Η ώρα της μεγάλης κρίσης για τον Ελληνισμό

Διάλεξη του φιλολόγου, συγγραφέα και αναλυτή κ. Σαράντου Καργάκου, που πραγματοποιήθηκε στις 22.2.12 στο μέγαρο της ΣΕΚ στη Λευκωσία, στα πλαίσια εκδήλωσης που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού με θέμα “Ο Ελληνισμός σε κρίση - Συνταγή Απεγκλωβισμού”.

Ας ξεκινήσουμε, αγαπητοί, από ένα εξορκισμένο σήμερα «εθνικιστή» ποιητή που κάποτε τολμούσαμε να θεωρούμε πρώτο εθνικό μας ποιητή, τον Διονύσιο Σολωμό· γράφει στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους»:

«Ἀραπιᾶς ἄτι, Γάλλου νοῦς,
βόλι Τουρκιᾶς, τόπ’ Ἄγγλου
πόλεμος μέγας πολεμᾶ
βαρεῖ τό καλυβάκι...»

Εννοείτε ασφαλώς ποιο είναι το καλυβάκι στον παρόντα καιρό. Όχι η Ελλάς ή η προέκτασή της η Κύπρος, αλλά σύμπας ο Ελληνισμός. Ο Ελληνισμός μετά τις εξάρσεις του στον πόλεμο του ’40-’41, με την αντίστασή του κατά των αρχών Κατοχής, με τον ενωτικό αγώνα της Κύπρου (μια δράκα μαχητές κατά μιας αυτοκρατορίας) αποτελούσε κακό παράδειγμα για τους λοιπούς λαούς. Κακό παράδειγμα υπήρξε και με την Επανάσταση του ’21 που διέλυσε τον ιστό της υποταγής που είχε επιβάλει η Ιερά Συμμαχία. Όταν το 1830 έκλεινε η αυλαία της Ελληνικής Επαναστάσεως άνοιγε η αυλαία των ευρωπαϊκών επαναστάσεων.

Γι’ αυτό ο ανυπότακτος, ο απειθάρχητος, ο μη συμμορφούμενος «τοῖς ξένων ρήμασι» λαός, ο δάσκαλος του απροσκύνητου ήθους έπρεπε να χτυπηθεί στις ρίζες, στις πνευματικές και ιστορικές καταβολές του. Το σχέδιο ετοιμάστηκε την επαύριο του Πολυτεχνείου. Αλλ’ ο λαός αυτός έπρεπε να υποστεί δύο στρατιωτικά πλήγματα για να συνετισθεί. Επτά χρόνια δικτατορίας δεν είχαν «σιδερώσει» το φρόνημά του. Έτσι ήλθαν το 1974 ο Αττίλας και μερικά χρόνια αργότερα η ασχήμια της Ύμιας. Κι έκτοτε άρχισε εν ονόματι ενός πολιτικού ρεαλισμού η χαλιναγώγηση του ελληνικού φρονήματος, η καταπτόηση, η τουρκοφοβία που τελικά – πάντα εν ονόματι του πολιτικού ρεαλισμού- μετεξελίχθηκε σταδιακά σε τουρκολατρία. Έχουμε εδώ μια κλασσική περίπτωση του «Συνδρόμου Στοκχόλμης», όπου το θύμα ερωτεύεται τον βασανιστή του.

Μετά την έκρηξη σε παγκόσμια κλίμακα του Ελληνισμού για το όνομα της Μακεδονίας, μια έκρηξη που κράτησε επί μία τριετία, έπεσαν πάνω μας «λυτοί και δεμένοι» να συμμαζευτούμε, να προσγειωθούμε, να σωφρονισθούμε. Έτσι επροκόψαμε. Σήμερα όχι η Ελλάς, αλλ’ ο Ελληνισμός, είναι παντού ντροπιασμένος. Χάσαμε όλες τις διπλωματικές μάχες, χάσαμε το επιχειρηματικό μας κεφάλαιο, χάσαμε την εργατικότητά μας, το εθνικό και το κοινωνικό μας φιλότιμο. Προτιμάμε πια την αγγλική ως γλώσσα και γραφή και όχι την ξεπερασμένη κι ατιμασμένη Ελληνική, τη μητέρα του ευρωπαϊκού γλωσσικού πολιτισμού.

Κι όλα αυτά πώς και γιατί; Έπρεπε και πρέπει να επιβληθεί το παγκόσμιο ολοκληρωτικό κράτος. Και οι λαοί, όπως γράφει ο Βάρναλης, να έχουν «μια σκέψη δετή που τους την πλάσανε οι δυνατοί». Χρειαζόταν, όμως, ένα κράτος – πειραματόζωο. Και σαν τέτοιο επιλέχτηκε όχι απλώς το ελληνικό κράτος, αλλά σύμπας ο Ελληνισμός. Με τρόπο μεθοδικό έσπασαν τις πνευματικές και ιστορικές μας ρίζες, απογύμνωσαν την ελληνική γλώσσα και γραφή από τις αρχέγονες καταβολές τους, υποβάθμισαν τη σημασία του έθνους σαν τάχα μου φαντασιακή κατασκευή και παρουσίασαν έναν κατ’ όνομα ελληνικό κόσμο περίπου, όπως εμφανίζονται κατ’ όνομα εδώ και 50 χρόνια οι Σκοπιανοί.

Η σύγχρονη οικονομική κρίση είναι απότοκος της πνευματικής και ηθικής. Εξωπετάχθηκαν όλες οι προγονικές αξίες που δημιουργούσαν ανθρώπους αξίας και εν ονόματι ενός δάνειου πλούτου βουτηχτήκαμε στο βούρκο του ανιδανισμού, του αμοραλισμού, του καριερισμού και του πολιτικού οππορτουνισμού. Πολλοί που βιάζονται να ψάλλουν το requiem της Ελλάδος σιγομουρμουρίζουν «η Ελλάς εν τάφῳ». Όχι! Αν θέλουμε να είμαστε σωστοί πρέπει να πούμε «Η Ελλάς εν βούρκῳ». Και στο βούρκο έρριξαν την Ελλάδα όχι μόνον οι ανάξιοι πολιτικοί αλά και οι ανάξιοι πνευματικοί ταγοί της. Αυτοί που δημιούργησαν μια πνευματική ασφυξία στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στα «μίντια» και στην καλοπλασαρισμένη σκουπιδογραφία, έτσι που, όπως λέει στη «Χρονογραφία» του ο Λεόντιος Μαχαιράς, «δέν ξέρουμε ἴντα συντυχαίνουμε». Δεν ξέρουμε τι μας γίνεται, quo vadimus, quid facimus(πού πάμε, τι πράττουμε).

Και στο παρελθόν η Ελλάς έπεσε αλλ’ ουδέποτε ξέπεσε. Γλιστρούσε αλλά δεν παραπατούσε, ούτε παραμιλούσε. Σήμερα μοιάζει με ξεπεσμένο φάντασμα και στο εξωτερικό προβάλλεται σαν χρεοκοπημένος διάβολος. Κι εμείς –πέρα από την οικονομική λεηλασία- ζούμε σε μια Ελλάδα χωρίς ελληνικότητα. Αυτοί που –κακῇ τῇ τύχῃ- πήραν στα χέρια τους τα άρμα της παιδείας, το οδήγησαν στην άβυσσο της ασυδοσίας και του μηδενισμού. Λείπει πλέον από τη ζωή μας ο πεπαιδευμένος άνθρωπος. Ο άνθρωπος με τη βαθειά καλλιέργεια, ο μορφωμένος με την πλήρη του όρου έννοια. Έγραφε προ 110 και πλέον ετών ο αοίδιμος Παπαδιαμάντης, που πέρσι τιμήσαμε υποτονικά τα 100 χρόνια από το θάνατό του: «Μορφωμένους θέλουμε· όχι εγγραμμάτους». Εγγραμμάτους, δηλαδή πτυχιούχους και πολυπτυχιούχους έχουμε πολλούς· μορφωμένους δεν έχουμε, δηλαδή ανθρώπους με άρτια μορφή. Έχουμε κλάσματα ανθρώπων που δεν είναι ικανοί να σηκώσουν ούτε το βάρος του παρελθόντος, ούτε τις ευθύνες του παρόντος και πολύ περισσότερο τις ευθύνες του μέλλοντος. Δεν έχουμε τους κατάλληλους πνευματικούς και πολιτικούς πλοηγούς που θα μας κατευθύνουν προς κάποιον ελπιδοφόρο ορίζοντα.

Η Ελλάς σήμερα –και με τον όρο Ελλάς εννοώ σύμπαντα τν Ελληνισμό- μοιάζει με σκεβρωμένη περγαμηνή, μοιάζει με το δέρμα γερασμένου ελέφαντα. Η καταιγίδα χτυπά την πόρτα μας σαν κάποιος που θέλει να μπει βίαια μέσα κι εμείς «δειλοί, άβουλοι και μοιραίοι αντάμα προσμένουμε ίσως κάποιο θαύμα», για να επανέλθω στον Βάρναλη. Η λέξη θαύμα, που ομόρριζό της δεν υπάρχει σε καμμιά ευρωπαϊκή γλώσσα, παρότι πιθανώς συγγενεύει με το θεῶμαι (=παρατηρώ) και με τη θέα, δεν μας προσφέρει την προσδοκία για θέα ελπίδος. Διότι σήμερα δεν βλέπουμε τίποτε· παρατηρούμε μηδενικά επί μηδενικών, τα οποία δεν προσφέρουν προοπτική μέλλοντος. Συχνά έχω γράψει και πιο συχνά έχω διδάξει πως, αν θαύματα γίνονταν στο παρελθόν, γιατί να μη γίνουν και στο παρόν; Ο λόγος είναι απλός: το θαύμα δεν έρχεται ως μάννα από τον ουρανό. Ο Θεός δεν είναι Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ούτε έχει τη μεγαθυμία του Στρως Καν και της Μέρκελ να μας χορηγεί δόσεις, όπως η Κίρκη το βελανίδι στους χοιρόμορφους συντρόφους του Οδυσσέα. Δεν λέω, με τα επιδόματα, με τα προγράμματα, τις επιδοτήσεις και όλα τα «κολπατζίδικα» συναφή «φάγαμε καλά» κατά την πάγκαλη ρήση, αλλά έτσι εγίναμε Κίρκειοι χοίροι και τρεφόμαστε με βελανίδι. Πού είναι η παλιά μας αρχοντιά που έκανε τον Κύπριο αγρότη με 10 «τσιρούες» να νιώθει σαν βασιλιάς, όταν σε φιλοξενούσε στο ταπεινό σπιτικό του; Κάποτε ζούσαμε τον πλούτο της φτώχειας, επί μερικά χρόνια ζήσαμε τη φτώχεια του πλούτου και τώρα το παίζουμε «Άσωτοι υιοί». Αλλά δεν υπάρχει κανείς στοργικός και συγχωρητικός πατέρας να σφάξει για μας τον «μόσχο τον σιτευτόν». Θα σφάξει εμάς. Κι εννοώ ότι όπως τεμαχίστηκε η Κύπρος (αρχόντισσα Κερύνεια και πώς να σε ξεχάσω;) σχεδιάζεται να τεμαχισθεί και ο λοιπός ελλαδικός χώρος.

Ουσιαστικά η Δυτ. Θράκη ανήκει περισσότερο στην Τουρκία και τυπικά ανήκει στην Ελλάδα. Μέγας αφέντης της περιοχής είναι ο Τούρκος πρόξενος της Κομοτηνής. Το ίδιο ισχύει και για το νομό Φλωρίνης. Οικονομικά έχει αλυσοδεθεί στα Σκόπια.

Ας μη στρουθοκαμηλίζουμε και ας μην παριστάνουμε τους ξεπεσμένους αγγέλους. Μας έλειψε η ηρωική στάση ζωής που διέκρινε στις καλές ώρες της την ελληνική φυλή. Το είχε πει ο Χάιντεγκερ αλλά πράξη το είχαμε κάνει εμείς: για να ζήσει κανείς μια αυθεντική ζωή, αυτό που χρειάζεται είναι η αποφασιστική αντιμετώπιση του θανάτου. Αυτό είναι που δίνει ζωή στη νιότη. Σήμερα ποιος είναι περισσότερο ζωντανός στην Κύπρο από το Γρηγόρη Αυξεντίου; Οι πεθαμένοι ή οι ζωντανοί; Ή μήπως, οι κονιοποιητές της πνευματικής μας παραδόσεως, που έβγαλαν και τον Βασίλη Μιχαηλίδη εθνικιστή; Όταν διαβάζω αυτά που γράφονται κι εδώ και στο λοιπό ελληνικό χώρο από τις εθνομηδενιστικές πέννες, άθελα μού έρχεται στο νου το περίφημο ποίημα του Έλιοτ «Οι κούφιοι άνθρωποι». Αυτοί μας κυβερνούν και διαβουκολούν τη νεολαία μας. Για να φθάσεις ψηλά, πρέπει να είσαι σήμερα κούφιος πνευματικά και ψυχικά. Και όχι μόνον κούφιος αλλά και κούφος, δηλαδή επηρμένος και κατά προέκταση αλλοπαρμένος που σημαίνει από άλλους παρμένος, για να μην πω πουλημένος.

Τι είναι σήμερα αυτοί που εκπροσωπούν επίσημα τον Ελληνισμό; Ένα όρθιο λείψανο. Αυτό το όρθιο λείψανο έκανε τον Ελληνισμό να μοιάζει με σπασμένο καθρέφτη. Πού είναι ο ψυχικός ιμάντας που μας ένωνε παλιά; Πού είναι η αδελφοσύνη που μας έδενε όταν βγήκαμε στο νησί κρυφά με ψεύτικα ονόματα το 1964 και μετά; Γιατί καλλιεργείται τόσο μίσος στη Β. Ελλάδα εναντίον της Ν. Ελλάδος; Μήπως σχεδιάζεται διαμελισμός; Μήπως η περιβόητη κρίση είναι τεχνητή για να θολώσει ο νους μας και η Ελλάς να διαμελισθεί; Γιατί προπαγανδίζεται επί δεκαετίες η αυτονομία της Κρήτης; Ο λόγος είναι απλός: κάποιοι θέλουν να ρουφήξουν για λογαριασμό τους το μαύρο χυμό που έχει ολόγυρά της.

Συνάντησα πριν από καιρό έναν ευπορήσαντα παλαιό μου μαθητή και νυν πολιτικό που θέλησε να με αντιμετωπίσει με ύφος υπεροπτικό. «Τι είσαι συ, ποιος είμαι εγώ». Τον αποστόμωσα μακρυγιαννικώς: «Συ είσαι ένας όρθιος νεκρός· πάει καιρός που έχεις πεθάνει, αλλά δεν το έχεις μάθει». Εγώ μένω ζωντανός, διότι με τη γραφή και τη διδαχή μου ζω με τους νεκρούς μας. Σήμερα δυστυχώς στην Ελλάδα – κι από τον όρο αυτό δεν εξαιρώ την Κύπρο- ζωντανούς μπορείς να βρεις μόνο στα νεκροταφεία. Οι ζωντανοί σας είναι στα «Φυλακισμένα μνήματα» και στη «Μακεδονίτισσα». Νεκροφιλία ή νεκρολατρία θα πουν τα τσιράκια του εθνομηδενισμού. Όχι, απαντώ. Όπως είπε ο μεγάλος Ιω. Συκουτρής που εδίδαξε κι εδώ, πολιτισμός είναι η συναναστροφή με τους νεκρούς. Η συναναστροφή με το ήθος, το ύφος, το πνεύμα των προγόνων. Αντίθετα, κάποιοι, παρότι δεν τους έχει γίνει νεκροψία, έχουν από καιρό πάρει το δρόμο προς την κόλαση χωμένοι ως το λαιμό στα ψέματα των ισχυρών. Ο τόπος μας δεν θα γίνει ποτέ καθαρός, εφόσον θα κατευθύνεται πολιτικά και πνευματικά από τους γόνους των Νενέκων και των Εφιαλτών.

Διάβασα προ ημερών σε μια μεγαλοφυλλάδα των Αθηνών, που υπηρέτησε δουλικά τόσο τις γερμανικές αρχές Κατοχής όσο και το χουντικό καθεστώς, ότι δεν αξίζει να πεθάνει κανείς για ένα πατριωτικό ιδανικό. Έστειλα μια επιστολή, που φυσικά δεν δημοσιεύτηκε και ο λόγος είναι απλός. Έγραψα: «Το χειρότερο είναι πως τίποτε δεν αξίζει όταν κανείς ζει χωρίς αυτό. Και πως ακόμη πιο αισχρό είναι το να ζει κανείς για το νέο ιδανικό, για την καινούργια μεγάλη ιδέα, την έκτη δόση του δανείου. Εμείς που μέχρι πρόσφατα είμαστε η ψυχή της υφηλίου ζούμε με ξένα ψίχουλα και με δανεική ψυχή.»

Μας είπαν ψέματα πολλά, μας είπαν ψέματα αισχρά. Μας είπαν πως μπαίνοντας στην ΕΟΚ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα γίνουμε Ευρωπαίοι. Λες και πριν ήμαστε Ασιάτες και Αφρικανοί. Και τελικά εγίναμε χειρότεροι από αυτούς, όταν μπήκαμε στον ευρωπαϊκό λάκκο των εχιδνών. Διότι δεν μπήκαμε στην Ευρώπη του Γκαίτε, μπήκαμε στην Ευρώπη του Γκαίμπελς. Δεν μπήκαμε στην Ευρώπη του Σαίξπηρ, μπήκαμε στην Ευρώπη του Χάρντιγκ που έπνιξε σαν τα τσιχλόπουλα τα Κυπριωτόπουλα. Δεν με διακρίνει πάθος κανένα κατά των Ευρωπαίων. Διδακτική μου αρχή ήταν μια φράση του Σαίξπηρ: «Μια καλή πράξη σ’ ένα βρόμικο κόσμο». Αυτό κατά την ταπεινή μου αντίληψη, είναι πηγή ευτυχίας για τη ζωή. Μετρήστε τις καλές πράξεις των Βρεττανών. Την εποχή, όπου ο Σαίξπηρ έγραφε αυτά τα υπέροχα, ο σερ Φίλιπ Σίντνεϋ, που είχε τη φήμη του τελειότερου ιππότη και που συνέθετε σαν άγγελος ποίηση και μουσική μαζί με τον σερ Γουώλτερ Ράλεϋ, μάζευαν κάμποσους Ιρλανδούς σε κάποιο βολικό μέρος και τους κατακρεουργούσαν σαν σφαχτάρια.

Είμαι υποχρεωμένος να τα πω αυτά διότι φοβάμαι τον κακό καιρό. Και δεν το εννοώ κλιματολογικώς. Εδώ που καταντήσαμε, βρισκόμαστε σε συνθήκες πολέμου. Τίθεται πλέον θέμα εθνικής –και όχι μόνον- επιβιώσεως. Μαζί με τις ναρκωτικές ιδέες η νεολαία μας πλήττεται και από τις ναρκωτικές ουσίες. «Μαστουρωμένη» χορεύει ένα νέο χορό του Ζαλόγγου που δεν έχει τίποτε ηρωικό. Ό, τι έχει είναι ταπεινωτικό και εξευτελιστικό. Κάποτε ακούγαμε από τα στόματα των νέων την Ιψενική κραυγή: «Δώσ’ τε μου ένα ζευγάρι, μεταχειρισμένα –έστω- ιδανικά». Τώρα ακούμε: «Δώσ’ τε μου ένα δεκάευρο για να πάρω τη δόση μου». Τα παιδιά, της Ελλάδος παιδιά, που τραγούδησε κάποτε η Βέμπο, αγοράζουν το θάνατό τους. Και μαζί τους πεθαίνει και η έννοια Ελλάς. Την πιο βαθειά πληγή της ζωής μου εισέπραξα πέρσι (2011) όταν σ’ έναν τοίχο των Εξαρχείων διάβασα ένα γκράφφιτι: «Έλληνας δεν γεννιέσαι, ούτε γίνεσαι· καταντάς»!

Δεν λέω, καλές είναι οι προοδευτικές ιδέες, οι τολμηρές και οι καινοτόμες αντιλήψεις, οι νέες θεωρίες αλλά πρέπει τουλάχιστον να μείνεις ζωντανός για να τις εφαρμόσεις. Σήμερα, καθώς περνώ από τα κέντρα όπου προσφέρεται η μεθαδόνη ή από κάποια σημεία –πολύ κεντρικά- των Αθηνών και του Πειραιά, θαρρώ πως βλέπω τον «Χορό των Σκελετών» που ζωγράφισε ο μεσαιωνικός ζωγράφος Macaber, από το όνομα του οποίου βγήκε η λέξη μακάβριος. Δεν θα προσθέσω τίποτε καινούργιο. Το έχω γράψει σε βιβλία μου διδακτικά που εκδόθηκαν προ 35ετίας. Πρόκειται για μια κουβέντα που είχε πει ένας μεγαλέμπορος ναρκωτικών από τη Μασσαλία: «Η πολιτική πρέπει να συνεργασθεί με τη χημεία». Και τώρα συνεργάζονται με θαυμαστή αρμονία, με θαυμαστά αποτελέσματα και – το κυριότερο- με θαυμαστά κέρδη. Έκαναν τη νεολαία ανίκανη ακόμη και για να επαναστατήσει. Αυτά που γίνονται επί μία τριετία στην Αθήνα δεν είναι επαναστατικές εκρήξεις· είναι προοίμιο ενός νέου εμφυλίου σπαραγμού. Η κρίση, οικονομική και διανοητική – έφερε την ακρισία, έφερε το φθόνο και την κακία, με αποτέλεσμα ο ένας Έλληνας να μισεί τον άλλο- κι όχι πια για λόγους ιδεολογίας. Βρισκόμαστε σε τέλεια σύγχυση. Είμαστε σαν τον ναυαγό τη νύχτα που αντί να κολυμπά προς την ξηρά κατευθύνεται απυξίδωτος προς τα βαθύτερα νερά.

Δεν λέω πως είμαστε αβοήθητοι στον παρόντα καιρό. Δεν έχει περάσει χρόνος πολύς που δύο Γάλλοι καθηγητές του πανεπιστημίου του Μετς, οι Τιερί Φορμέ και Μαρτέν Στεφένς, έγραψαν στην εφημερίδα «Φιγκαρό» τα ακολουθα συγκινητικά: «Μιλάμε διαρκώς για το ελληνικό χρέος. Χωρίς να επισημάνουμε ότι η Ευρώπη είναι αυτή που εδώ και 2.500 χρόνια έχει ένα χρέος προς την Ελλάδα. Ένα χρέος αιώνιο, αφού αφορά τα θεμέλιά της». Αυτό που δεν κατανοούν ίσως οι Γάλλοι καθηγητές είναι πως αυτά τα θεμέλια θέλουν να υπονομεύσουν αυτοί που ξεθεμέλιωσαν πρώτα πνευματικά και μετά οικονομικά με τα κάθε λογής «τσιράκια» τους την Ελλάδα. Δεν πρέπει οι Ευρωπαίοι του αύριο να έχουν ωε ηθικό και πνευματικό πρότυπο τον Έλληνα άνθρωπο, αλλά τον κοντινό πρόγονό τους, τον Βάνδαλο άνθρωπο. Κι αυτός ο Βανδαλισμός, ως επαναστατική πράξη, εισάγεται και στην Ελλάδα.

Δεν θα πω ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ταγοί, αφού, χρόνια τώρα ο Ελληνισμός πολιτεύεται σε έγκλιση υποτακτική, δεν είναι απέναντί μας ανεκτικοί. Ούτε θα πω ότι δεν μας προσέφεραν στη συμφορά μας «τσάι και συμπάθεια». Θα πω απλώς ότι οι εκδηλώσεις συμπαθείας των εταίρων μας μοιάζουν με προσευχή χιτλερικού βασανιστή. Θα προσθέσω όμως ότι την αφορμή τη δώσαμε εμείς. Την οικτρή κατάσταση που δημιουργήσαμε την έχει περιγράψει με ενάργεια από το 2ο μ.Χ. αιώνα ο Λουκιανός με το έργο του «Μένιππος ή Νεκυομαντεία». Όταν ο κυνικός φιλόσοφος Μένιππος κατέρχεται στον κάτω κόσμο, ερωτάται από κάποιον Φιλωνίδη, τι γίνεται στον επάνω κόσμο. Κι ο Μένιππος με τέσσερις λέξεις εικονογραφεί τους τότε ανθρώπους και τους νυν: «Ἁρπάζουσιν, ἐπιορκοῦσι, τοκογλυφοῦσιν, ὀβολοστατοῦσιν».

Μετά τη ζοφερή εικόνα που σας έδωσα, εύλογα κανείς μπορεί να αναρωτηθεί αμλετικά: «Να ζει κανείς ή να μη ζει». Θα απαντήσω: να ζει, αλλά να ζει ελληνικά. Δηλαδή ηρωικά. Πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στον εαυτό μας, πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στο παρελθόν μας, πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στην ιδέα του έθνους. Η πίστη στο έθνος μας στην κρίσιμη τούτη καμπή είναι ανάγκη ζωής. Όχι, όμως, καπηλεία του έθνους, όπως έγινε συχνά στο παρελθόν. Το έθνος ως προσφορά θυσίας θα φέρει την αυριανή σωτηρία. Όπως έγραψε τότε που μπαίναμε στην ΕΟΚ ένα από τα πιο φωτεινά ελληνικά μυαλά, ο Πάνος Καραβίας, «για να γίνει το έθνος παλμός καρδιάς, ένα με το αίμα της νιότης μας, πρέπει πρώτα η νιότη μας (Σημ. Σ.Ι.Κ. εννοεί τη νεολαία) να πάει συνείδηση, να πεισθεί πως το έθνος και το εγώ είναι, για τον Έλληνα, έννοιες που δένονται η μια με την άλλη, και πως υπηρετώντας το έθνος πλαταίνεις οικουμενικά και πλουτίζεις σε βάθος το εγώ σου, δίνεις ομορφιά στη ζωή σου και γιομίζεις αγάπη για τον άνθρωπο. Κι εμείς οι Έλληνες είχαμε πάντα τόσο δυνατό το αίσθημα του έθνους, που το ταυτίσαμε με τη θρησκεία και τη φυλή μας – πράγμα σπάνιο, σπανιότατο, αν όχι άγνωστο σ’ άλλα έθνη- σε μια τρισυπόστατη φλόγα».

Θεωρώ επιτακτικό, διότι, κατά τον Θουκυδίδη, «οἱ καιροί οὐ μενετοί», να ξαναγυρίσουμε στον ελληνισμό μας, στις αξίες που μας έθρεψαν αιώνες τώρα επί ζωής. Η ιστορική μας μοίρα είναι συνυφασμένη με τη γεωγραφική μας θέση, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, ανάμεσα σε αλληλοσυγκρουόμενους και αρπακτικούς ιμπεριαλισμούς. Κάποτε μας ήθελαν για τη γεωπολιτική μας θέση. Τώρα μας θέλουν διότι στην απέραντη θαλάσσια έκτασή μας υπάρχουν πλήθη θησαυρών. Οι κάθε λογής Αλή Μπαμπάδες με τους 40 κλέφτες τους κτυπούν την πόρτα μας. Ας μην την ανοίξουμε ακούγοντας τη φράση «σουσάμι άνοιξε». Διότι ίσως ανοίξουμε για μια ακόμη φορά τον ασκό του Αιόλου.

Δεν θα πω ότι έλειψε ποτέ η αγάπη για την Ελλάδα. Αλλά οι τωρινοί των μεγάλων δυνάμεων πολιτικοί, καθότι λεπτοστόμαχοι, αγαπούν την Ελλάδα, όπως αγαπά ο καννίβαλος το θύμα του με ...σάλτσα! Ας πάψουμε κάποτε να είμαστε, όπως λέει ο Σολωμός, ένας λαός «πάντοτε ευκολόπιστος και πάντα προδομένος». Το 1945 ο φίλος και συμπατριώτης μου ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος είχε γράψει:

«Μή γελαστεῖτε ἀπ’ τόν καημό σας καί σᾶς πάρει ὁ ὕπνος γιατί καινούργια σύννεφα πλακῶσαν τήν πατρίδα! Μαῦρα στριφτοπλεγμένα σύννεφα κρέμωνται σάν μολύβια πάνω ἀπ’ τά σπίτια μας, πάνω ἀπ’ τούς τάφους τῶν παιδιῶν μας!

Σε λίγο άρχισε ο «βροτολοιγός», ο «ὀκρυόεις ἐπιδήμιος πόλεμος», όπως τον λέει ο Όμηρος. Κι έτσι δεν μοιραστήκαμε μαζί τη νίκη, όπως μας είχε υποσχεθεί ασύστολα ψευδόμενος ο Τσώρτσιλ, όταν χρειαζόταν το αίμα μας. Και μετά ήλθαν προστάτες οι Αμερικάνοι που άπλωσαν την προστατευτική τους αιγίδα ως την ακρότατη ελληνική θαλάσσια έπαλξη, τη μεγαλόνησο Κύπρο. Τότε είναι που ο δικός σας σπουδαίος ποιητής, ο Θεοδόσης Πιερίδης, έγραψε, ήταν θυμάμαι το έτος 1956, την «Κυπριακή Συμφωνία». Συχνά το έχω πει: δεν πιστεύω στις αλήθειες των πολιτικών· πιστεύω στις αλήθειες των ποιητών. Οι αλήθειες των πολιτικών είναι φτερά στον άνεμο. Οι αλήθειες των ποιητών είναι τα «ριζιμιά χαράκια» των λαών. Ας ακούσουμε λοιπόν τέσσερις στίχους του Θεοδόση Πιερίδη:

«Στῆς Μεσόγειος τί θέτε τή γλυκιά γαλανάδα;
Ἐμεῖς εἴμαστε Κύπρος, ἐμεῖς εἴμαστε Ἑλλάδα!
Ὅθεν ἤρθατε πᾶτε, φοβεροί Ἀμερικάνοι,
ἡ πατρίδα σας εἶναι κάπου ἀλλοῦ - καί σᾶς φτάνει»!

Αμ δεν τους φτάνει! Γι’ αυτό ένα νέο αμερικανικό imperium δημιουργείται στη Μεσόγειο, το Μαγκρέμπ φλέγεται, η Συρία φλέγεται, το Ιράν τελεί υπό απειλή, το Ιράκ ποτίζεται καθημερινά με αίμα, η Τουρκία αιματορροεί, η Ελλάς φυλλορροεί. Τι χρειάζεται τούτη τη στιγμή ο Ελληνισμός; Έναν εθνικό συναγερμό που να ενώνει σε μια αμφικτιονία αγάπης και αλληλεγγύης τους Έλληνες όλης της γης. Και τότε όχι μόνο θα βγούμε από τα οικονομικά αδιέξοδα, θα βγούμε και από την ηθική ασφυξία, από την πνευματική υπνηλία. Όχι, ο Ελληνισμός δεν βρίσκεται εν ναρκώσει, όπως λένε μερικοί· βρίσκεται απλώς εν υπνώσει. Καιρός να αφυπνιστούμε, να εργαστούμε και να προμηθευθούμε νερό πολύ, διότι όπως λέγει προφητικά άλλος ποιητής, ο Μιχάλης Κατσαρός, «το μέλλον θα έχει πολλή ξηρασία». Αν όμως είμαστε Προμηθείς και όχι Επιμηθείς, μπορούμε να κάνουμε το μέλλον των παιδιών μας πολύ δροσερό, πολύ φωτεινό. Σας Ευχαριστώ.

Αναδημοσίευση από το www.sarantoskargakos.gr - Ημερομηνία δημοσίευσης: 26-02-12

Διαβάστε περισσότερα......

Eπανασύσταση σχέσεων κοινωνίας

Χρήστος Γιανναράς*

Mου ζητήθηκαν, με διαυγή καλοπιστία, εξηγήσεις: τι μπορεί να σημαίνει αυτό που έγραφα σε προηγούμενη επιφυλλίδα. Πως αν το πρώτο ζητούμενο σήμερα είναι να ξαναπιστέψει ο Έλληνας στον εαυτόν του, δηλαδή στη δυναμική της ελληνικής συλλογικότητας, τότε χρειαζόμαστε πρωτίστως όχι ιδιοφυή πρωθυπουργό, αλλά αυθεντικό αρχιεπίσκοπο. Eγραφα συγκεκριμένα:

«Aν το πρώτο είναι να ξαναβρεί η ελληνική κοινωνία εφαλτήριο για καινούργιο πατριωτικό άλμα, τότε χρειαζόμαστε εκκλησιαστικό μπροστάρη ανιχνευτή. Nα μας δείξει τη μετάβαση από τα ιδεολογήματα στην ερωτική εμπειρία, από τα εκσυγχρονιστικά «δήθεν» στην πίστη - εμπιστοσύνη. Δεν έχουμε πολιτικούς, επειδή δεν έχουμε μπροστάρηδες στην πίστη, ηγέτες εκκλησιαστικού ρεαλισμού, όχι θρησκειοποιημένων ιδεολογημάτων. Mε θρησκευτικές παπαρδέλες και ωφελιμιστικό ακτιβισμό δεν ανασταίνονται νεκρές κοινωνίες».

Tι σημαίνουν αυτά στην πράξη: Σημαίνουν ότι ο Έλληνας είναι Έλληνας (όταν υπάρχει το είδος), επειδή στους ιστορικούς εθισμούς του και επομένως στη νοο-τροπία του δεν προέχει η σύμβαση (το «κοινωνικό συμβόλαιο»), προέχει η εμπιστοσύνη, η πίστη. Kαι η πίστη - εμπιστοσύνη προϋποθέτει προσωπικές σχέσεις, κοινωνία σχέσεων. Δηλαδή προϋποθέτει την «πόλιν» ή τη μικρή κοινότητα, τον «έπαινο του δήμου, τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα εύγε». Όχι το απρόσωπο κράτος και τον φόβο του χωροφύλακα ή του μπαμπούλα «Θεού».

H Eλλάδα σήμερα είναι νεκρή, δίχως αντανακλαστικά ετερότητας, διότι είναι μόνο κράτος με θεσμικά καταργημένη την κοινότητα. O Έλληνας δεν έχει πια καμιά απολύτως αίσθηση του «ανήκειν», του «μετέχειν», αίσθηση κοινωνίας Πιθηκίζοντας πρότυπα άσχετα με τις ανάγκες του, έφτιαξε κράτος συγκεντρωτικό, με μεγαλουπόλεις ακοινώνητου βίου, εκπίπτοντας σε τριτοκοσμική καθυστέρηση, υπανάπτυξη και φαυλότητα. Πρόσφατα, με δύο διαδοχικά εν ψυχρώ εγκλήματα, τον «Kαποδίστρια» και τον «Kαλλικράτη», εξαλείφθηκε και θεσμικά – επίσημα η μικρού μεγέθους κοινότητα, χάρη στην οποία επέζησε ιστορικά ο Eλληνισμός τρεις χιλιάδες χρόνια.

Tο τελευταίο ίχνος κοινότητας, λαϊκού σώματος με σχέσεις πίστης - εμπιστοσύνης και με άξονα συνοχής το «ιερό», είναι ακόμα στην Eλλάδα η ενορία. Aλλοτριωμένη, παραμορφωμένη, με χαμένο κατά κανόνα τον εκκλησιαστικό χαρακτήρα της και μεταποιημένη σε τέμενος, κάτι σαν υποκατάστημα του IKA «διά την ικανοποίησην των θρησκευτικών αναγκών του λαού» όμως σώζεται ακόμα ως λαϊκή σύναξη και δυνάμει σώμα. H τραγωδία είναι ότι δεν υπήρξε ώς τώρα αρχιεπίσκοπος στο ελλαδικό κράτος με επίγνωση της αγεφύρωτης αντίθεσης Eκκλησίας και θρησκείας – ατομοκεντρική η θρησκεία, αυθυπερβατική (κοινωνούμενη, ερωτική) η ύπαρξη του εκκλησιαστικού ανθρώπου.

Στο πλαίσιο του μεταπρατικά εκδυτικισμένου ελλαδικού κράτους, το εκκλησιαστικό γεγονός έχει ριζικά αλλοτριωθεί σε ατομοκεντρική θρησκευτικότητα. H πίστη εκλαμβάνεται σαν ατομική αγκίστρωση σε πεποιθήσεις και ιδεολογήματα, σε παραδοχές άσχετες με την εμπειρική τους επαλήθευση, «ορθοδοξία» σημαίνει εγωκεντρική θωράκιση με αξιωματικά «ορθές» βεβαιότητες. Eτσι το κήρυγμα εκφυλίζεται σε ιδεολογική προπαγάνδα ή σε ηθικιστικό ωφελιμισμό, παπαρδέλες ψυχολογικού ευσεβισμού και βασανιστικού νομικισμού.

Aυτή την ώρα που ο Eλληνισμός καταρρέει σαν οργανωμένη συλλογικότητα, μόνο ένας εκκλησιαστικός μπροστάρης, ένας αρχιεπίσκοπος, θα μπορούσε ίσως και να ανατρέψει τους όρους της κατάρρευσης. Aν μιλούσε εκείνη την «άλλη» γλώσσα, την ακαταμάχητη, που είναι η σιωπή της αποκαλυπτικής πράξης. Πράξη εκκλησιαστική δεν είναι τα συσσίτια σε συνεργασία με τα σούπερ μάρκετ, αυτό είναι σύμπραξη με τη λογική της κατάρρευσης, τη λογική του ατελέσφορου IKA, τον Mολώχ της χρησιμοθηρίας που οδήγησε στην κατάρρευση.

Aκαταμάχητη είναι η γλώσσα της πίστης - εμπιστοσύνης που γεννιέται μόνο από το άθλημα της μετοχής, σε σχέσεις κοινωνίας της ζωής, σε εκκλησιαστική ενορία. Kαι ένας εκκλησιαστικός μπροστάρης θα μπορούσε σιωπηρά, χωρίς ιδεολογικές ρητορείες, να ξαναχαρίσει στην Eλλάδα ενορίες: Mεθοδικά, με καθημερινή προσωπική παρουσία, να σαρώσει από τις εκκλησιές την αλλοτρίωση, δηλαδή ότι υπηρετεί τον ατομικό εντυπωσιασμό, την ψυχολογική υποβολή, την ακοινώνητη «έξαρση»: τερατώδεις μεγαφωνίες, θρησκευτικές χαλκομανίες που έχουν υποκαταστήσει τις εκκλησιαστιακές Eικόνες, κανταδόρικες τετραφωνίες, νεοπλουτίστικους αφόρητου κιτς πολυέλαιους και μανουάλια, φωτισμούς «νέον», φτηνιάρικο καρεκλομάνι αντί για το σοφό στασίδι.

Mόνο αν υπάρξουν πυρήνες εξόδου από τη λογική της κατάρρευσης, έμπρακτης εξόδου, μπορεί να σαρκωθεί ελπίδα. Όσο μιλάμε τη γλώσσα της ιδεολογίας, των στατιστικών αναλύσεων και της ατέλειωτης ποικιλότητας των απόψεων για ανάκαμψη, τη γλώσσα του ακτιβισμού συσσιτίων και αλτρουιστικών «πρωτοβουλιών», παίζουμε στο γήπεδο της παρακμιακής κατρακύλας. H «άλλη» γλώσσα, που μπορεί να γεννήσει κοινωνική συνοχή και ανιδιοτέλεια, τη χαρά του «μετέχειν» και «ανήκειν», είναι η γλώσσα της Eικόνας που ιδρύει σχέση, της δραματουργίας που μυεί στο άρρητο, είναι το άναμμα του κεριού - άφωνη προσευχή, το μέλος που συγκροτεί ενότητα αλληλοστηριχτική.

Στο πλαίσιο ενός ξεσηκωμού για παλινόρθωση της ενορίας – κοινότητας θα ενταχθεί οπωσδήποτε και μιας άλλης γλώσσας κατήχηση: Όχι πια ηθικιστική ωφελιμολογία και νοησιαρχικά ιδεολογήματα, αλλά μαθήματα σε κάθε ναό εξοικείωσης με την ιλιγγιώδη ποίηση της εκλλησιαστικής λατρείας, μαθήματα γλώσσας που να αναχαιτίσουν τη μεθοδευμένη αποκοπή του Έλληνα από τη γλωσσική του συνέχεια, από τις πηγές της πολιτισμικής του αυτοσυνειδησίας.

Ένας αρχιεπίσκοπος εκκλησιαστικός μπροστάρης – όχι «θρησκευτικός ηγέτης», αγιατολάχ ή παπίσκος. Που θα γνοιαστεί επιτέλους τους ορφανεμένους από επίσκοπο πρεσβυτέρους της Eκκλησίας, θα τους αποκαταστήσει σε συνεργάτες, θα πάψει να τους λογαριάζει «ιερείς» της «επικρατούσας θρησκείας» και να αρμέγει βάναυσα τα παπαδικά τους «τυχερά». Aνάκαμψη της ελληνικής κοινωνίας θα προέλθει μόνο με επανασύσταση των προϋποθέσεων ζωτικής κοινωνικής συνοχής, εμπειρικής ψηλάφησης «νοήματος» της ύπαρξης και της συνύπαρξης.

 

* O κ. Xρήστος Γιανναράς είναι ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας και Πολιτιστικής Διπλωματίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 26-02-12

Διαβάστε περισσότερα......

Netweek - Χρ. Γιανναράς - 23 Ιαν 12

Συνέντευξη του ομότιμου καθηγητή Φιλοσοφίας κ. Χρήστου Γιανναρά στην εκπομπή Netweek της Έλλη Στάη, που προβλήθηκε από την ΝΕΤ στις 23.1.12.

Αναδημοσίευση από το Αντίφωνο - Ημερομηνία δημοσίευσης: 22-02-11

Διαβάστε περισσότερα......

Η επικοινωνιακή χρεοκοπία

Γιώργος Πρεβελάκης

Το ανθελληνικό κλίμα στην Ευρώπη εμποδίζει την αναζήτηση διεξόδου από την κρίση. Πολιτικοί και πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) επιθυμούν την αποχώρηση της Ελλάδας από την Ευρώπη. Κυριαρχεί πλέον η άποψη ότι οι Έλληνες είναι «διαφορετικοί». Σύμφωνα με την εναργή παρομοίωση μιας Γαλλίδας δημοσιογράφου, αντιμετωπίζονται όπως οι «SDF», δηλαδή οι άστεγοι του Παρισιού: τους λυπόμαστε, αλλά δεν ταυτιζόμαστε.

Η σημασία του ελληνικού πολιτισμού για την οικοδόμηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας από τον 18ο αιώνα και εξής, θεμελίωσε και ανέπτυξε τον φιλελληνισμό. Όμως, χωρίς ενεργό παρουσία στην καλλιέργεια αυτού του εθνικού συγκριτικού πλεονεκτήματος και χωρίς δυναμική νέα πολιτισμική προσφορά, η σχέση με την αρχαιότητα μετατρέπεται από πλεονέκτημα σε στοιχείο εξευτελιστικών συγκρίσεων.

Τεράστια απόσταση χωρίζει την σημερινή αντίληψη για τους Έλληνες από την εξιδανικευμένη εικόνα τους κατά τον πόλεμο ή την δικτατορία. Η προφανής επικοινωνιακή χρεοκοπία συμπληρώνει και εντείνει την οικονομική. Σημαντικό ρόλο στην σημερινή υποβάθμιση έχουν διαδραματίσει οι πρόσφατες γνωστές παλινωδίες των κυβερνητικών παραγόντων. Αλλά και παλαιότερα, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '90, υπουργοί και πρωθυπουργοί, στις ευρωπαϊκές τους συνομιλίες, απέδιδαν τα κατά καιρούς εμφανή προβλήματα της χώρας στους «βαρβάρους» Έλληνες, διαχωρίζοντας εαυτούς ως «πολιτισμένους» Ευρωπαίους.

Μεταπολεμικά, η εικόνα της Ελλάδας στηρίχτηκε σε μια δυναμική πολιτισμική παρουσία, οι βάσεις της οποίας είχαν τεθεί στο μεσοπόλεμο. Η δεξιά κληρονόμησε τον έργο των διανοουμένων και των καλλιτεχνών τους οποίους κινητοποίησαν και ενέπνευσαν προσωπικότητες, όπως ο Κωστής Μπαστιάς και ο Δημήτρης Ροντήρης. Η αριστερά, αποκλεισμένη από την πολιτική σκηνή, επένδυσε στον πολιτισμό και στην παιδεία, σε άμιλλα με την δεξιά. Η Ελλάδα έμοιαζε πρωτοπόρος στην προβολή της αρχαιοελληνικής παιδείας, αξιοποιώντας τα αρχαία θέατρα και οργανώνοντας πρωτοποριακές παραστάσεις και καλλιτεχνικά δρώμενα. Ταυτόχρονα, στο εξωτερικό, διακρίνονταν μεγάλες μορφές στην τέχνη και στην επιστήμη: ο Δημήτρης Μητρόπουλος, ο Ιάννης Ξενάκης, η Μαρία Κάλλας, ο Γεώργιος Παπανικολάου. Ακλούθησαν τα Νόμπελ του Σεφέρη και του Ελύτη, τα οποία ανέδειξαν διεθνώς τα ελληνικά γράμματα.

Η κληρονομία αυτή υποθηκεύτηκε. Ένα μεγάλο μέρος από την αθηναϊκή πνευματική ελίτ, ενδεχομένως με αισθήματα μειονεκτικότητας έναντι των παλαιών, υιοθέτησε ισοπεδωτικές λαϊκιστικές επιταγές. 'Αλλοι έσπευσαν να επωφεληθούν από την παρελθούσα αίγλη, για να εξασφαλίσουν επιδοτήσεις, θέσεις και προνόμια. Οι μη διαθέτοντες τα «προσόντα» για να ανελιχτούν στον παρακμιακό πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον της ύστερης μεταπολίτευσης εκτοπίστηκαν.

Μια σημαντική παράμετρος αφορά τις επιδοτούμενες «έδρες νεοελληνικών σπουδών» στο εξωτερικό. Με επιχειρήματα περί αυτοτελούς προβολής της σύγχρονης Ελλάδας, εντός και εκτός, έσπασε τεχνητά η ενότητα της ελληνικής γλώσσας. Τα νέα Ελληνικά διαχωρίστηκαν από τα αρχαία, τα οποία παρέμειναν αποκλειστική αρμοδιότητα των ξένων. Ως συνέπεια, οι έδρες αυτές έχουν παρακμάσει παντού, ενώ έχει εξασθενίσει ο σύνδεσμος της Ελλάδας με τις κλασικές σπουδές. Τέλος, η απομίμηση των ευρωπαϊκών πολιτισμικών ιδρυμάτων οδήγησε σε κατασπατάληση χρήματος και παταγώδεις αποτυχίες, καθώς κυριάρχησε και πάλι ο αθηνοκεντρικός επαρχιωτισμός.

Στον καλλιτεχνικό τομέα, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προωθούν ή και παράγουν καλλιτέχνες με ασήμαντες, αλλά επιδοτούμενες παρουσίες στο εξωτερικό. Στον τουρισμό, εξαγόμενες εικόνες και σύμβολα αμφίβολης αισθητικής και ποιότητας διασύρουν την εθνική πολιτισμική ταυτότητα. Όμως, καθώς οι παράγοντες της παρακμής συνδέονται στενά με τα μέσα ενημέρωσης, οι Έλληνες παρέμειναν στις ψευδαισθήσεις τους: θεωρούν την εικόνα της Ελλάδας δεδομένη, αν όχι και οφειλομένη. Τον ίδιο άλλωστε συνέβη και με την οικονομία και τις προοπτικές της.

Η σημερινή έξαρση του ευρωπαϊκού ανθελληνισμού, ανεξαρτήτως του αν εισπράττεται ως αδικία, ανεπάρκεια, στενομυαλιά ή κακία των ευρωπαϊκών λαών, πρέπει να λειτουργήσει αφυπνιστικά· να γίνει κατανοητή η καθυστέρηση και η προχειρότητα, η οποία έχει συσσωρευτεί με ευθύνη της ελληνικής πνευματικής ηγεσίας. Οι επικείμενες ρήξεις, τον τέλος της μεταπολίτευσης, πρέπει να συμπεριλάβουν ως σημαντικό κεφάλαιο μια νέα ελληνική πολιτισμική πολιτική, με στόχο την αναβάθμιση της εικόνας της χώρας μας στην Ευρώπη και στον κόσμο.

 

*O Γιώργος Πρεβελάκης είναι καθηγητής πανεπιστήμιου στο Παρίσι

Αναδημοσίευση από την Εστία και την ppol.gr - Ημερομηνία δημοσίευσης: 19-02-12

Διαβάστε περισσότερα......

Σαράντος Καργάκος: «Θέλουν τον Έλληνα ραγιά!»

Συνέντευξη στο Γιάννη Συμεωνίδη

Η σοφία δεν έχει ανάγκη να καταφεύγει σε φωνές. Ο λόγος της είναι ήρεμος, σταθερός... βασισμένος σε επιχειρήματα και με μια ευγλωττία που «κόκαλα δεν έχει, αλλά κόκαλα τσακίζει». Όπως ακριβώς είναι κι ο λόγος του διακεκριμένου φιλόλογου και συγγραφέα Σαράντου Καργάκου, ο οποίος καθ’ όλη τη διάρκεια της συνέντευξης που παραχώρησε στα «Επίκαιρα» στην οικία του εξέφρασε ανοιχτά τους προβληματισμούς του για το μέλλον της χώρας μας, την Τουρκία, το Ισλάμ, την «κομματοκρατία» και την πολύπαθη εκπαίδευση. Υπό το παγιδευμένο σε ζωγραφικούς πίνακες βλέμμα του Κωστή Παλαμά, του Κωνσταντίνου Καβάφη και άλλων προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών που ανέδειξε αυτός ο τόπος, ο κ. Καργάκος αγωνιά: «Φοβάμαι πως η Ελλάδα μεταβάλλεται σε ένα πειραματόζωο κι ο ελληνικός λαός προετοιμάζεται να ενστερνιστεί το πνεύμα του ραγιά»...

Ο ίδιος, εξάλλου, δεν διστάζει να τονίσει πως έναντι της τουρκικής επεκτατικής πολιτικής, όπως αυτή εκφράζεται και μέσα από τα σχολικά βιβλία των γειτόνων, η χώρα μας κρατά την άψογο στάση, η οποία στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτα άλλο από μια άψυχη στάση. Κατά τον κ. Καργάκο, επίσης, η Τουρκία παίρνει ό,τι μπορεί από τη Δύση, αλλά διαβλέπει πως το μέλλον της ανήκει στο Ισλάμ. Για το τελευταίο, μάλιστα, εκτιμά πως θα εξαπλωθεί σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο. «Οι λαοί του Ισλάμ δεν μπορούν να ζήσουν σε δημοκρατία δυτικού τύπου. Για εκείνους νόμος είναι το Κοράνι. Η σύγκρουση του δυτικού ανθρώπου με τον κόσμο του Ισλάμ είναι επί θύραις. Διαβλέπω πως ο δυτικός άνθρωπος θα ηττηθεί, γιατί έχει κατεβάσει τον παράδεισο επί της γης, ενώ ο μουσουλμάνος εξακολουθεί να τον έχει εν τοις ουρανοίς. Εμείς φοβόμαστε το θάνατο, αλλά εκείνοι τον έχουν κάνει σύμμαχό τους», αναφέρει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας.

«Παραμύθια για κουτά παιδιά»

Ο κ. Καργάκος φέρνει το παράδειγμα του Ιράν, το οποίο, μετά την επανάσταση του 1979, μετατράπηκε από το πιο ανοιχτό κράτος στο πιο κλειστό. Ο ίδιος χαρακτηρίζει παραμύθια για κουτά παιδιά το ότι υπάρχουν μουσουλμάνοι με ανοιχτές αντιλήψεις, αφού όλοι τους υπακούουν στο νόμο του Κορανίου. «Ήδη, η σύγκρουση είναι πολεμική. Ο πολιτισμός, όταν είναι πολιτισμός, δεν χωρίζει, αλλά ενώνει. Το Ισλάμ είναι κάτι διαφορετικό. “Μούσλιμ” σημαίνει αυτός που προσκυνά τον Αλλάχ. Όποιος δεν τον προσκυνά είναι αντίπαλος. Από την άλλη, είναι γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι εκμεταλλεύτηκαν τους λαούς του Ισλάμ. Τους πήραν το φυσικό πλούτο κι έκοψαν τις περιοχές τους σε τεμάχια χωρίς να λάβουν υπόψη θρησκευτικές κι άλλες διαφορές. Στη συνέχεια, τους άφησαν να συγκρούονται μεταξύ τους. Τώρα ήρθε η ώρα της εκδίκησης του Ισλάμ. Στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ ζει ένας ολόκληρος ισλαμικός κόσμος. Από εδώ και στο εξής, τα χτυπήματα δεν θα είναι μόνο στο Ιράκ ή στο Αφγανιστάν», προειδοποιεί ο κ. Καργάκος.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο συγγραφέας εκτιμά πως πολύ σύντομα θα υπάρξουν μεγάλες ανατροπές στην Αλβανία, στο Κοσσυφοπέδιο αλλά και σε άλλες περιοχές που ζει συμπαγής μουσουλμανικός πληθυσμός, όπως είναι και η Βουλγαρία. Γι’ αυτό κι ο ίδιος θα πρότεινε, σε μια τέτοια περίπτωση, μια συμμαχία Ελλάδας - Σερβίας - Βουλγαρίας. Προσθέτει, μάλιστα, πως η ιστορική πείρα μάς έχει διδάξει πως οι μουσουλμάνοι δεν ενσωματώνονται, αλλά ενσωματώνουν, πόσω μάλλον όταν η πλειονότητα όσων έρχονται στη χώρα μας είναι χαμηλού μορφωτικού επιπέδου. Ο κ. Καργάκος υπενθυμίζει, επίσης, τη ρήση του ιστορικού Έντουαρντ Γκίμπον πως η Ρώμη δεν έπεσε από τους επιδρομείς λαούς, αλλά από τους ξένους που ζούσαν στα όρια της αυτοκρατορίας της.

«Θάψαμε τον πολιτισμό μας»

Γι’ αυτό και το ελληνικό κράτος οφείλει να διαφυλάξει, ως κόρη οφθαλμού, τη θαυμαστή ενότητα που είχε μέχρι πριν από είκοσι χρόνια. Ο συγγραφέας, όμως, είναι απαισιόδοξος: «Η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει, μέσα στην παγκόσμια κρίση, το ρόλο της πρωτοπορίας. Έχει πίσω της μια τεράστια παράδοση, τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, τον οποίο θάψαμε. Γι’ αυτό δεν φταίνε μόνο οι πολιτικοί, αλλά και οι πνευματικοί ηγέτες της χώρας μας, οι οποίοι, αντί να γίνουν Λεωνίδες, έγιναν Εφιάλτες. Τα ελληνικά κόμματα, εξάλλου, είναι σαν να έχουν φορέσει το ένα το σώμα του άλλου. Οι όποιες διαφορές τους είναι περισσότερο λεκτικές και κατ’ ελάχιστο πρακτικές», παρατηρεί δηκτικώς ο κ. Καργάκος.

Ο ίδιος σημειώνει, επίσης, πως οι Έλληνες έχουμε παραμελήσει τον αποκαλούμενο βυζαντινό πολιτισμό αλλά και το χριστιανισμό. «Την ώρα που κατέρρεαν τα κομουνιστικά καθεστώτα και βλέπαμε τη θρησκεία να γίνεται κυρίαρχη ηθική δύναμη εκεί, εμείς αρχίσαμε έναν πόλεμο ανάμεσα στην Εκκλησία και στην Πολιτεία, γιατί οι πολιτικοί μας δεν κατάλαβαν πως όταν κάνεις εξωτερική πολιτική πρέπει να χρησιμοποιείς πολλούς βραχίονες. Περιθωριοποίησαν και χλεύασαν την Εκκλησία, προτάσσοντας μια νέα μορφή εικονομαχίας».

«Φινλανδοποίηση»

Επιπλέον, ο συγγραφέας υποστηρίζει πως επιχειρείται η «φινλανδοποίηση» της Ελλάδας. Τι εννοεί με αυτό; Πως οι ξένες δυνάμεις, με προεξάρχουσες τις ΗΠΑ, προσπαθούν να της δώσουν έναντι της Τουρκίας το ρόλο που κρατούσε η Φινλανδία απέναντι στη Σοβιετική Ένωση μέχρι την κατάρρευση του κομουνιστικού καθεστώτος: εκείνον του «εξαρτήματος». «Οι Αμερικανοί ξέρουν πάρα πολλές λύσεις, αλλά δεν ξέρουν μία, την καλύτερη», λέει εμφατικώς ο κ. Καργάκος.

Παράλληλα, διατείνεται πως η πολυκαιρισμένη λέξη «πολυπολιτισμός» συγκαλύπτει ύπουλα και πονηρά σχέδια. «Ούτε υπήρξε ποτέ ούτε υπάρχει πουθενά. Εν ονόματί του υπηρετήθηκαν βρόμικα συμφέροντα. Είχα προβλέψει, άλλωστε, πως η παγκοσμιοποίηση θα έφερνε την κινεζοποίηση. Η Κίνα δεν ενδιαφέρεται απλώς να γίνει κυρίαρχος της Γης, αλλά και της Σελήνης! Οι Αμερικανοί πήγαν, είδαν και απήλθαν. Οι Κινέζοι θα πάνε και θα μείνουν. Η παγκοσμιοποίηση ήταν ένα ωραίο παιχνίδι των Αμερικανών, που τους το πήραν οι Κινέζοι. Γίνεται μπούμερανγκ και για τους λαούς που σαν χάνοι τον καταπίνουν», επισημαίνει ο κ. Καργάκος.

«Εξεγέρσεων συνέχεια»

Την ίδια ώρα, κι αφού η συζήτηση έχει μετατοπιστεί στις εξελίξεις στη Βόρεια Αφρική, ο συγγραφέας μάς θυμίζει το, προφητικό όπως αποδείχθηκε, βιβλίο του Μεσόγειος, η Υγρή Μοίρα της Ελλάδος και της Ευρώπης, που είχε κυκλοφορήσει πριν από τέσσερα χρόνια. «Ταξιδεύω εδώ και χρόνια στις αραβικές χώρες κι έχω γνωρίσει τα χαμηλά οικονομικώς στρώματά τους. Είχα προβλέψει την έκρηξη στη Βόρεια Αφρική, η οποία θα εξαπλωθεί νοτιότερα, προς την Κεντρική Αφρική, αλλά και στη Μέση Ανατολή. Μέσα στα καθεστώτα που θα ανατραπούν είναι κι αυτό της Μέκκας, δηλαδή της Σαουδικής Αραβίας. Δεν είναι δυνατό οι πρώην τσελιγκάδες και νυν πετρελαιάδες να ζουν Κροίσου πλουσιότεροι, αλλά οι μουσουλμάνοι να είναι Ίρου (Σ.Σ.: Ζητιάνος που αναφέρεται στην Οδύσσεια) πενέστεροι. Η έκρηξη του Ισλάμ θα έχει συνέπειες και για την Τουρκία. Ελλοχεύει ο κίνδυνος και η Ελλάδα να κατακλυστεί από κύματα ανθρώπων που με σπασμένα φτερά θα φτάνουν στις ελληνικές ακτές με κάθε λογής πλεούμενο. Η μεγαλύτερη επανάσταση, εξάλλου, που θα εκδηλωθεί μέσα στο Ισλάμ θα είναι εκείνη των γυναικών. Έχουν ήδη κυριαρχήσει στο θέμα της πανεπιστημιακής μόρφωσης. Δεν θα αρκούνται για πολύ ακόμα στο ρόλο των πολιτών δεύτερης κατηγορίας», δηλώνει ο συγγραφέας.

«Μεταρρυθμίσεις-απορρυθμίσεις»

Για όσους δεν το γνωρίζουν, ο κ. Καργάκος ήταν από εκείνους που είχαν εισηγηθεί το περίφημο 15% του προϋπολογισμού για την Παιδεία, καθώς και το προσχέδιο για το πανεπιστημιακό άσυλο. Ακόμα και σήμερα, εξάλλου, θυμάται μια στιχομυθία του 1957 που είχε με τον τότε υπουργό Συντονισμού Δημήτρη Χέλμη, ο οποίος είχε αυξήσει τα πανεπιστημιακά δίδακτρα κι εξέταστρα. «Να καταριόμαστε την ώρα που γεννηθήκαμε φτωχοί;» τον είχε ρωτήσει ως νεαρός φοιτητής κι ο υπουργός απάντησε: «Όχι, να καταριέστε την ώρα που δεν γεννηθήκατε πλούσιοι!».

Ο κ. Καργάκος αποκαλεί τις 13 εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις από τη Μεταπολίτευση και μετά απορρυθμίσεις, ενώ ονοματίζει σκωπτικά το υπουργείο Παιδείας «Υπνοπαιδείας και Διά Βίου Παθήσεως»! Ζητά, μάλιστα, και την κατάργησή του. «Εξ αυτού ερρύουν τα φαύλα. Προτείνω να σχηματιστεί μια επταμελής επιτροπή με πενταετή θητεία, η οποία θα επεξεργαστεί ένα πρόγραμμα για να εφαρμοστεί χωρίς καμιά αλλαγή για μία δεκαετία. Αυτή η επιτροπή θα πρέπει να στηριχτεί σε μια 50μελή γραμματεία και να επανέλθει ο θεσμός των γενικών επιθεωρητών για τα σχολεία της περιφέρειας, έτσι ώστε να μην ανακατεύονται οι τοπικοί άρχοντες. Σκοπός της επιτροπής οφείλει να είναι η εκδίωξη του κομματισμού από τα σχολεία και τα πανεπιστήμια».

Ο κ. Καργάκος μιλά και για τη σημερινή διάσταση του πανεπιστημιακού ασύλου αλλά και για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια: «Είχα εισηγηθεί το άσυλο σε μια εποχή που ήμασταν επί συνεχή παρακολούθηση από τους μυστικούς αστυνομικούς. Σήμερα ομοιάζει με τον τρόπο που μεταχειρίζεται το νόμο η μαφία στην Ιταλία. Όσο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ήμουν αντίθετος σε αυτή την ιδέα. Ωστόσο, θα έρθουν με το χάλι που έχουν τα κρατικά. Αν ένας ευφυής επιχειρηματίας τοποθετήσει ένα κρουαζιερόπλοιο ανοιχτά του Σαρωνικού και το κάνει πανεπιστήμιο σε συνεργασία με το Χάρβαρντ, πού θα πάνε τα ελληνόπουλα;» αναρωτιέται ρητορικώς ο κ. Καργάκος.

«Λιώνουν στα... κηφηνεία»

Στο μεταξύ, από τα «βέλη» του συγγραφέα δεν ξεφεύγει ούτε η νεολαία. «Ο ρόλος της ήταν πάντα πρωτοποριακός. Σήμερα ο ρόλος της νεολαίας, όμως, έχει γίνει παθητικός. Λιώνει τα νιάτα της στα... κηφηνεία, ωσάν δηλαδή τα προβλήματα να μην είναι πρόβλημά της. Ουσιαστικώς είναι μαμακοδίαιτη και μπαμπακοδίαιτη. Οι παλαιότεροι έχουμε μόνο την προοπτική θανάτου. Οι νέοι έχουν προοπτική ζωής, αλλά ο βίος τους θα είναι αβίωτος. Αν τα παιδιά που κατεβαίνουν στους δρόμους ήταν διαβασμένα, δεν θα είχα κανένα δισταγμό να ήμουν επικεφαλής τους. Μπορεί το κράτος να το έχουν οι μπαμπάδες, αλλά το παρακράτος το έχουν οι βλαστοί τους. Η υποτιθέμενη πρωτοπορία προέρχεται από τους γόνους της οικονομικής αριστοκρατίας. Στις προηγούμενες γενιές βρισκόταν στις φτωχότερες τάξεις. Καταστράφηκε το ιστορικό κέντρο των Αθηνών, η μικρομεσαία τάξη δηλαδή, προς όφελος των πολυκαταστημάτων που έχουν χτιστεί στα προάστια», συμπληρώνει αιχμηρά ο κ. Καργάκος.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Επίκαιρα: 17/02/2011

Διαβάστε περισσότερα......

H λογική της αυτοάμυνας

Χρήστος Γιανναράς

Aς υποθέσουμε ότι η Διεθνής των πανίσχυρων τοκογλύφων, η κατ’ ευφημισμόν επονομαζόμενη «αγορές», αλλάζει διαθέσεις απέναντι στην Eλλάδα, πιστοποιεί ότι είναι και για την ίδια ασύμφορος ο ακάθεκτος βυθισμός μας στην ύφεση. Kαι αποφασίζει γενναιόδωρα να μας χορηγήσει «πακέτο» κάποιων δισεκατομμυρίων ευρώ αποκλειστικά για «ανάπτυξη». Ποιος θα διαχειριζόταν αυτή την τελευταία ευκαιρία; Tο υπάρχον πολιτικό προσωπικό; Oι ίδιοι που σπατάλησαν και σφετερίστηκαν τα τεράστιου οικονομικού μεγέθους «πακέτα» ευρωπαϊκής βοήθειας, τα προορισμένα να θεμελιώσουν «σύγκλιση» της ελλαδικής με τις προηγμένες οικονομίες της Eυρώπης – να χρηματοδοτήσουν έργα υποδομής, τον εκσυγχρονισμό του κράτους και της παραγωγής; Kαι αν εμπιστευόμασταν ένα ακόμα αναπτυξιακό «πακέτο» στους ίδιους, αποδεδειγμένα ενόχους κακουργημάτων κλοπής, διαφθοράς και ανικανότητας, αν τους αναθέταμε, για μια ακόμα φορά, να διαχειριστούν τους όρους της επιβίωσής μας και της ιστορικής μας συνέχειας, δεν θα ήμασταν εμείς οι πολίτες οι απολύτως υπαίτιοι της οριστικής καταστροφής μας, του αυτοχειριασμού μας;

Mε ονειρικές υποθέσεις ή χωρίς, είναι εξωφρενικός παραλογισμός, είναι αυτοκτονία, να αναθέτουμε στους αυτουργούς της καταστροφής να μας σώσουν από την καταστροφή. H στοιχειώδης λογική αυτοάμυνας σήμερα επιβάλλει να παραμεριστεί το υπάρχον πολιτικό προσωπικό της χώρας, να εξαφανιστεί από τον δημόσιο βίο. Oλοι, χωρίς εξαίρεση. Γιατί και οι ακκιζόμενοι ως «καλοί», ως «αδιάφθοροι», συνεργάστηκαν. Aνέχθηκαν, δεν κατήγγειλαν.

Aλλά πώς να γίνει πράξη ο παραμερισμός των ανίκανων και φαύλων; Mας έχουν δεμένους χειροπόδαρα, καθηλωμένους στους νάρθηκες των δικών τους συμφερόντων: Σε Σύνταγμα που ερήμην μας συντάσσουν και «αναθεωρούν». Σε εκλογικούς νόμους που κάθε φορά για τη βολή τους μαγειρεύουν. Σε ένα πολυπλόκαμο πλέγμα νόμων και διατάξεων, που κατοχυρώνουν επινοήσεις και τεχνάσματα της συντεχνιακής τους ιδιοτέλειας. Δεν μας έχουν αφήσει την παραμικρή θεσμική δυνατότητα άμυνας απέναντι στον ολοκληρωτισμό της κομματοκρατίας, κανένα περιθώριο αντίστασης στην αυθαιρεσία και στους εκβιασμούς των συνδικαλιστών πραιτωριανών τους, κανένα ενδεχόμενο να οδηγήσουμε στη Δικαιοσύνη τους κλέφτες, τους καταχραστές, τους εξόφθαλμα προδότες.

Eίναι οι αυτουργοί της οικονομικής καταστροφής που ζούμε, του εφιάλτη ανελπιστίας για τα πενήντα, τουλάχιστον, επόμενα χρόνια. Kαι δεν έχουμε τρόπο να διαδηλώσουμε ούτε τον πανικό μας. Aν κατέβουμε στις προκάτ «πορείες» και στα συλλαλητήρια που οργανώνουν οι συνδικαλιστές μπράβοι των αυτουργών, παίζουμε το δικό τους παιχνίδι υπεράσπισης των εξωφρενικών τους προνομίων. Kαι επιπλέον προσφέρουμε άλλοθι στην κουκουλοφόρο ψυχανωμαλία να καταστρέφει, για απειροστή φορά, την πόλη της κοινής μας ζωής. Zητάμε από την «τρίτη εξουσία» και την «τέταρτη» να στηρίξουν το πάγκοινο αίτημα ριζικής αλλαγής του πολιτικού σκηνικού, το αίτημα για καινούργιο Σύνταγμα. Kαι οι δυνατότητες ανταπόκρισης μοιάζουν αποκλεισμένες ή ελεγχόμενες.

Eτσι υπογράφεται ερήμην μας η άνευ όρων συλλογική μας υποτέλεια – υποταγή του κράτους και της κοινωνίας των Eλλήνων στους εξοντωτικούς της ιστορικής μας ύπαρξης όρους που μας επιβάλλουν η E.E. και η Διεθνής των τοκογλύφων (με τα όρια της διαφοράς τους συγκεχυμένα). Kαι υπογράφουν εκ μέρους μας ποιοι; Mια κυβέρνηση που το 91% του πληθυσμού απορρίπτει την πολιτική της, την εγκρίνει μόνο το 2%, κυβέρνηση που το 48% του λαού αποδοκιμάζει τον πρωθυπουργό της και το 79% δηλώνει δυσαρεστημένο από την εντόπια «δημοκρατία», ενώ το 13% έχει το κουράγιο να δηλώνει απερίφραστα ότι δημοκρατία δεν υπάρχει στην Eλλάδα σήμερα («K» 8.2.2012).

Zούμε χαοτικό παραλογισμό: Tο δεύτερο στη Bουλή κόμμα παραμένει αξιωματική αντιπολίτευση, αλλά και συγκυβερνά, γιατί έτσι επιτάσσουν οι δανειστές μας – απαιτούν δεσμευτική συγκατάθεση και των δύο κομμάτων στις εκβιαστικές απαιτήσεις τους, έγγραφες δεσμεύσεις συμμόρφωσης και επίσημη επικύρωση στη Bουλή (πρακτικές σταλινικές εντός του «παραδείσου» των δημοκρατικών κοινωνιών της E.E.). Aλλά δεν υπάρχουν απέναντι στους δανειστές μας ηγετικά αναστήματα, υπάρχουν υπάλληλοι χωρίς καν αξιοπιστία, συνέπεια, υπευθυνότητα.

Kορύφωμα μικρολογίας, να θριαμβολογεί ο πρόεδρος της N.Δ. ότι μόνο αυτός «διαπραγματεύθηκε», και μάλιστα ασημαντότητες σε σύγκριση με την καταδίκη σε εξαθλίωση δέκα εκατομμυρίων ανθρώπων που απαίτησαν και επέβαλαν οι τοκογλύφοι. Kαι ένας τέτοιος «αρχηγός», με τέτοια μικροπρέπεια σε στιγμές που το κουράγιο του λαού καταρρέει, επιμένει να ζητάει αμέσως εκλογές, χωρίς να έχει ποτέ ξεκαθαρίσει τι διαφορετικό θα κάνει αυτός αν γίνει πρωθυπουργός και με ποιους συνεργάτες θα το κάνει, με ποιον σχεδιασμό, με ποια στρατηγική θα αντιπαλέψει τη συντελεσμένη καταστροφή. Tα παραδείγματα των προηγηθέντων στην πρωθυπουργία και απορριμμένων σήμερα στην περιφρόνηση και στη χλεύη, δεν τον συνετίζουν.

Iσως επειδή ο πνιγμένος πιάνεται από τα μαλλιά του, ίσως επειδή κανένας πολίτης ή ομάδα πολιτών δεν διαθέτει τη θεσμική θωράκιση που θα έκανε ακουστή τη φωνή του στους ηγήτορες της E.E. και των τοκογλύφων, γι’ αυτό και επανέρχεται έμμονη η ιδέα: H Aκαδημία Aθηνών ή η ηγεσία της Δικαιοσύνης ή των Eνόπλων Δυνάμεων η ηγεσία ή η συνοδική έκφραση του λαϊκού σώματος της Eκκλησίας ή όλοι μαζί αυτοί οι «φορείς» να απευθύνονταν στις κοινωνίες των λαών της E.E. και στις ηγεσίες των αντίστοιχων εκεί θεσμών για να καταθέσουν μια ελάχιστη υπενθύμιση, αμυντική της τιμής του ελληνικού ονόματος:

Eίμαστε λαός με πολλές αδυναμίες χαρακτήρα, ήθους, καλλιέργειας. Kαι ασφαλώς εξαιτίας της ακρισίας μας βρεθήκαμε, εδώ και τριάντα χρόνια, όμηροι συντεχνιών αδίστακτης φαυλότητας και νοσηρής εξουσιολαγνείας. Mας φίμωσαν με Συντάγματα και νόμους που διαιωνίζουν την αυθαιρεσία και απολυταρχία των πλαστής νομιμότητας δυναστών μας. Στερούμαστε την οποιαδήποτε θεσμική δυνατότητα να αποκαταστήσουμε δημοκρατικό, λειτουργικό, έντιμο κράτος. Δεν ζητάμε οίκτο ούτε να μας υποκαταστήσουν άλλοι στις ευθύνες μας. Zητάμε απλώς να πληροφορηθούν οι Eυρωπαίοι εταίροι μας ότι το 91% του λαού μας απορρίπτει με βδελυγμία αυτούς που οι ηγέτες της E.E. συναντούν σαν «εκπροσώπους» μας.

Ποιος θα αναλάβει την πρωτοβουλία μιας τέτοιας διακήρυξης, απρόβλεπτης δυναμικής;

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 19-02-12

Διαβάστε περισσότερα......

Ποιος θα παρακινήσει ποιους;

Χρειάζεται η ηγεσία να εμφανιστεί αυτοπροσώπως και να δείξει αν μπορεί να διατρέξει κινδύνους ή να χαθεί
Βασίλης Kαραποστόλης*

Δεν είναι καινούριο φαινόμενο στην Ελλάδα να ζητάνε τόσο πολλοί κάτι που τόσο λίγοι να πιστεύουν πως θα ’ρθει. Ζητάνε νέους ηγέτες. Αλλά την επόμενη στιγμή η δυσπιστία τους παίρνει τον λόγο και τους λέει να μην ξεχνάνε τα παλιά διδάγματα. Πράγματι, το παρελθόν έχει δείξει πόσο δύσκολο είναι στον τόπο μας να ξεχωρίσει, να επιβληθεί και να κρατηθεί στη θέση του ο Ένας. Το πρόβλημα αυτό έχει σχέση με τη διάκριση ανάμεσα στη φιλοπρωτία και τη φιλαρχία κι αξίζει να σταθούμε εδώ. Οπως παρατήρησε κάποτε ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, οι πρωταγωνιστές κατά τον Αγώνα εναντίον των Οθωμανών χαρακτηρίζονταν συχνά από μια συμπεριφορά αμφίρροπη. Στους πολιτικούς ανταγωνισμούς μεταξύ τους επεδίωκαν μεν να επικρατήσουν των αντιπάλων τους, όχι όμως ολοκληρωτικά, όχι αναλαμβάνοντας την πλήρη ευθύνη της αρχηγίας σε όλους τους τομείς. Οι παλινωδίες τόσο του Κολοκοτρώνη όσο και του Μαυροκορδάτου είναι χαρακτηριστικές. Θέλουν και οι δύο να είναι πρώτοι, αλλά διστάζουν να είναι γενικοί αρχηγοί.

Η αντίφαση αυτή είναι χαρακτηριστική για κάθε περιοχή του δημοσίου βίου και δεν περιορίστηκε μόνο στα χρόνια εκείνα. Συνεχίζεται έως τις μέρες μας. Και σήμερα υπό την πίεση της παρούσας κρίσης μπορούμε να προσδιορίσουμε τις συνέπειές της. Η βασική συνέπεια είναι μία, αλλά έχει δύο όψεις. Η πρώτη δείχνει τον εκάστοτε ιθύνοντα να αποφεύγει να αναλάβει δράση πραγματικά καθοδηγητική. Η άλλη όψη δείχνει τους πολλούς να στέκουν επιφυλακτικοί απέναντι σ’ έναν ηγέτη που φαίνεται ανέτοιμος να τους παρακινήσει. Είναι προφανές ότι ο κόμπος λύνεται με έναν και μόνο τρόπο: με την πρωτοβουλία που θα ήταν δυνατόν να πάρει ο ηγέτης ώστε να πραγματώσει αυτό που είναι ο ίδιος μόνον κατ’ όνομα. Και τούτο συνέβη, όντως, σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως μαρτυρεί τόσο η ιστορία όσο και η κοινωνική εμπειρία διαφορετικών γενεών. Υπήρξαν, πράγματι, στιγμές κατά τις οποίες οι ιθύνοντες στον ελλαδικό χώρο μπόρεσαν να απευθυνθούν πειστικά και το κυριότερο να συνεγείρουν τους πιο παθητικούς, επειδή το ένστικτο τούς κατηύθυνε σε μια ριζική και από όλους ομολογημένη αλήθεια: ότι στη χώρα μας εάν δεν αναλωθεί κανείς έως το τέλος, δεν πείθει κανέναν για την αξία του. Είναι ανάγκη, πράγματι, αυτός που λόγω θέσης ή τίτλου συμβολίζει το ιδεατό (π.χ. την ιδέα της χρηστότητας, της συνέπειας, ή ακόμη και της αποτελεσματικότητας) να «υλοποιεί» προσωπικά ό,τι συμβολίζει. Για να εμπνεύσει το ιδεατό πρέπει να παρουσιαστεί με σάρκα και οστά. Τότε είναι πιθανόν να αλλάξουν πολλά: μπορεί να υπάρξει εμψύχωση, ενθουσιασμός. Αλλά μπορεί, εάν η ανθρωποποίηση αυτή του ιδεατού πάει λίγο στραβά, να συμβεί το αντίθετο και να εξαπλωθεί το δηλητήριο της διάψευσης.

Ανθρωποφαγική χώρα

Απ’ αυτή τη σκοπιά πρέπει να ερμηνεύσουμε εκείνο που συχνά καταγράφεται στις αυτοβιογραφίες πολιτικών ανδρών, αλλά και άλλων που μπήκαν στις περιπέτειες του κοινού βίου: ότι η Ελλάδα είναι χώρα ανθρωποφαγική. Το συναντά κανείς στα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, σε επιστολές του Χαρίλαου Τρικούπη, του Ελευθερίου Βενιζέλου, του Ιωνος Δραγούμη ή και στις μαρτυρίες συναγωνιστών του Αρη Βελουχιώτη και πολλών άλλων. Την ανθρωποφαγία όμως πρέπει να την εννοήσουμε και πάλι με δύο σημασίες. Σύμφωνα με την πρώτη τα ικανά άτομα είναι δυνατόν να καταβροχθιστούν ολόκληρα από μια κοινότητα εθελότυφλη, η οποία δεν θέλει να δει την αξία τους. Από την άλλη όμως, κι αυτή είναι η δεύτερη σημασία, διατηρείται σ’ ένα μέρος της κοινότητας η δίψα να αντληθούν από τους πιο ικανούς όλες οι δυνάμεις τους, όλο το αίμα τους ώστε να μπορέσει η κοινότητα να κρατηθεί η ίδια ζωντανή. Η ανθρωποφαγία είναι μια ανάγκη των πολλών για ζωογόνηση με το αίμα των λίγων, των εκλεκτών.

Αν το λάβουμε αυτό σοβαρά υπόψη, μπορούμε να πούμε τι χρειάζεται σήμερα για να έρθει η κινητοποίηση των συλλογικών μας δυνάμεων. Χρειάζεται οι ιθύνοντες σε όλα τα επίπεδα να κατέβουν στη βάση, για να δοκιμαστούν, να πείσουν, να εμπνεύσουν ή, διαφορετικά, να καταστραφούν. Χρειάζεται η ηγεσία να εμφανιστεί αυτοπροσώπως και να δείξει αν μπορεί να διατρέξει κινδύνους, να υποστεί ζημίες ή να χαθεί. Το «θνήσκειν» και το «γίγνεσθαι» είναι σε μας δεμένα άρρηκτα. Πρέπει να θυσιαστεί κάτι αρκετά μεγάλο προκειμένου να γεννηθεί ακόμη και κάτι μικρό.

Ζωντανή παρουσία

Υπ’ αυτή την έννοια δεν θα υπάρξει ανασυγκρότηση της χώρας, αν τόσο στη σφαίρα της πολιτικής όσο και της διοίκησης και της εργασίας οι ιθύνοντες δεν προσφέρουν τη ζωντανή παρουσία τους και δεν συνδεθούν ενεργά, και παραδειγματικά, με τους υφισταμένους για την εκτέλεση των ανειλημμένων έργων. Απαιτείται η αυτοπρόσωπη παρουσία του υπουργού μέσα στα έργα του υπουργείου του. Απαιτείται το ίδιο για τον διευθυντή μιας δημόσιας υπηρεσίας ή μιας επιχείρησης και επίσης το ίδιο για τον εκπαιδευτικό. Οι αγρότες περιμένουν την επιτόπια επίσκεψη των γεωπόνων, οι δάσκαλοι την επιτόπια συνεργασία μ’ έναν σύμβουλο ψημένο μες στα σχολικά προβλήματα. Τίποτα δεν μπορεί να γίνει εξ αποστάσεως σε μια χώρα που τρέφεται με την εγγύτητα. Ούτε πολιτική εξ αποστάσεως είναι δυνατή, ούτε παραγωγή, ούτε εκπαίδευση. Για να αναληφθεί, επομένως, οποιοδήποτε έργο διαρκείας είναι ανάγκη αυτοί που το διευθύνουν να μην είναι απλώς οι εγκέφαλοι που το συνέλαβαν, αλλά η ψυχή και το σώμα του. Η μεγαλύτερη θεσμική αλλαγή που θα μπορούσε να γίνει στην Ελλάδα, είναι να εγκατασταθούν οι ιθύνοντες στους θεσμούς. Δίχως αυτό, οποιαδήποτε ανάπτυξη και οποιαδήποτε ανασυγκρότηση θα παραμείνουν χίμαιρες για μια ακόμη φορά.

 

* Ο κ. Βασίλης Καραποστόλης είναι καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 19-02-12

Διαβάστε περισσότερα......

Γ. Κοντογιώργης - Η λύση στο ελληνικό πρόβλημα - 15 Φεβ 12

Στα πλαίσια της εκπομπής Πολιτική Επικαιρότητα του Καναλιού 10 που μεταδόθηκε στις 15.2.12, ο Καθηγητής πολιτικής επιστήμης και πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργος Κοντογιώργης απαντά στα ερωτήματα της εκπομπής για τα αίτια της σημερινής ελληνικής κρίσης, τι μπορεί να γίνει και ποια είναι η διέξοδος.

Διαβάστε περισσότερα......

Ανιχνεύσεις - Γ. Κοντογιώργης - Γερμανική ηγεμονία και ευρωπαϊκή ταυτότητα - 14 Φεβ 12

Ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης και πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργος Κοντογιώργης απαντά στα ερωτήματα της εκπομπής Ανιχνεύσεις της 14.2.12 με θέμα «Πως διαμορφώθηκε η Ευρώπη, ποιά είναι σήμερα και που πάει;».

Διαβάστε περισσότερα......

Γράμματα Σπουδάματα - Χολέβας - Η ελληνορθόδοξη απάντηση στην σύγχρονη κρίση - 14 Φεβ 12

Ο δάσκαλος κ. Δημήτριος Νατσιός συζητά με τον Πολιτικό επιστήμονα κ. Κωνσταντίνο Χολέβα για την ελληνορθόδοξη απάντηση στην σύγχρονη κρίση.

Διαβάστε περισσότερα......