ορισμό της ουσίας του έθνους, τότε είναι αδύνατο να εξηγήσει κανείς πώς μπορεί να είμαστε ανάδελφοι έναντι των πολιτισμικά (νεωτερικά) αδελφών μας δυτικών, έναντι των πολιτισμικά (θρησκευτικά) αδελφών μας Σλάβων, αφ' ενός, και συγχρόνως έναντι των φυλετικά αδελφών μας Τούρκων, αφ' ετέρου.

3. Εθνική απομόνωση και εθνική αλλοτρίωση

Ο αναδελφισμός προβάλλει ως εύλογη ερμηνεία ενός αντικειμενικού γεγονότος: της διεθνούς απομόνωσης και ανυποληψίας του ελλαδικού κράτους. Πρέπει επομένως να διερευνηθεί και σε σχέση με το γεγονός αυτό.

3.1 Η απομόνωση

Η "απομόνωση", ως παρατεταμένη κατάσταση, είναι χαρακτηριστικό της νεώτερης ιστορίας του Ελληνισμού. Φαίνεται να αρχίζει με το λυκόφως του Βυζαντίου, να φτάνει στο απόγειό της κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και να συνεχίζεται με κάποιες διακυμάνσεις και διαλείμματα, ως τις μέρες μας. Στον 20ο αιώνα μπορούμε να καταγράψουμε, ως μέγιστα σημεία στην καμπύλη του φαινομένου, το 1922 (με την καταστροφή του μικρασιατικού Ελληνισμού), το 1974 (με την τουρκική εισβολή-κατοχή στην Κύπρο), και το 1991-93 (με τη δημιουργία "μακεδονικού" κράτους στα βόρεια σύνορά μας). Και τώρα8 με την πάνδημη διαφοροποίησή μας από τους δυτικούς «συμμάχους» μας στο θέμα της δαιμονοποίησης και καταστροφής των Σέρβων.

Παλιότερα αποδίδαμε την απομόνωσή μας είτε στην "περιουσιότητά" μας ως λαού και στον επακόλουθο "φθόνο" των ξένων, είτε στην αμάθεια και την αχρειότητά μας. Είχαμε, αφ' ενός μια πολύ μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας, καθώς συνυπολογίζαμε, στο σημερινό μας πυγμαίο ανάστημα, τα κολοσσιαία μεγέθη του κλασικού και του βυζαντινού Ελληνισμού. Πολλοί μάλιστα ήταν αυτοί που πίστευαν σε μια ειδική και έκτακτη μεσσιανική αποστολή του Νέου Ελληνισμού. Αποστολή βεβαίως που κανένα αντίκρισμα δεν είχε στο παρόν της νεωτερικής Ελλάδας. Από την άλλη πλευρά ήταν οι αντίπαλοι κάθε είδους ανυψωτικού φρονήματος. Οι διάφοροι κήρυκες του ραγιαδισμού. Μεγάλη Ιδέα από τη μια, Ψωροκώσταινα από την άλλη: οι δυο ακραίες απόψεις που οριοθετούσαν την απουσία εθνικής αυτοσυνειδησίας. Και οι δύο θέσεις ήταν καταστροφικές, γιατί δεν μπορούσαν να σταθμίσουν τις πραγματικές ιστορικές δυνατότητες του νεωτερικού Ελληνισμού.

Αλλά ας προσπαθήσουμε να δώσουμε κάποιο συγκεκριμένο περιεχόμενο στην έννοια της «απομόνωσης». Αν τα έθνη είναι σχηματισμοί παραδόσεων, με κεντρική παράδοση και περιφερειακές παραδόσεις και αν η κοινότητα κεντρικής παράδοσης μεταξύ διαφόρων εθνών διαμορφώνει μια συγκεκριμένη ιστορική μορφή οικουμένης, τότε μπορούμε να κατανοήσουμε το φαινόμενο της παρατεινόμενης απομόνωσης, μόνον ως εμπλοκή στον οικουμενικό μεταβολισμό του έθνους. Μόνον ως εμπλοκή στον οικουμενικό μεταβολισμό της κεντρικής του παράδοσης.

Το ελληνικό έθνος είναι, κατά τη βυζαντινή ιστορική περίοδο, το ηγετικό έθνος της ελληνικής οικουμένης, της κοινοπολιτείας των Ορθοδόξων λαών. Κεντρική του παράδοση είναι η Ορθοδοξία, η οποία αποτέλεσε, για αρκετούς αιώνες, τη θεμελιώδη παράδοση Ανατολής και Δύσης. Σταδιακά, από ένα σημείο και πέρα, η παράδοση αυτή ηττάται (για ανθρωπολογικούς κατά βάση λόγους) από τον Μωάμεθ στην Ανατολή κι από τον Καρλομάγνο στη Δύση, για να περιοριστεί μόνο στο ελληνικό έθνος και στα σλαβικά έθνη. Η άλωση της Πόλης και η Τουρκοκρατία, συμπίπτουν με την έναρξη μιας αναδίπλωσης της Ορθόδοξης παράδοσης στο κέλυφός της. Η Εκκλησία περιορίζεται έκτοτε στον εθναρχικό της ρόλο και διακόπτεται έτσι η μέσω αυτής οικουμενική λειτουργία του Ελληνισμού. Η γενική πτώση βιοτικού και πολιτιστικού επιπέδου και ιδιαίτερα του επιπέδου της εθνικής παιδείας, κατά τους σκοτεινούς αιώνες της δουλείας, επιδεινώνει την εμπλοκή αυτή. Η πλήρης εξάρθρωση της οικουμενικής διάστασης του Ελληνισμού συντελείται μετά την απελευθέρωση. Καθώς η εθνεγερσία καθοδηγείται πνευματικά από τη δυτικόφρονα διανόηση, η απελευθέρωση δρομολογεί το νέο ελληνικό κράτος σε πνευματική και πολιτική τροχιά δορυφορική γύρω από τα δυτικά κέντρα. Η κεντρική παράδοση του έθνους, με σταθμό τη Βαυαροκρατία, τίθεται στο περιθώριο, καθώς η εισαγόμενη νεωτερική παράδοση καταλαμβάνει τα κέντρα της εθνικής παιδείας. Ανάλογες διαδικασίες εκδυτικισμού συντελούνται και στα ομόδοξα σλαβικά έθνη και απολήγουν επίσης στην περιθωριοποίηση της κεντρικής τους παράδοσης, της Ορθοδοξίας. Ο κομμουνισμός, παρά την αντιδυτική ρητορεία του, είναι μια οξεία μορφή εκδυτικισμού, γιατί αντιπροσωπεύει τη μετάλλαξη του Ορθόδοξου κοινοτισμού σε κρατικό κολεκτιβισμό, μέσω της υπαγωγής του στην επιρροή του σοσιαλιστικού διαφωτισμού -της αριστερής πτέρυγας του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού.

Σ' αυτό το μακρο-ιστορικό πλαίσιο το πρόβλημά μας αναδεικνύεται επακριβώς όταν τεθούν τα εξής δύο ερωτήματα: α) Αν, μετά το Σχίσμα, η «απομόνωσή» μας, ως προς τη Δύση, ήταν απολύτως φυσιολογική, γιατί δεν ξεπεράστηκε αφ' ότου επικράτησε πλήρως η "ενωτική" παράταξη, αφ’ ότου προσδεθήκαμε στο άρμα της Δύσης και γίναμε πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης; β) Γιατί απομονωθήκαμε από τα έθνη της δικής μας οικουμένης, αφού και κείνα πήραν το δρόμο του εκδυτικισμού;

Τα ερωτήματα αυτά οδηγούν στη σχέση εθνικής απομόνωσης και εθνικής αλλοτρίωσης.

3.2 Η εθνική αλλοτρίωση

Η έννοια της εθνικής αλλοτρίωσης είναι ασαφής και συγκεχυμένη, επειδή δεν καλύπτεται από τις περί έθνους ιδέες που αντλούμε από τον νεωτερικό πολιτισμό. Μπορούμε όμως να της προσδώσουμε ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο αν χρησιμοποιήσουμε τη θεώρηση του έθνους ως δομής παραδόσεων.

Σύμφωνα με τη θεώρηση αυτή, εθνική αλλοτρίωση είναι εκείνη η κατάσταση πραγμάτων, όπου ηγετική παράδοση στον εθνικό σχηματισμό, δηλαδή η παράδοση που κατευθύνει την παιδεία του, δεν είναι η κεντρική του παράδοση, αλλά μια άλλη, μια περιφερειακή παράδοση. Η εθνική αλλοτρίωση είναι μάλιστα η εσωτερική όψη ενός πολιτιστικού ιμπεριαλισμού, όταν η κυρίαρχη περιφερειακή παράδοση συμβαίνει να είναι κεντρική παράδοση κάποιου άλλου ισχυρού εθνικού σχηματισμού.

Η εθνική αλλοτρίωση δεν αφορά, ωστόσο, την εν γένει κυριαρχία μιας περιφερειακής παράδοσης πάνω στην εθνική παιδεία, το κράτος και τους θεσμούς του, αλλά πρωτίστως πάνω στην παιδεία της κεντρικής εθνικής παράδοσης. Η παιδεία της κεντρικής παράδοσης του αλλοτριωμένου έθνους δεν ελέγχεται απ' αυτή την ίδια. Δεν κατευθύνεται από τα δικά της πρότυπα, αλλά από τα πρότυπα της εισαγόμενης ηγετικής παράδοσης. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το ειδικό περιεχόμενο της εθνικής αλλοτρίωσης.

Σαν χειροπιαστό παράδειγμα δίνεται η θεολογική παιδεία στη νεώτερη Ελλάδα. Ας το επαναλάβουμε κι εδώ: Ήδη από την εποχή των Βαυαρών δημιουργούνται στα ελληνικά πανεπιστήμια θεολογικές σχολές, σύμφωνες με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και με βάση την παραδοχή ότι και η Ορθόδοξη γνώση μπορεί να προωθηθεί με επιστημονικές-σχολικές μεθόδους. Έκτοτε οι ηγετικές θέσεις της ελλαδικής Εκκλησίας επανδρώνονταν συνήθως από αποφοίτους των σχολών αυτών, που πολλές φορές κομίζουν και τίτλους περαιτέρω σπουδών στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Τα κριτήρια της θεολογικής γνώσης καθορίζονταν από τους νέους αυτούς κατόχους της θρησκευτικής αυθεντίας. Σύμφωνα όμως με τα κριτήρια του «ελληνικού Ελληνισμού» αυτό το μοντέλο θεολογικής παιδείας δεν έχει καμιά σχέση με την Ορθοδοξία. Τα κριτήρια της γνησιότητας, στην κοινοτική σχέση με το παραδειγματικό επίπεδο (το επίπεδο των προτύπων/αξιών/ιδανικών), τα διασφάλιζε, σ’ αυτή την παράδοση, η ελευθερία δημιουργίας ειδικών κοινοτήτων, που σκοπό τους είχαν να καλλιεργήσουν και να βιώσουν την κοινοτική εμπειρία της αγιότητας. Οι εν λόγω κοινότητες ήταν τα μοναστήρια. Τα πρόσωπα που επάνδρωναν τις ηγετικές θέσεις της Εκκλησίας προέρχονταν από τις τάξεις των μοναχών. Οι μοναστικές κοινότητες ήταν τα ειδικά ερευνητικά κέντρα, όπου καλλιεργούνταν η ασκητική επιστήμη της «καλής αλλοίωσης» του υποκειμένου και πραγματωνόταν «κοινωνικά» το μυστήριο της μετοχής στην αγαπητική-προσωπική κοινωνία. Η «εργαστηριακή» αυτή («έξω από τον κόσμο»), ενσάρκωση του παραδειγματικού, είχε επινοηθεί ακριβώς για να μη χαθεί η επαφή με τα αυθεντικά κριτήρια της χριστιανικής εμπειρίας, πράγμα αλλιώς αναπότρεπτο στο οικουμενικό πολιτειακό περιβάλλον, με το οποίο είχε αναγκαστεί να συμβιβαστεί ο «εκκαθολικευμένος» χριστιανικός Ελληνισμός. Καμιά σχέση, λοιπόν, ανάμεσα στα κέντρα αυτά και στα σύγχρονα πανεπιστήμια. Δεν είχαν σκοπό να γεμίσουν την αριθμομηχανή του εγκεφάλου με πληροφορίες κατάλληλες για την αλλαγή (χρήση-κατάχρηση) του φυσικού κόσμου. Όσο για την αλλαγή του κοινωνικού κόσμου ήξεραν ότι είναι πιο δύσκολη από την αλλαγή του εαυτού και την προϋποθέτει. Ενδιαφέρονταν επομένως μόνο για γνώσεις και πρακτικές που επιτρέπουν την αυτοαλλαγή του ίδιου του «υποκειμένου της αλλαγής». Για τη γνώση των τρόπων που μπορεί η ανθρώπινη ψυχή να απαλλαγεί από τα πάθη της και να ενσαρκώσει τη θεωτική ταύτιση της ελευθερίας-αγάπης μέσα στην ιστορική κοινότητα. Θεολογικές γνώσεις που δεν βγαίνουν από ασκητική βίωση του ελευθερο-αγαπητικού κοινωνείν, είναι για την παράδοση αυτή χαλκός ηχών και κύμβαλον αλλαλάζον.

Κάνουμε την αναφορά αυτή όχι φυσικά για να «μειώσουμε» τις θεολογικές σχολές. Ούτε για να εξιδανικεύσουμε τους μεταμοντέρνους επικούρειους κήπους, που επαίρονται για «ορθόδοξα μοναστήρια». Η θεολογική σχολή είναι εντελώς απαραίτητη. Όχι ως φορέας θρησκευτικής αυθεντίας, αλλά ως μηχανισμός που κρατά ανοιχτή την προσπέλαση στα κείμενα και στα συμβολικά μνημεία της εκκλησιαστικής παράδοσης. Η αναφορά μας στη βαυαρική θεολογική παιδεία δείχνει πού βρίσκεται η ουσία της εθνικής αλλοτρίωσης, όταν την τοποθετούμε στις σχέσεις μεταξύ διαφορετικών παραδόσεων. Η απώλεια ελέγχου της κεντρικής μας παράδοσης πάνω στη δική της παιδεία, αλλοίωσε τον χαρακτήρα της, γιατί την απέκοψε από τις πρακτικές, με τις οποίες αυτή κρατούσε την «επαφή» με τα αυθεντικά της πρότυπα.

Υπ' αυτή τη συγκεκριμένη έννοια ο Νέος Ελληνισμός είναι ένας αλλοτριωμένος Ελληνισμός, γιατί η εθνική του παιδεία ελέγχεται από το νεωτερικό πνεύμα. Αναζητεί, η παιδεία του, την ιδεώδη ταυτότητα του Ελληνισμού στα Φώτα των νεωτερικών λύχνων, αποστρέφοντας το πρόσωπό της από το Ιλαρό Φως των δικών του παμμεγίστων φωστήρων. Ίσως μια τέτοια διατύπωση να μοιάζει υπερβολική και να θυμίζει παλιομοδίτικη ρητορεία. Είναι όμως σαφές ότι αυτό που μας χαρακτηρίζει είναι η άκριτη μίμηση των δυτικών προτύπων και η κομπλεξική απώθηση οποιουδήποτε στοιχείου τείνει να θυμίσει τα οικουμενικά πρότυπα του Ορθόδοξου Ελληνισμού. Μιλάμε για νοσηρή (επιφανειακή και κακέκτυπη) μίμηση, όχι απλώς του εκάστοτε δυτικού συρμού, αλλά των ουσιωδών του νεωτερικού τρόπου ζωής.

Είναι καίριο λάθος να αντιλαμβάνεται κανείς την εθνική αλλοτρίωση σαν απόκλιση από κάποιο εθνικό "δέον", σαν έλλειψη "εθνικοφροσύνης" (που μπορεί να αποκατασταθεί με "δηλώσεις"), ή σαν εγκατάλειψη της φολκλορικής ιδιορρυθμίας. Η εθνική αλλοτρίωση αναφέρεται στα ουσιώδη και άρα σε προβληματική θεμελίωση του εθνικού πολιτισμού, στην ίδια την κοινωνική οντολογία του.9

Όσους βλέπουν μια τέτοια θέση σαν υπερβολική ή ακόμα και απαράδεκτη, τους καλούμε να την πάρουν τουλάχιστο σαν γόνιμη πρόκληση. Μπορεί κανείς να δηλώνει Ορθόδοξος, αλλά ο τρόπος της σκέψης και της καθημερινής ζωής του, να έχει, στα ουσιώδη, μικρή μόνο, ή καθόλου, σχέση με την Ορθοδοξία. Στο κεφαλαιώδες αυτό ζήτημα δεν χωρούν αγνωστικισμοί, γιατί υπάρχουν τα κριτήρια που επιτρέπουν να ξεχωρίζει η ήρα από το στάρι, στο πεδίο των σχέσεων με τον εαυτό μας, με τον πλησίον και με την κοινότητα. Τα κριτήρια αυτά δεν σώζονται μόνο στα βιβλία, όπου στο κάτω κάτω μπορεί κανείς να τα ερμηνεύει κατά το δοκούν. Σώζονται ακόμη στο βλέμμα του απλού ανθρώπου, ο οποίος διατηρεί πάντοτε μέσα του, έστω και απωθημένα, τα διαχρονικά πρότυπα της Ρωμηοσύνης: το πρότυπο του αγίου, το πρότυπο του μάρτυρα, το πρότυπο του ηρωικού ανθρώπου. Τα κριτήρια υπάρχουν γύρω μας και μέσα μας και υποβάλλουν, αοράτως, τον καθένα στην «δια πυρός δοκιμασία», για να δείξουν τι πραγματικά είμαστε. Η άδοξη ιστορία του νεοελληνικού ευσεβισμού δεν έχει γίνει τυχαία το καταλληλότερο προπαρασκευαστικό μάθημα για την εισαγωγή στο νόημα της εθνικής μας αλλοτρίωσης.

Οι αρχαίοι έλεγαν κάτι ιδιαίτερα καίριο: «όστις παρορών τα της πόλεως τοις οθνείοις παπταίνει τούτον ουδαμού λέγω». Ακριβώς αυτό έχουμε πάθει. Παραβλέπουμε τα δικά μας πρότυπα. Προσπαθούμε να τα ξεχάσουμε και πιθηκίζουμε ό,τι μας έρχεται απ' έξω. Και βέβαια το «ουδαμού λέγω» πέφτει επί των κεφαλών μας σαν διαχρονική καταδίκη. Είμαστε "απομονωμένοι" πριν απ΄ όλα από τον ίδιο τον διαχρονικό εαυτό μας. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημά μας. Βρίσκεται στο βαθύτερο αυτό επίπεδο, όπου η εθνική απομόνωση και η εθνική αλλοτρίωση συνυφαίνονται και αναπαράγονται.

3.3 Ο Καραγκιόζης

Η άκριτη μίμηση, που βασίζεται στη συμπλεγματική απώθηση των οικείων προτύπων, είναι, ωστόσο, πάντοτε μια ατελέσφορη μίμηση10. Δεν είναι τυχαίο ότι παρά τις εναγώνιες προσπάθειες να εκδυτικιστούμε τίποτα το αξιόλογο δεν κατορθώσαμε.

Αποκτήσαμε ευρωπαϊκές φόρμες αλλά καθόλου το ευρωπαϊκό τους περιεχόμενο. Κατορθώνουμε μόνο να γελοιοποιούμε την Ευρώπη. Κι αυτό βεβαίως η Ευρώπη δεν μας το συγχωρεί. Τη μη δημιουργική, την παθητική, την άγονη και κακέκτυπη μίμηση, κανείς δεν την εκτιμά, γιατί σημαίνει έλλειψη πραγματικής προσφοράς. Αν μάλιστα προσθέσουμε στον ατελέσφορο χαρακτήρα της πλεγματικής μίμησης τα συμπτώματα κυνισμού, που έχουν γενικευτεί τα τελευταία χρόνια, το γεγονός δηλαδή ότι "το παίζουμε Ευρωπαίοι" για να φάμε τα λεφτά των "κουτόφραγκων", αντιλαμβανόμαστε σε τι διεθνή υπόληψη μπορούμε να υπολογίζουμε.

Τοποθετώντας τον νεοέλληνα σ' ένα περιβάλλον ραγιαδισμού, πλεγματικής ατελέσφορης μίμησης των δυτικών προτύπων και κυνικής "αξιοποίησης" του "ευρωπαϊσμού", τον βλέπουμε να μεταμορφώνεται σε ένα πολύ γνωστό μας τύπο: την Αυτού Εξοχότητα τον Καραγκιόζη. Ο Καραγκιόζης είναι σήμερα ο κυρίαρχος κοινωνικός τύπος στη χώρα μας. Ο αντιπροσωπευτικότερος τύπος του αλλοτριωμένου Έλληνα, που δεν γνωρίζει ιδεολογικά και πολιτικά στεγανά και δεσπόζει σε όλους τους τομείς "αυτού που λέγεται δημόσιος βίος".

Μιλάμε εννοείται για πραγματικότητες και όχι για ιδεολογήματα. Για πράγματα που φαίνονται πεντακάθαρα μόλις κοιτάξουμε προσεχτικά γύρω μας και μέσα μας: Είμαστε ένα εντελώς παρασιτικό κράτος. Όλο το λεγόμενο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων γίνεται με ξένα χρήματα. Έχουμε διαψεύσει όλα τα μοντέλα της οικονομικής επιστήμης, εφευρίσκοντας αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί Επιδοματικός Τρόπος Παραγωγής. Όλες οι τάξεις δεν βλέπουν πως θα μπορούσαν να επιβιώσουν χωρίς τις ποικίλες επιδοτήσεις. Αν λοιπόν προβάλλουμε το θέμα μας στην ιλαροτραγική φιγούρα του Καραγκιόζη, όλο το σκοτεινό και επτασφράγιστο μυστήριο της εθνικής μας «απομόνωσης» φωτίζεται, πλήρως. Και αυτομάτως. Τον Καραγκιόζη είναι φυσικό να μην τον έχει κανείς σε υπόληψη. Ο Καραγκιόζης είναι μόνο για καρπαζιές. Η απομόνωση βρίσκεται μέσα στην ίδια του τη φύση.

Ο αναδελφισμός μπορεί κάλλιστα να ερμηνευθεί σαν ιδεολογική και ψυχολογική αναπλήρωση της αδυναμίας του Καραγκιόζη να υπερβεί τη φύση του. Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι δεν μπορεί ο Καραγκιόζης να μείνει για πολύ στον αναδελφισμό. Αργά ή γρήγορα αποδέχεται κυνικά τη θέση του και επιλέγει συνειδητά την παρασιτική επιβίωση, την αυτογελοιοποίηση, την επαιτεία. Πράγμα που εν πολλοίς το κάνει ήδη. Υπάρχει βεβαίως και η εκδοχή της εσωτερικής ψυχικής κατάρρευσης, που μπορεί να φέρει τον Καραγκιόζη σε νηπτική αυτεπίγνωση και να τον βοηθήσει να υπερβεί την παραφύσιν (αλλοτριωμένη) φύση του.

Αντιπροτείνοντας την έννοια «εθνική αλλοτρίωση», ως εναλλακτική στην έννοια «έθνος ανάδελφον», μπορούμε να βγάλουμε τον Καραγκιόζη από το αδιέξοδο, ακριβώς γιατί του δείχνουμε ποια είναι η καραγκιοζίστικη φύση του. Μπορούμε να διαφύγουμε από το αδιέξοδο μόνο αν μάθουμε να αντικρίζουμε τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου με τα δικά μας μάτια και όχι με τα μάτια των Ευρωπαίων ή των Αμερικανών. Αν αναζητήσουμε απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα της εποχής μας με βάση τα διαχρονικά οικουμενικά πρότυπα των δικών μας παραδόσεων.

4. Το ψευτοδίλημμα

Αντιλαμβανόμαστε το πρόβλημα που απασχολεί τους εθνοφυλετιστές μας. Η αποκλειστικά πολιτισμική προσέγγιση στην εθνική ταυτότητα τους φαίνεται ότι διευκολύνει την ισοπεδωτική επέλαση της Νέας Τάξης, εν αντιθέσει με την εθνοφυλετική, η οποία μοιάζει να τοποθετεί την εθνική ετερότητα στο απυρόβλητο μιας διαφοροποιήσεως οιονεί φυσικής. Σκέπτονται ότι με το πολιτιστικό κριτήριο «τα έθνη όλα εξαφανίζονται».

Εννοούν το νεωτερικό πολιτιστικό κριτήριο, που εκδέχεται τον άνθρωπο ως άτομο και την κοινότητα ως σύστημα. Μ' αυτή την έννοια συμφωνούμε και επαυξάνουμε. Ο περιβόητος πολιτιστικός πλουραλισμός σημαίνει ακριβώς την πολιτιστική ισοπέδωση. Έχουν δίκιο ότι η μόνη εναλλακτική λύση στην ισοπέδωση είναι ο εθνοφυλετισμός, αλλά μόνο μέσα στη νεωτερική νοηματοδότηση του κόσμου. Γιατί όμως θα έπρεπε να τοποθετηθούμε, οπωσδήποτε, στο γήπεδο του αντιπάλου; Μόνο η νεωτερική νοηματοδότηση υπάρχει; Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση; Είναι αδύνατο να υπερβούμε το δίπολο εθνομηδενισμού-εθνορατσισμού;

Το δίλημμα κοσμοπολιτισμός-εθνοφυλετισμός (ή εθνορατσισμός ή εθνομηδενισμός) προκύπτει μόνο από τον τρόπο που τα έθνη της νεωτερικής οικουμένης αντιλαμβάνονται την ετερότητά τους. Είναι ψεύτικο δίλημμα. Ισχύει μόνο στο εσωτερικό της νεωτερικής παράδοσης, η οποία μπορεί μεν να είναι κυρίαρχη, αλλά δεν παύει να είναι περιφερειακή στον Ελληνισμό, αν βέβαια τον δούμε ως διαχρονική ιστορική οντότητα.

Μήπως δεν έχει ο Ελληνισμός τη δική του αντίληψη για τη φύση του έθνους και για τη δική του ταυτότητα; Έχει και καταργεί το ψεύτικο δίλημμα.

(*) Εισήγηση στο επιλεγόμενο μάθημα της Ιστορίας της Φιλοσοφίας του καθηγητή του Α.Π.Θ. Λάμπρου Σιάσιου, Θεσσαλονίκη, 1999.

 


[1] Βλ. Θεόδωρος Ι. Ζιάκας, Τι είναι Εθνική Ταυτότητα

[2] Το κείμενο που ακολουθεί είναι σχεδόν αυτούσιο παρμένο από σχετικά άρθρα μου στο περιοδικό Ελλοπία τ. 17 & 18 1993. Το περιεχόμενό τους αντικρούστηκε με δριμύτητα από τον Κύριο Χρήστο Σαρτζετάκη. (βλ. Χρῆστος Α. Σαρτζετάκης, «Έθνος ανάδελφον»)

[3] Γιώργος Σεφέρης, Μυθιστόρημα, Ἴκαρος, 1989.

[4] Βλ. Θ. Ζιάκας, Έθνος και Παράδοση, Εναλλακτικές εκδόσεις, 1993.

[5] Βλ. σημ. 1

[6] Γ. Καραμπελιάς, Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ, ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ Ο... ΚΟΡΜΟΡΑΝΟΣ, σ. 136, Εξάντας, Αθήνα, 1992.

[7] Εκδόσεις Χατζηνικολή, Αθήνα, 1978.

[8] 1993 – χρόνος δημοσίευσης άρθρων Ελλοπίας, βλ. σημ. 2.

[9] Ιδιαίτερη, απ΄ αυτή την άποψη, είναι η αξία του βιβλίου του Χρ. Γιανναρά, Ορθοδοξία και Δύση στη νεώτερη Ελλάδα (Δόμος, Αθήνα, 1992). Γιατί δείχνει: α) ότι η εθνική αλλοτρίωση είναι στην περίπτωσή μας πρωτίστως θρησκευτική αλλοτρίωση, και β) ότι οι αντιδυτικιστές, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν ήταν λιγότερο εκδυτικισμένοι από τους δυτικιστές.

[10] Χρ. Γιανναράς, Ορθοδοξία και Δύση στη Νεώτερη Ελλάδα, Δόμος, Αθήνα, 1992.

Αναδημοσίευση από το Αντίφωνο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 22-06-10

Διαβάστε περισσότερα......

Τομές - Σαρρής - 22 Ιουν 10

Διαβάστε περισσότερα......

Το «Στρατηγικό Βάθος» των τουρκικών μεθοδεύσεων εναντίον Ελλάδας-Κύπρου

Σάββας Ιακωβίδης

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, αναλύει την τουρκική πολιτική, όπως αυτή κωδικοποιείται στο κυκλοφορούν βιβλίο του Αχμέτ Νταβούτογλου.

Το διασάλπισαν πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια ο Θουκυδίδης και ο Σουν Τζου. Η κατανόηση των σχεδίων του αντιπάλου και του συστήματος μέσα στο οποίο δρα, είναι εκ των ων ουκ άνευ προϋποθέσεις για την ορθή αντιμετώπισή του. Η Ελλάδα και η Κύπρος, για δεκαετίες, τρέφονται με μύθους όσον αφορά την τουρκική πολιτική και στοχοθεσία εναντίον τους. Η κατάληψη της μισής Κύπρου, η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο και η δημιουργία προϋποθέσεων «νέας Κύπρου» στη Δυτ. Θράκη, δεν φαίνονται ικανά γεγονότα για να αφυπνίσουν τις ηγεσίες του Έθνους.

Το βιβλίο του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, «Στρατηγικό Βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας», είναι ένας πανοραμικός καθρέφτης της νέας τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, όπως αυτή τεχνουργήθηκε από τον Νταβούτογλου. Το βιβλίο του είναι το εγχειρίδιο της τουρκικής διπλωματίας. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Παναγιώτης Ήφαιστος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, εξηγεί γιατί οι μεγάλες δυνάμεις δεν μας θεωρούν παίκτες, αλλά αναλώσιμους στο ανελέητο παιχνίδι της διεθνούς πολιτικής και γιατί η Τουρκία μάς θεωρεί εύκολο θύμα στο ηγεμονικό παιχνίδι, στο οποίο εισέρχεται. Επίσης, ο Παν. Ήφαιστος υποστηρίζει ότι χωρίς πνευματική ανασυγκρότηση και ανασύνταξη, με άξονα την εθνική ανεξαρτησία, τη δημοκρατία και την ελευθερία, η Κύπρος δεν πρόκειται να επιβιώσει, επειδή απειλούμαστε με στρατηγική και, επιπλέον, ανθρωπολογική, πολιτειακή και πολιτική διάλυση. «Απαιτείται», λέγει, «οι φορείς του κράτους να ξέρουν να κολυμπούν στον τρικυμισμένο ωκεανό της διεθνούς πολιτικής». Και υποστηρίζει ότι η μελέτη του «Στρατηγικού Βάθους» του Αχμέτ Νταβούτογλου προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να καταλάβουμε επακριβώς τι μας συμβαίνει, τι συμβαίνει γύρω μας και ποιες είναι οι επιλογές μας.

 

Κύπρος, Αιγαίο και Θράκη

Γιατί η πολιτική ηγεσία της Ελλάδας και της Κύπρου οφείλει να εντρυφήσει και να μελετήσει το βιβλίο του Νταβούτογλου;

Όπως γνωρίζετε, το βιβλίο «Στρατηγικό βάθος» το πρότεινα εγώ για μετάφραση και κυκλοφορία στα ελληνικά. Ο σκοπός είναι απλός. Βασικό κριτήριο λήψης ορθολογιστικών αποφάσεων στη διπλωματία και στην εφαρμογή μιας στρατηγικής είναι η ορθή εκτίμηση των δρώμενων στο διεθνές σύστημα και, κυρίως, της σκέψης, των σκοπών και της στρατηγικής των κρατών, με τα οποία βρισκόμαστε σε ανταγωνισμό ή με τα οποία θέλουμε να συμμαχήσουμε. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, δεν υπάρχει πολιτικός και στρατηγικός ορθολογισμός.

Η αίσθηση που είχα τα τελευταία χρόνια, λοιπόν, ήταν ό,τι λέγαμε και πράτταμε, σε αναφορά με την Τουρκία, στηρίζονταν πάνω σε λάθος βάση, κινούνταν προς λανθασμένο προσανατολισμό και επηρεάζονταν από τη μια μετά την άλλη λανθασμένη απόφαση, που μας βύθιζε ολοένα και περισσότερο στο τέλμα, δημιουργώντας αδιέξοδο. Πιο συγκεκριμένα, αν και όλοι γνωρίζαμε το γεγονός ότι ο Νταβούτογλου ήταν ο πνευματικός μέντορας της ομάδας Ερντογάν και, παρά το γεγονός ότι οι επιλογές του καταμαρτυρούσαν τους σκοπούς, εμείς στην Ελλάδα και στην Κύπρο περί άλλα τυρβάζαμε. Πολύ απλά, η δημοσίευση των αυθεντικών θέσεων της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας είναι ζωτικής σημασίας για να έχουμε σωστή πληροφόρηση.

Εν καιρώ αυτό απέκτησε μεγαλύτερη σημασία, γιατί εν τω μεταξύ ο Νταβούτογλου έγινε Υπουργός Εξωτερικών και το βιβλίο του είναι περίπου το εγχειρίδιο της τουρκικής πολιτικής. Για να αφήσω κατά μέρος ότι αυτά που διαβάσαμε ήδη στο στάδιο της εκτύπωσης, μας άφησαν άφωνους για πολλούς λόγους, κυρίως όσον αφορά τους στρατηγικούς σκοπούς στην Κύπρο, το Αιγαίο και τη Θράκη. Εγώ θα έλεγα ότι όλη ανεξαιρέτως η ελληνική πολιτική ηγεσία πρέπει να εντρυφήσει στο βιβλίο αυτό. Θα αρχίσει να σκέφτεται ορθολογιστικά, καθότι θα δει να ξεδιπλώνεται σε βάθος και πλάτος η κοσμοθεωρία των Τούρκων ηγετών, οι στρατηγικοί τους σκοποί και οι μεθοδεύσεις τους.

Τουρκικές ηγεμονικές αξιώσεις και αναθεωρητισμός

Ποιο είναι το όραμα του Νταβούτογλου και γιατί οι νεο-οθωμανικοί σχεδιασμοί της Τουρκίας πρέπει να ανησυχήσουν και να αφυπνίσουν την Ελλάδα και την Κύπρο;

Κάποιος θα πρέπει να είναι προσεκτικός στην περιγραφή. Θα έλεγα, κατ' αρχάς, ότι είναι αδύνατο να προσδιορίσεις με ακρίβεια το όραμα, αν δεν διαβάσεις ολόκληρο το βιβλίο. Αυτό γιατί η πλοκή του περιγραφικού σκέλους, των γεωπολιτικών συμπλοκών που ερμηνεύει με όρους τουρκικού εθνικού συμφέροντος, οι συχνά αλματώδεις ιστορικοπολιτικές εκλογικεύεις και οι γενικές αρχές της στρατηγικής, που προτείνει, συγκροτούν ένα όλο. Είναι ένα κείμενο που στο περιγραφικό σκέλος ως διεθνολόγος δεν έχω πολλά να προσθέσω γιατί, όπως πολλοί άλλοι, δίνει μια ορθολογιστική εικόνα του μεταψυχροπολεμικού διεθνούς περιβάλλοντος. Αυτό, ένας καλός διεθνολόγος δεν έχει δύο τρόπους να το πει.

Το ότι μερικοί στην Ελλάδα και την Κύπρο, ήδη μια δεκαετία πριν από τον Νταβούτογλου, κάναμε την ίδια περιγραφή, χωρίς να γίνει αντιληπτό πόσο αληθινή ήταν, είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίσει. Σημασία έχει ότι, αφού διαγνώσει σωστά τον άναρχο χαρακτήρα του διεθνούς συστήματος και ακόμη πιο σημαντικό τις μεγάλες μεταλλαγές στους συσχετισμούς μεταξύ των παραδοσιακών ηγεμονικών δυνάμεων και των εθνών της Ανατολής -εδώ επιτρέψτε να πω ότι εγώ φθάνω στο ίδιο συμπέρασμα με ακόμη πιο αναλυτικό τρόπο- αναλύει γιατί θα προκαλέσουν κοσμογονία διεθνών ανακατατάξεων. Στο αξιολογικό σκέλος, όσον αφορά τα συμφέροντα της Τουρκίας, δεν κρύβονται ο αναθεωρητισμός και οι ηγεμονικές αξιώσεις στην πρώτη γραμμή των οποίων είναι η Κύπρος, τα Βαλκάνια και η Ελλάδα. Αφήνοντας κατά μέρος τους συναισθηματισμούς, βέβαια, πρέπει να ξέρουμε ότι αυτή είναι κλασική ανάλυση ηγεμονικής έμπνευσης, που εκδηλώνεται σε όλα τα ηγεμονικά κράτη, είτε αυτή εκφράζεται από το Κίσινγκερ ή τον Μπρζεζίνσκι είτε από κάποιον Σοβιετικό ή νυν Ρώσο αναλυτή και ή πολιτικό. Είναι καιρός να σοβαρευτούμε και να καταλάβουμε τον κόσμο. Είναι παρανοϊκό να μιλάμε για Χίτλερ κτλ. επειδή ο Νταβούτογλου μιλά για ζωτικό στρατηγικό χώρο, όταν όλοι ανεξαιρέτως οι θιασώτες του ηγεμονισμού, σύγχρονοι και παλαιότεροι, για ζωτικό χώρο μιλούν και για επικυριαρχία.

Αν θέλουμε να εκτονωθούμε μπορούμε να τους ονομάσουμε όλους «Χίτλερ», πλην τα αίτια του ηγεμονισμού είναι πολύ βαθύτερα απ’ ό,τι η οποιαδήποτε χιτλερική ιδεολογία. Χωρίς μια σωστή αντίληψη της διαδρομής και της πορείας του διεθνούς συστήματος δεν επιβιώνουμε και ίσως δεν μας αξίζει να επιβιώσουμε ως ανεξάρτητη οντότητα, αν δεν γίνουμε ορθολογιστές. Αν κανείς θέλει να είναι ανεξάρτητος και αν τα μέλη μιας κοινωνίας θέλουν να είναι ελεύθερα, δηλαδή ανεξάρτητα, απαιτείται οι φορείς του κράτους να ξέρουν να κολυμπούν στον τρικυμισμένο ωκεανό της διεθνούς πολιτικής. Επιτρέψτε μου να πω ότι εμείς δείχνουμε να μην ξέρουμε να κολυμπούμε και πολλές εκδηλώσεις ή δηλώσεις των ηγετών μας δείχνουν πως δεν τους ενδιαφέρει και πολύ αν χάσουμε την ανεξαρτησία μας.

Αυτοκτονικά σύνδρομα

Σε οποιοδήποτε καλό τμήμα Διεθνών Σχέσεων, η Κύπρος και η Ελλάδα αποτελούν το καλύτερο περιπτωσιολογικό πλαίσιο μελέτης των κοινωνιών, που για κάποιο μυστήριο λόγο διακατέχονται από αυτοκτονικά σύνδρομα. Καταλήγω λέγοντας ότι ο συγγραφέας Νταβούτογλου και νυν υπουργός Εξωτερικών, που φανερά ξέρει σε τι διεθνές σύστημα κινείται και που θέλει να καταστήσει μεγάλη δύναμη την Τουρκία, πρέπει να κατανοηθεί πλήρως γιατί μας ενδιαφέρει ζωτικά. Τώρα, τρεις ακόμη επισημάνσεις.

Πρώτον, είναι ένα πράγμα αν μας αρέσει ή όχι η ανάλυση του Νταβούτογλου, και άλλο οι προϋποθέσεις επιτυχίας ή αποτυχίας της κοσμοθεωρίας και στρατηγικής που προτείνει. Τις προϋποθέσεις αυτές πρέπει να τις εξετάσουμε σωστά και να λειτουργήσουμε ανάλογα.

Δεύτερον, το εγχείρημα να καταστήσει την Τουρκία το επίκεντρο ενός πανισλαμικού περιφερισμού είναι εξαιρετικά δύσκολο και μακρόχρονης διάρκειας. Η επιτυχία του δεν είναι δεδομένη και για τους Έλληνες, αν ήταν πνευματικά εύρωστοι και αμυντικά δυνατοί, διανοίγονται πολλές ευκαιρίες. Χρειάζεται, όμως προσοχή και όχι όπως ήδη ανέφερα, φόβος και εκτόνωση των απωθημένων με άναρθρες κραυγές.

Τρίτον, κάνουμε λάθος, αν λέμε ότι αυτά που λέει ο Νταβούτογλου, αύριο άλλοι δεν θα τα λένε. Ο νεο-οθωμανισμός ως διέξοδος για την Τουρκία είναι παλαιότερη υπόθεση, που αποκρυστάλλωσε ο Νταβούτογλου σε μια ώριμη για την Τουρκία στιγμή. Υπάρχουν και Κεμαλικοί νεο-οθωμανιστές διαφόρων αποχρώσεων και διαβάζοντας το «Στρατηγικό Βάθος», ελάχιστα βρίσκω πού θα διαφωνούσαν οι Τούρκοι στρατηγοί. Υπάρχει το ενδεχόμενο, όντως, η σημερινή στρατηγική της Τουρκίας να αποδειχθεί ανεδαφική, αλλά να επιτύχει κατ’ ελάχιστον στην εκπλήρωση των στόχων τους στην Κύπρο και ίσως στο Αιγαίο.

Καταστροφικός κατευνασμός

Γιατί η κατευναστική πολιτική της Ελλάδας και, δι’ αντανακλάσεως, της Κύπρου, αποθηρίωσαν αντί να εξημερώσουν το τουρκικό θηρίο;

Ακολουθούσαμε λάθος πολιτική, στηριγμένοι πάνω σε λάθος εκτιμήσεις για την Τουρκία, εφησυχάσαμε περιμένοντας κάποιου είδους παγκόσμια ενότητα, όπου ευχαρίστως θα αφομοιωνόμασταν (θυμηθείτε τις άθλιες αιτιολογήσεις περί κάποιας μυστηριώδους μετα-εθνικής εποχής, στη βάση των οποίων μας καλούσαν να δεχθούμε το σχέδιο Ανάν), και ακολουθήσαμε μια ξεκάθαρα κλασικής μορφής καταστροφική κατευναστική πολιτική. Αποτέλεσμα ήταν οι μεγάλες δυνάμεις να μη μας θεωρούν παίκτες της διεθνούς πολιτικής, να μας θεωρούν αναλώσιμους στο ανελέητο παιχνίδι της διεθνούς πολιτικής και η Τουρκία να μας θεωρεί εύκολο θύμα στο ηγεμονικό παιχνίδι, στο οποίο εισέρχεται.

Δορυφοροποίηση της Ελλάδας

Γιατί θεωρείτε ότι η Ελλάδα θα δορυφοροποιηθεί στην Τουρκία και η Κύπρος θα υπαχθεί, τελικά, στον γεωπολιτικό-στρατηγικό έλεγχό της;

Μα, μπορούμε εδώ να διαβάσουμε Νταβούτογλου όταν λέει ότι: «Κάθε κοινωνία που έχει το ιδανικό και τη φιλοδοξία να περάσει στην ιστορία όχι ως παθητική, αλλά ως ασκούσα επιρροή και να γρά­φει την ιστορία αντί να τη διαβάζει, είναι υποχρεωμένη κατ' αρχάς να ερμηνεύσει εκ νέου το χρόνο και το χώρο, που αποτελούν τα σταθερά δεδομένα εντός των οποίων βρίσκεται» (σελ. 833).

Επίσης, ότι «σε μια περίοδο που συντελείται ένας ολόκληρος κόσμος αλληλεπίδρασης, τους πυρήνες των νέων κέντρων ισχύος θα αποτελέσουν οι κοινωνίες οι οποίες θα κατορθώσουν να διατηρήσουν ακμαία την αυτοπεποίθησή τους. Αντιθέτως, εκείνες οι κοινωνίες που, έχοντας χάσει την αυτοπεποίθησή τους, αποδέχθηκαν να γίνουν τα περιφερειακά στοιχεία άλλων κοινωνιών, μετά από μια ψυχολογική κατάρρευση, θα μείνουν αντιμέτωπες και με τον κίνδυνο της στρατηγικής τους διάλυσης».

Προσθέτω ότι, εμείς δεν θα υποστούμε μόνο στρατηγική διάλυση, αλλά επιπλέον ανθρωπολογική, πολιτειακή και πολιτική διάλυση. Μια μη βιώσιμη λύση, όπως τώρα επιδιώκουμε, θα έχει ως αποτέλεσμα ότι, στερούμενοι την ανεξαρτησία μας, θα κολυμπούμε πλέον απελπισμένοι μέσα σε έναν ισλαμικό ωκεανό και είτε θα πνιγούμε είτε θα προσαρμοστούμε όπως τόσοι άλλοι στην ιστορία.

Βρισκόμαστε στο χείλος του κρημνού

Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι, σήμερα, σε θέση να αντιδράσουν στα νεο-οθωμανικά σχέδια της Άγκυρας; Τι δύνανται να πράξουν το ταχύτερο;

Θα σταθώ στην Κύπρο. Η Κύπρος, ως συνέχεια των χειρισμών τις τρεις τελευταίες δεκαετίες και με μεγάλη πυκνότητα τα τρία τελευταία χρόνια, οδηγήθηκε στο χείλος του κρημνού. Κρεμόμαστε, και το σχοινί το κρατούν κάτι τριτεύοντες υπάλληλοι δήθεν διεθνών οργανισμών, αλλά κατ’ αλήθειαν εξαρτημένες μεταβλητές άγνωστων καταστάσεων σπρώχνουν, στριμώχνουν και κακοποιούν τους Κυπρίους, το Διεθνές Δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και την ελευθερία. Και εμείς γινόμαστε υποχείριά τους και αντί να διαολοστείλουμε αυτούς τους προπετείς διεθνικούς δρώντες, τους μιλάμε και γινόμαστε πιόνια τους. Έλεος, λίγη αξιοπρέπεια!

Επειγόντως ως λογικό συμπέρασμα νομίζω ότι η μόνη διέξοδος είναι να ζητήσουμε από τον ΟΗΕ να εφαρμοστεί η διεθνής νομιμότητα και από την Ευρώπη η ευρωπαϊκή νομιμότητα. Εδώ που φθάσαμε τώρα είναι μια κατάντια, που δεν εύχομαι στο χειρότερο εχθρό μου, όπως θα λέγαμε. Χωρίς πνευματική ανασυγκρότηση και ανασύνταξη, με άξονα την εθνική ανεξαρτησία, τη δημοκρατία και την ελευθερία, δεν επιβιώνει η Κύπρος. Η μελέτη του «Στρατηγικού Βάθους» του Αχμέτ Νταβούτογλου προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να καταλάβουμε επακριβώς τι μας συμβαίνει, τι συμβαίνει γύρω μας και ποιες είναι οι επιλογές μας. Ας υπάρξει μια προγραμματική εξαίρεση της επιλογής είτε να εξισλαμιστούμε είτε με μια μη βιώσιμη λύση να μπούμε σε μια τροχιά σταδιακού και βασανιστικού εξισλαμισμού.

Αναδημοσίευση από τη Σημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 20-06-10

Διαβάστε περισσότερα......

Τρίτη, 22 Ιουνίου 2010

Πανηγυρική συνάντηση Νέο-οθωμανών και Οθωμανών

Erkan Murat, the architect of the project. Read more...

Τον προσεχή Οκτώβριο θα λάβει χώρα στην Κωνσταντινούπολη (πολιτική πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2010) ένα πρωτόγνωρο γεγονός.

Οκτώ δεκαετίες μετά από την ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας προσκλήθηκαν και θα μεταβούν στην Κων/πολη, τα επιζώντα μέλη πρώτου και δεύτερου βαθμού συγγένειας της αυτοκρατορικής οθωμανικής δυναστείας. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εγγονός του τελευταίου σουλτάνου (Αμπντούλ Μετζίτ) ο ηλικίας 85 ετών Οσμάν Βαγιαζήτ Εφέντι, ο οποίος ζει μόνιμα στη Νέα Υόρκη των ΗΠΑ.

Ο διάδοχος του οθωμανικού θρόνου θα συναντηθεί στο πλαίσιο συμποσίου και της δεξίωσης που θα δοθεί στις 30 Οκτωβρίου προς τιμή της Οθωμανικής Δυναστείας, με επιφανή μέλη της νέο-οθωμανικής τουρκικής κυβέρνησης, χωρίς ωστόσο να γνωστοποιηθούν τα ονόματά τους.

Τουρκικές πηγές εκτιμούν ότι θα είναι μια θαυμάσια ευκαιρία – πέρα από προκαταλήψεις και ιστορικές αντιπαλότητες – να συναντηθούν με τον αρχιτέκτονα του νέο-οθωμανικού δόγματος Αχμέτ Νταβούτογλου. Συνολικά προσκλήθηκαν και αναμένεται να παραστούν 76 μέλη της δυναστείας, η οποία αποτέλεσε μια από τις τέσσερις (Χοεντσόλερν, Αψβούργοι, Ρωμανόφ) που έχασαν τον θρόνο τους μετά το πέρας του Α΄ ΠΠ που οδήγησε στην επαναχάραξη των ευρωπαϊκών συνόρων.

Οι απόγονοι του θρόνου του Οσμάν ζουν εξόριστοι σε διάφορες χώρες (ΗΠΑ, Τουρκία, Γαλλία, Βρετανία, αραβικές χώρες) και 24 εξ αυτών κατέχουν τον τίτλο του Σεχζάντ (πρίγκηπας). Τα τουρκικά ΜΜΕ επισημαίνουν τον έντονο συμβολισμό του γεγονότος, καθώς και τη χρονική συγκυρία κατά την οποία επαναφέρεται το θέμα της δυναστείας στη δημοσιότητα με σκοπό – όπως υποστηρίζουν αναλυτές – να υπογραμμισθούν οι δεσμοί της σύγχρονης Τουρκίας με το οθωμανικό παρελθόν.

Αναδημοσίευση από το Defence-point.gr - Ημερομηνία δημοσίευσης: 20-06-10

Διαβάστε περισσότερα......

Δευτέρα, 21 Ιουνίου 2010

Πρωτοφανής τουρκική αεροναυτική άσκηση από την Κεφαλλονιά μέχρι την Κρήτη!

TCG I Inonu S-360

Για πρώτη φορά μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830, η Τουρκία αποφάσισε να προχωρήσει σε μία πρόκληση που είναι αμφίβολο αν και πριν την Επανάσταση του 1821 είχε τολμήσει να προχωρήσει δεδομένου ότι ο αγγλικός στόλος κυριαρχούσε στην περιοχή και δεν της επιτρεπόταν να κάνει αυτό που θα κάνει στις 28 Ιουνίου 2010: Μία μεγάλη αεροναυτική άσκηση έξι φρεγατών και τουλάχιστον ενός υποβρυχίου (το πιο σύγχρονο του τουρκικού στόλου) με χρήση πυρών, από τα δυτικά της Κεφαλλονιάς, μέχρι τα δυτικά της Κρήτης!

Το defencenet.gr είχε επισημάνει εγκαίρως όταν αποκάλυψε για πρώτη φορά την άσκηση που διεξήγαγε δυτικά της Κρήτης πριν από ένα μήνα το τουρκικό Ναυτικό, ότι αυτό είναι μόνο η αρχή των προκλήσεων που συνιστούν απόπειρα στρατηγικής περικύκλωσης της χώρας με την συνεργασία πλέον και της Αλβανίας. Αλλά στο υπουργείο Εξωτερικών φαίνεται ότι για τον μόνο λόγο για το οποίο προβαίνουν σε διαβήματα είναι αν καμιά λατινοαμερικάνικη χώρα αρνηθεί να αγοράσει ροδάκινα!

Το ότι η Τουρκία προχωρεί, παρά τις πομφόλυγες του Ρ. Τ. Ερντογάν και του γραφικού υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μ. Μπαγίς, περί «ειρηνικής συνύπραξης» και «αποφυγής προκλήσεων» και «αφοπλισμού» (δικού μας...) σε μία τέτοια κίνηση στην πλάτη της χώρας, δεν σημαίνει και πολλά. Η άσκηση γίνεται βέβαια σε διεθνή χωρικά ύδατα, αλλά εντός του FIR Αθηνών.

Παρά το γεγονός ότι η Άγκυρα εξέδωσε ΝΟΤΑΜ με την οποία αρνείται τα 10 ναυτικά μίλια του Εθνικού Εναέριου Χώρου, εν τούτοις η ΥΠΑ της έδωσε άδεια να διεξάγει την άσκηση!

Στην άσκηση θα συμμετάσχουν οι δυνάμεις του Τask Group (TG) 496.1 του τουρκικού Ναυτικού το οποίο θα βρίσκεται στα λιμάνια Δυρραχίου και Αυλώνας της Αλβανίας από 22 έως 25 Ιουν 2010. Στις 26 Ιουνίου θα ενωθούν με το υποβρύχιο ΙΝΟΝU που από τις από 17 Ιουν 2010 βρίσκεται στο λιμάνι του ΤΑΡΑΝΤΑ στα πλαίσια επίσκεψης του Ναύσταθμου του ιταλικού Στόλου.

Από εκεί το υποβρύχιο θα πλεύσει δυτικά στο Ιόνιο και θα ενωθεί με το Task Group, όπου θα ξεκινήσουν να διεξάγουν ανθυποβρυχιακές ασκήσεις σε απόσταση 70 χλμ από τις ακτές της Κεφαλλονιάς, εντός του νοητού ορίου του FIR Aθηνών.

Την ίδια στιγμή δυτικά της Κρήτης θα υπάρχει και άλλη δύναμη τουρκικών σκαφών (τουλάχιστον δύο φρεγάτες) τα οποία θα διεξάγουν αεροναυτική άσκηση με χρήση πυρών. Τα δύο πεδία ασκήσεων ενώνονται. Οι ασκήσεις θα συνεχιστούν μέχρι τις 29 Ιουνίου, οπότε το τουρκικό Task Group θα κατευθυνθεί προς την Αλεξάνδρεια και το ΙNONU θα επιστρέψει την 1η Ιουλίου στον Ελλήσποντο!

Το Task Group αποτελείται από δύο φρεγάτες ΜΕΚΟ-200Τ, δύο O. H. Perry (TCG Kemalreis, TCG Turgutreis, TCG Gaziantep, TCG Giresun) και το πετρελαιοφόρο "ΑΚΑΡ" με διοικητή τον ναύαρχο Mücahit Şişlioğlu.

To Birinci Inonu (S360) είναι το πιο σύγχρονο υποβρύχιο του τουρκικού Ναυτικού (Τype 209/1400 Mod) καθώς εντάχθηκε στην δύναμη του τουρκικού Στόλου, μόλις το 2007. Θα επιστρέψει στα στενά του Ελλησπόντου την 1η Ιουλίου, ενώ το TG συνεχίζει την περιοδεία του, επισκεπτόμενο την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου από 30/6 έως 3/7.

Από εκεί θα πλεύσει ανοικτά του Ισραήλ και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε τις αντιδράσεις των Ισραηλινών.

H άσκηση δεν είναι απλά "επίδειξη σημαίας", αλλά πρόκειται για κάτι πολύ πιο ουσιαστικό και σημαντικό: Τα υποθαλάσσια δυνητικά "πεδία μάχης" του Ιονίου, μετά την εγκατάσταση της τουρκικής ναυτική βάση στον Αυλώνα, στο Πασά-Λιμάνι, έχουν κρίσιμη σημασία για τα υποβρύχια του τουρκικού Ναυτικού.

Εκεί θα είναι ο νέος χώρος δράσης τους πέρα από το Αιγαίο, αυτόν πρέπει να μάθουν. Το Ιόνιο είναι μία τελείως διαφορετική θάλασσα από το Αιγαίο και θέλει άλλου είδους τακτικές στις οποίες και θα ασκηθούν τα τουρκικά υποβρύχια.

Ιδού οι ΝΟΤΑΜ που αντηλλάγησαν μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας για την άσκηση δυτικά της Κρήτης. Πρώτη είναι η ελληνική και δεύτερη η τουρκική, όπου φαίνεται ότι οι Τούρκοι για άλλη μια φορά δεν δέχονται τα 10 ν.μ

A1166/10 - TURKISH NAVY WILL MAKE A FIRING EXERCISE WITHIN ATHINAI FIR AS
DESCRIBED BELOW:
1.- EXERCISE AREA (FIRING) : 351500N0225400E 351500N0215000E
351200N0215000E 344100N0225400E.
AWYS P32 (NEVIK-PIDAS), M728 (PIDAS-ANASA) AFFECTED.
VERTICAL LIMITS: 0-10000FT AMSL.
2.- THE NATIONAL AIRSPACE OF GREECE EXTENDS UP TO 10NM FROM THE
GREEK COASTS, AS DESCRIBED IN AIP-GREECE, PAGE RAC 0-1, PARA 2 AND
SHALL NOT BE AFFECTED BY THE GUN FIRING ACTIVITIES. 00000FT AMSL - FL100, JUN
28 0500-0730, 28 JUN 05:00 2010 UNTIL 28 JUN 07:30 2010. CREATED: 17 JUN 06:33
2010

Και η τουρκική ΝΟΤΑΜ

A2249/10 (Issued for LTBB LGGG) - NAVIGATIONAL WARNING TO ALL CONCERNED:
THIS NOTAM IS ISSUED TO CLARIFY THE A1166/10 NOTAM ISSUED BY GREEK
CAA.
THE UNPRECEDENTED AND DEFIANT PRACTICE OF GREECE IN DEFINING 6NM
WIDE TERRITORIAL WATERS AND 10NM NATIONAL AIRSPACE CONTRADICTS WITH
THE INTERNATIONAL LAW AND CONSEQUENTLY VIOLATES THE RIGHT OF FREE
USE OF INTERNATIONAL AIRSPACE. ACCORDING TO INTERNATIONAL LAW THE
AIRSPACE OVER WHICH A STATE CAN CLAIM COMPETENCE AND EXCLUSIVE
SOVEREIGNTY IS LIMITED TO THAT PORTION WHICH LIES ABOVE ITS
TERRITORY AND THE TERRITORIAL WATERS ADJACENT TO IT. THEREFORE, THIS
ILLEGAL PRACTICE OF GREECE IS INVALID AND UNACCEPTABLE TO TURKEY. SFC - FL999,
28 JUN 05:00 2010 UNTIL 28 JUN 07:30 2010. CREATED: 18 JUN 13:15 2010

 


(ανανέωση 22/07/10) Στα αλβανικά χωρικά ύδατα εισήλθαν, σήμερα, τα πέντε τουρκικά πολεμικά σκάφη, με συνολικό αριθμό πληρωμάτων 1.125 άτομα. Τρία από τα πλοία, το «TCC AKAR A 580», το “TCG KEMAL REIS F 247” και το «TCG GIRESUN F 491» θα αγκυροβολήσουν στο λιμάνι του Δυρραχίου. Τα υπόλοιπα δύο, το “TCG GAZIANTEPE F 490” και το “TCG TURGUT REIS F 241” θα αγκυροβολήσουν στο λιμάνι του Αυλώνα και στη ναυτική βάση στο Πασαλιμάνι, αντίστοιχα.

Τα σκάφη θα αναχωρήσουν στις 27/06 για να συμμετάσχουν στην άσκηση δυτικά της Κεφαλλονιάς σε συνεργασία με το υποβρύχιο "Birinci Inonu" (S360) που είναι το πιο σύγχρονο υποβρύχιο του τουρκικού Ναυτικού (Τype 209/1400 Mod) καθώς εντάχθηκε στην δύναμη του τουρκικού Στόλου, μόλις το 2007.

Αναδημοσίευση από το DefenceNet - Ημερομηνία δημοσίευσης: 21-06-10

 

Σχετικό βίντεο:
Τομές 25.5.10 3/5 - Η Ελλάδα σε τουρκική πολιορκία 1/2

Διαβάστε περισσότερα......